Neuchâtel
| Neuchâtel | |||
| Grad | |||
 Panorama grada Neuchâtela s pogledom na jezero | |||
|
|||
| Službeni naziv: Ville de Neuchâtel | |||
| Država |  Švicarska | ||
|---|---|---|---|
| Kanton | Neuchâtel | ||
| Nadmorska visina | 479 m | ||
| Koordinate | 47°0′0″N 6°56′0″E / 47.00000°N 6.93333°E | ||
| Najviša tačka | Grand Chaumont | ||
| - Nadmorska visina | 1.177 m | ||
| Površina | |||
| - Općina | 18,05 km2 | ||
| Stanovništvo | |||
| - Naselje | 45.455 (2025) | ||
| - Općina | 45.455 (2025) | ||
| Gustoća | |||
| - Naselje | 2.518 /km2 | ||
| - Općina | 2.518 /km2 | ||
| Gradonačelnik | Fabio Bongiovanni (PLR) | ||
| Vremenska zona | Srednjoevropsko vrijeme | ||
| Poštanski broj | 2000 | ||
| Pozivni broj | 032 | ||
| Autooznaka | NE | ||
| SFOS kod | 6458 | ||
  Neuchâtel na karti Švicarske
| |||
| Veb-sajt: neuchatelville | |||
| Podaci o broju stanovnika odnose se na stanje krajem 2025. godine nakon administrativnih spajanja općina. | |||
Neuchâtel (njemački: Neuenburg) jest grad, općina i glavni grad istoimenog švicarskog kantona Neuchâtel, smješten na obali Neuchâtelskog jezero. Današnji teritorij grada formiran je 1. januara 2021. spajanjem dotadašnjih općina Neuchâtel, Corcelles-Cormondrèche, Peseux i Valangin.[1] Prema podacima od 31. decembra 2025, grad je imao 45.455 stanovnika.[2] U historijskim izvorima grad se ponekad spominje pod njemačkim nazivom Neuenburg, koji, kao i francuski naziv Neuchâtel, znači "Novi zamak".
Zamak po kojem je grad dobio ime sagradio je burgundski kralj Rudolf III, a dovršen je 1011. Područje je prvobitno pripadalo Kraljevini Burgundiji, a Svetom Rimskom Carstvu pripojeno je 1033. Posjed grofova od Neuchâtela zvanično se spominje kao grad od 1214. Od 1707. do 1848. Neuchâtel se nalazio pod pruskom upravom, uz prekid tokom Napoleonovih ratova (1806–1814). Godine 1848. Neuchâtel proglašava republiku i postaje punopravni švicarski kanton.
Danas je grad glavni centar švicarske industrije satova, te visokotehnološke industrije i mikrotehnologije. U njemu se nalaze brojni istraživački centri i organizacije, uključujući Švicarski centar za elektroniku i mikrotehnologiju (CSEM) te razvojno-istraživački centar "Cube" kompanije Philip Morris International.
Klima
[uredi | uredi izvor]U skladu s Köppenovom klasifikacijom klime, Neuchâtel ima umjereno toplu vlažnu klimu (Cfb), pod snažnim utjecajem blizine jezera koje ublažava temperaturne ekstreme. Najviša prosječna temperatura bilježi se u julu i iznosi 25.3 °C (77.5 °F), dok je najhladniji mjesec januar s prosječnim minimumom od −0.3 °C (31.5 °F). Padavine su ravnomjerno raspoređene tokom cijele godine, s godišnjim prosjekom od oko 955,6 mm, pri čemu je najkišniji mjesec august. Snježne padavine su prisutne uglavnom od novembra do aprila.
Podaci o klimatskim parametrima za referentni period 1991–2020. prikazani su u tabeli ispod:[3][4]
| Klimatski parametri za Neuchâtel (485 m) | Jan | Feb | Mar | Apr | Maj | Jun | Jul | Avg | Sep | Okt | Nov | Dec | Godina |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Prosječni maksimum (°C) | 3,9 | 5,6 | 10,6 | 15,0 | 18,9 | 22,9 | 25,3 | 24,7 | 19,8 | 14,1 | 8,1 | 4,6 | 14,5 |
| Srednja temperatura (°C) | 1,8 | 2,6 | 6,5 | 10,3 | 14,2 | 18,0 | 20,1 | 19,6 | 15,5 | 10,8 | 5,8 | 2,6 | 10,7 |
| Prosječni minimum (°C) | −0,3 | −0,1 | 2,9 | 6,0 | 9,9 | 13,5 | 15,4 | 15,2 | 11,7 | 8,0 | 3,5 | 0,6 | 7,2 |
| Prosječne padavine (mm) | 69,4 | 57,8 | 62,6 | 67,4 | 86,9 | 86,7 | 91,6 | 99,4 | 77,4 | 87,6 | 76,3 | 92,5 | 955,6 |
| Prosječni snijeg (cm) | 9,8 | 7,9 | 3,9 | 0,4 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 2,5 | 8,7 | 33,2 |
| Broj kišnih dana (≥ 1,0 mm) | 9,9 | 8,9 | 9,0 | 9,2 | 11,4 | 10,4 | 10,3 | 10,2 | 8,5 | 10,4 | 9,6 | 10,5 | 118,3 |
| Broj snježnih dana (≥ 1,0 cm) | 3,4 | 2,7 | 1,1 | 0,3 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 1,0 | 2,6 | 11,1 |
| Vlažnost zraka (%) | 82 | 76 | 68 | 65 | 67 | 67 | 64 | 68 | 73 | 80 | 82 | 83 | 73 |
| Prosječni sunčani sati (h/mjesečno) | 52,5 | 92,4 | 157,0 | 187,8 | 207,7 | 231,7 | 254,0 | 233,9 | 178,6 | 107,7 | 56,2 | 40,1 | 1799,6 |
| Relativna osunčanost (%) | 20 | 34 | 45 | 49 | 48 | 54 | 58 | 57 | 50 | 34 | 22 | 16 | 43 |
Demografija
[uredi | uredi izvor]Historijski razvoj stanovništva
[uredi | uredi izvor]Kretanje broja stanovnika Neuchâtela kroz historiju pokazuje stabilan rast od sredine 19. vijeka, koji je vrhunac doživio tokom 1970-ih godina, nakon čega je uslijedio blagi pad i stabilizacija, te ponovni rast nakon administrativnih spajanja okolnih općina u 21. vijeku.
Podaci o historijskom razvoju stanovništva, jezičkoj i religijskoj strukturi prikazani su u tabeli ispod:
| Godina | Ukupno | Francuski | Njemački | Protestanti | Katolici | Ostali | Jevreji | Muslimani | Bez religije | Švicarci | Stranci |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1850. | 7.901 | — | — | 7.098 | 789 | — | — | — | — | 7.068 | 833 |
| 1870. | 12.934 | — | — | 11.012 | 2.327 | — | — | — | — | 11.306 | 2.284 |
| 1888. | 16.565 | 11.511 | 4.651 | 13.973 | 2.387 | 143 | 94 | — | — | 14.447 | 2.118 |
| 1900. | 21.195 | 15.566 | 4.596 | 17.548 | 3.500 | 232 | 80 | — | — | 18.108 | 3.087 |
| 1910. | 24.171 | 17.543 | 5.161 | 19.750 | 3.944 | 476 | 111 | — | — | 20.625 | 3.546 |
| 1930. | 22.668 | 17.027 | 4.612 | 18.615 | 3.638 | 306 | 63 | — | — | 20.640 | 2.028 |
| 1950. | 27.998 | 21.897 | 4.784 | 21.439 | 5.891 | 308 | 58 | — | — | 26.307 | 1.691 |
| 1970. | 38.784 | 26.200 | 5.117 | 21.882 | 15.262 | 2.352 | 59 | 76 | 791 | 30.012 | 8.772 |
| 1990. | 33.579 | 24.579 | 2.467 | 13.198 | 13.305 | 4.462 | 55 | 481 | 5.634 | 24.250 | 9.329 |
| 2000. | 32.914 | 25.881 | 1.845 | 10.296 | 10.809 | 3.767 | 58 | 1.723 | 7.549 | 22.801 | 10.113 |
Jezik
[uredi | uredi izvor]Većina stanovništva (prema popisu iz 2000) govori francuski kao svoj prvi jezik (25.881 ili 78,6%). Njemački je drugi najzastupljeniji jezik sa 1.845 govornika (5,6%), dok se italijanski nalazi na trećem mjestu sa 1.421 govornikom (4,3%). Zabilježeno je i šest osoba koje govore retoromanski.[6]
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "Applikation der Schweizer Gemeinden". Bundesamt für Statistik (BFS) (jezik: njemački). Bundesamt für Statistik. Pristupljeno 14. 7. 2026.
- ↑ "La population en 2025". Portail statistique - République et Canton de Neuchâtel (jezik: francuski). Service de statistique - État de Neuchâtel. 30. 4. 2026. Pristupljeno 14. 7. 2026.
- ↑ "World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020". World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020). National Oceanic and Atmospheric Administration. Arhivirano s originala, 13. 12. 2024. Pristupljeno 14. 7. 2026.
- ↑ "Climate Normals Neuchâtel (Reference period 1991–2020)" (PDF). Swiss Federal Office of Meteorology and Climatology, MeteoSwiss. Arhivirano s originala (PDF), 20. 1. 2022. Pristupljeno 14. 7. 2022.
- ↑ Egloff, Michel; Jelmini, Jean-Pierre (8. 9. 2021). "Neuenburg (Gemeinde)". Historisches Lexikon der Schweiz (HLS) (jezik: njemački). Pristupljeno 14. 7. 2026.
- ↑ "STAT-TAB Datenwürfel für Thema 40.3 – 2000". Bundesamt für Statistik (BFS) (jezik: njemački). Federal Statistical Office. 2000. Arhivirano s originala, 9. 8. 2013. Pristupljeno 14. 7. 2026.
Dodatna literatura
[uredi | uredi izvor]- "Neuchâtel". Switzerland (jezik: engleski). Coblenz: Karl Baedeker. 1863.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]
- Službeni veb-sajt grada Neuchâtela (en) (fr) (de)
- Transports Publics du Littoral Neuchâtelois (fr) (Javni prevoz Neuchâtela)
Muzeji
[uredi | uredi izvor]- Laténium (Arheološki muzej)
- Muzej etnografije (MEN)
- Muzej umjetnosti i historije (MAHN)
- Prirodoslovni muzej
