Nosna sluznica
| Nosna sluznica | |
|---|---|
 Pozicija nosne sluznice | |
| Detalji | |
| Identifikatori | |
| Latinski | 'Tunica mucosa nasi, membrana mucosa nasi' |
| MeSH | D009296 |
| TA98 | A06.1.02.001 |
| TA2 | 3165 |
| FMA | 54378 |
| Anatomska terminologija | |
Nosna sluznica oblaže nosnu šupljinu. Dio je respiratornog epitela, a sluzokoža oblaže respiratorni trakt.[1][2] Nosna sluznica je blisko prirasla periostu ili perihondriju nosnih školjki. Kontinuirana je s kožom kroz nosnice, a sa sluznicom nosnog dijela ždrijela kroz stražnje nosne otvore hoane. Iz nosne šupljine, njen kontinuitet s konjunktivom može se pratiti kroz nazolakrimalni kanal i suzni kanal; te s frontalnim sinusom, etmoidnim sinusom, sfenoidnim sinusom i maksilarnim sinusima kroz nekoliko otvora u nosnim školjkama. Sluznica je najdeblja i najprozračnija preko nosnih školjke. Također je debeo preko nosne pregrade gdje povećan broj vrčastih ćelija proizvodi veću količinu nosne sluzi. Vrlo je tanak u meatusima na dnu nosnih šupljina i u raznim paranazalnim sinusima. To je jedno od najčešće inficiranih tkiva kod odraslih i djece. Upala ovog tkiva može uzrokovati značajno oštećenje svakodnevnih aktivnosti, sa simptomima kao što su začepljen nos, glavobolja, disanje na usta itd. Zbog debljine većeg dijela ove biološke membrane, nosne šupljine su mnogo uže, a srednje i donje nosne školjke izgledaju veće i istaknutije nego u skeletu; također su različiti otvori koji komuniciraju s meatusima znatno suženi.
Struktura
[uredi | uredi izvor]Epitel nosne sluznice je dva tipa – respiratorni epitel i olfaktorni epitel, koji se razlikuju po svojim funkcijama. Pored ove dvije sluznice koje oblažu veći dio nosnih šupljina, u početnom dijelu nosne šupljine (vestibulum) nalazi se koža koju pokriva mnogoslojni pločasti orožali epitel koji preko uskog područja neorožalog epitela prelazi u epitel respiratorne sluznice.[3]
U respiratornom području dominiraju cilindrične ćelije sa cilijama.[4][5] Epitel ovog područja je pseudoslojeviti troredni epitel (sve ćelije su u odnosu sa bazalnom laminom, ali ne dolaze površinski dijelovi svih ćelija do nosne šupljine, te su njihova jedra poredana u 3 reda, odnosno nivoa).[3] Između cilindričnih ćelija nalaze se peharaste ili mucinske ćelije, dok se između njihovih baza nalaze manje piramidalne ćelije. U epitelu postoje još i bazalne ćelije (služe kao matične ćelije pomoću kojih se obnavljaju ostale ćelije), zatim klinaste ćelije , kao i neuroendokrine ćelije. Ispod epitela i njegove bazalne membrane nalazi se vlaknasti sloj (lamina propria) infiltriran limfnim ćelijama, tako da u mnogim dijelovima formira difuzno adenoidno tkivo, a ispod njega gotovo kontinuirani sloj malih i većih žlijezda, nekih sluzavih, a nekih seroznih, čiji se kanali otvaraju na površini. U lamini propriji, posebno onoj koja pokriva nosne školjke, nalazi se dobro razvijen venski pleksus koji je još poznat i kao šunđerasto tijelo. Primarna uloga ovog pleksusa je zagrijavanje udahnutog vazduha.[3]
U olfaktornoj regiji sluznica je žućkaste boje, a epitelne ćelije su stubaste i bez cilija; postoje dvije vrste, potporne ćelije i olfaktorne ćelije. Potporne ćelije sadrže ovalna jezgra, koja se nalaze u površinskim dijelovima ćelija (apikalno) i čine zonu ovalnih jezgara. Površinski dio svake ćelije je stupčastog oblika i sadrži granule žutog pigmenta lipofuscina, dok je njegov duboki dio produžen kao nježni nastavak koji se grana i komunicira sa sličnim nastavcima susjednih ćelija, tako da formira mrežu u sluznici. Između dubokih nastavaka potpornih ćelija nalazi se niz bipolarnih nervnih ćelija, olfaktornih ćelija, od kojih se svaka sastoji od male količine granularne protoplazme s velikim sfernim jedrom ćelije, i posjeduje dva nastavka - površinski koji se proteže između stupčastih epitelnih ćelija i strši na površini sluznice kao fini nastavak nalik dlaci, olfaktorna treplja; drugi ili duboki nastavak ide prema unutra, često je u obliku zrnaca i nastavlja se kao akson olfaktornog nervnog vlakna. Ispod epitela, koji se proteže kroz debljinu sluznice, nalazi se sloj cjevastih, često razgranatih žlijezda, Bowmanove žlijezde, identične strukture sa seroznim žlijezdama. Epitelne ćelije ljudskog nosa, faucesa i respiratornih puteva imaju važnu ulogu u održavanju ujednačene temperature, vlagom kojom održavaju površinu uvijek blago podmazanom.[5]
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Beule, AG (2010). "Physiology and pathophysiology of respiratory mucosa of the nose and the paranasal sinuses". GMS Current Topics in Otorhinolaryngology, Head and Neck Surgery. 9: Doc07. doi:10.3205/cto000071. PMC 3199822. PMID 22073111.
- ↑ "Respiratory mucosa". mesh.nlm.nih.gov. Pristupljeno 26. 7. 2019.
- 1 2 3 Junqueira, Luiz Carlos (2005). Osnovi histologije: tekst i atlas. Beograd: DATA STATUS. str. 341. ISBN 8674780172.
- ↑ Tortora, G; Anagnostakos, N (1987). Principles of anatomy and physiology (5th Harper international izd.). Harper & Row. str. 556. ISBN 0060466693.
- 1 2 Jedna ili više prethodnih rečenica sadrži tekst u javnom vlasništvu iz 20. izdanja Grayeve anatomije (1918) : Henry Gray (1918). Anatomy of the Human Body. Lea & Febiger. str. 996.
