Poluostrvo
Poluostrvo ili poluotok je reljefni oblik kopna koji je s jedne strane povezan sa kopnom, dok je sa preostalih strana okružen vodom.[1][2] Poluostrva se nalaze na svim kontinentima,[3] a najveće poluostrvo na svijetu je Arapsko poluostrvo.[4][5]
Definicija
[uredi | uredi izvor]Poluostrvo se najčešće definiše kao dio kopna koji je sa većine strana okružen vodom.[6][7]
Poluostrvo može biti okruženo različitim vodenim površinama, a te površine ne moraju nužno biti mora ili okeani.[8] Ponekad se kao poluostrvo označava i kopneni prostor smješten unutar izrazito oštrog riječnog zavoja ili između dvije rijeke.[6] Poluostrvo je s matičnim kopnom povezano kopnenim pojasom, koji može imati oblik prevlake (istmusa). Primjer takve veze predstavlja Korintska prevlaka, koja povezuje Peloponez sa Srednjom Grčkom.[8]
Poluostrva mogu imati površinu od nekoliko kvadratnih kilometara, ali isto tako njihova veličina i dužina ne moraju dosezati više od stotinjak metara.
Sama poluostrva mogu imati poluostrva, a ovi se dalje mogu dijeliti na manja poluostrva, kao što pokazuje primjer danskog poluostrva Jutland-Djursland-Mols.
Poluostrvo velikih razmjera se naziva polukontinent, poput Evrope, a njoj su pripojeni veća poluostrva, kao dijelovi koji sačinjavaju kontinent, kao što su: Apeninsko, Balkansko, Pirinejsko poluostrvo i Skandinavija, te manja: Bretagnaa, Jylland, Istra, Kanin, Kola, Krim, Peloponez i Halkidiki.
Nastanak i vrste
[uredi | uredi izvor]Nastanak poluostrva povezan je s različitim geološkim i geomorfološkim procesima, među kojima su pomjeranje kontinenata, glacijalna erozija, topljenje i akumulacija ledenjaka, taloženje morskih i riječnih sedimenata, morske transgresije, vulkanska aktivnost te divergencija tektonskih ploča.[4] Na formiranje pojedinog poluostrva često utječe kombinacija više navedenih procesa. Tako je, na primjer, današnji izgled Floride rezultat zajedničkog djelovanja pomjeranja kontinenata, taloženja morskih sedimenata i morskih transgresija.[8]
Neka od poluostrva:
|
Evropa
|
Afrika Azija
Antarktik |
Amerika
Australija |
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Editors of the American Heritage Dictionary (2004). Word Histories And Mysteries: From Abracadabra to Zeus (jezik: engleski). HarperCollins. str. 216. ISBN 9780547350271. Pristupljeno 14. 6. 2026.CS1 održavanje: dodatni tekst: authors list (link)
- ↑ "Peninsula" (jezik: engleski). Cambridge University Press. Pristupljeno 14. 6. 2026.
- ↑ "Peninsula". National Geographic Education (jezik: engleski). National Geographic Society. Pristupljeno 14. 6. 2026.
- 1 2 Mis, Melody S. (2009). Exploring Peninsulas (jezik: engleski). New York: PowerKids Press. ISBN 9781404244245. Pristupljeno 14. 6. 2026.
- ↑ Niz, Ellen Sturm (2006). Peninsulas. Earthforms Series (jezik: engleski) (Illustrated izd.). Capstone. ISBN 9780736861427. Pristupljeno 14. 6. 2026.
- 1 2 Kersey, Paul (23. 7. 2021). "What is a Peninsula?". Infoplease (jezik: engleski). Sandbox & Co. Pristupljeno 14. 6. 2026.
- ↑ "List of peninsulas". Encyclopedia Britannica (jezik: engleski). Encyclopædia Britannica, Inc. Pristupljeno 14. 6. 2026.
- 1 2 3 Heos, Bridget (2009). The Creation of Peninsulas. Land Formation: The Shifting, Moving, Changing Earth (jezik: engleski) (Illustrated izd.). The Rosen Publishing Group, Inc. ISBN 9781435853010. Pristupljeno 14. 6. 2026.
