Omladinske radne akcije

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Oglašavanje radnih akcija Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo

Omladinske radne akcije su naziv za dobrovoljni rad na teritoriji Jugoslavije.

Počeci radnih akcija se vežu za period Narodnooslobodilačke borbe. Prva omladinska radna akcija bila je organizovana u ljeto 1942. godine u dolini rijeke Sanice kod Ključa, poznata i kao „Žetva u Saničkoj dolini“. imala je svoj štab, komandanta i komesara, 10 bataljona i 57 četa.[1] Omladinske radne brigade, radne čete i brojne grupe u svim krajevima Jugoslavije dale su tokom rata 35 miliona radnih dana.[2]

Fenomena omladinskih radnih akcija uobičajeno se dijeli u šest „faza“:

  • Radne akcije za trajanja Drugog svjetskog rata
  • Velike poslijeratne radne akcije: 1946–1951.
  • Lokalne radne akcije: 1952–1957.
  • Oživljavanje velikih radnih akcija: 1958–1964.
  • Lokalne radne akcije: 1965–1967.
  • Reafirmacija dobrovoljnog omladinskog rada: od 1968. godine.

Poslije rata[uredi | uredi izvor]

Za vrijeme Drugog svjetskog rata uništeno je, trajno onesposobljeno ili oštećeno 80% čitave mreže jugoslavenskih željeznica. Posljedice destrukcije industrijskog potencijala i saobraćaja postavile su pred Komunističku partiju Jugoslavije velike izazove, prije svega zadatak oporavka i sređivanja privrednog života.[3]

Država nije raspolagala investicionim sredstvima i jedini način da se izgradi saobraćajna infrastruktura bio je dobrovoljni rad o čemu je početkom 1946. godine donesena posebna odluka. Sredinom marta 1946. godine, građevinsko odjeljenje tadašnjeg ministarstva saobraćaja dobilo je nalog za izvođenje pripremnih radova na pruzi Brčko-Banovići. Elaborat o izgradnji bio je gotov za nepunih mjesec dana. Prvog aprila počele su pripreme i taj datum se kasnije u Jugoslaviji slavio kao dan omladinskih radnih akcija.[4][5]

Prve pruge[uredi | uredi izvor]

Izgradnja fabrika[uredi | uredi izvor]

Pored izgradnje pruga omladina je učestvovala i u izgradnji velikih industrijskih objekata:

Naselja[uredi | uredi izvor]

Aktivnosti i život na radnim akcijama[uredi | uredi izvor]

Omladinci su na akcijama ustajali rano i prvi dio dana su radili fizičke poslove na terenu. Nakon završetka rada vraćali su se u naselje gde su se bavili sportskim, kulturnim i idejno-političkim aktivnostima:[6]

  • pohađali su kino, foto, radio, elektrovarilačke i daktilo kurseve, kurseve kozmetike, ikebane, saobraćajne kulture
  • polagali su ispit za sportskog sudiju
  • učili su voziti moped, automobil ili traktor.[3]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Omladinske radne akcije - dizajn ideologije" (PDF). yuhistorija.com. Pristupljeno 9. 2. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  2. ^ "Slobodan Ristanović: Herojska i slavna epopeja omladinskih radnih akcija 1941-1990". znaci.net. Pristupljeno 9. 2. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  3. ^ a b "Alen Zečević: Izgradnja željezničkog saobraćaja u Socijalističkoj Republici Bosni i Hercegovini" (PDF). GRAČANIČKI GLASNIK, časopis za kulturnu historiju. Pristupljeno 9. 2. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  4. ^ "Omladinske pruge Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo u arhivskim fondovima Hrvatskog državnog arhiva" (PDF). Hrvatski državni arhiv, Zagreb. Pristupljeno 9. 2. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  5. ^ "Siniša Lajnert:Omladinske pruge Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo u arhivskim fondovima Hrvatskog državnog arhiva" (PDF). Hrvatski državni arhiv, Zagreb. Pristupljeno 9. 2. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  6. ^ "Reana Senjković: Svaki dan pobjeda - Kultura omladinskih radnih akcija". www.academia.edu. Pristupljeno 9. 2. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)