Porfirin

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Struktura porfina – najjednostavnijeg porfirina.
Hem grupa hemoglobina. Atom gvožđa (Fe) je u sredini kompleksa sa četiri atoma azota.

Porfirini su grupa organskih jedinjenja, koja se javljaju u prirodnom stanju. Jedan od najbolje proučenih porfirina je hempigment eritrocita. Hem je kofaktor proteina hemoglobina. To su heterociklična makrociklična jedinjenja sastavljena od četiri izmijenjene pirolne podjedinice, koje su međusobno povezane na α ugljenicima – putem metinskih mostova (-=CH--).

Porfirini spadaju u grupu aromaatičnih jedinjenja. Visoko su konjugovani sistemi, zbog čega veoma intenzivno apsorbuju vidljivo zračenje, pa magu biti i obojeni. Naziv porfirin potiče od grčke riječi za ljubičasto. Ovaj makrociklus ima 26 pi elektrona. Osnovno jedinjenje je porfin, a supstituirani porfini su porfirini.[1][2]

Kompleksi porfirina i srodnih molekula[uredi | uredi izvor]

Porfirini su konjugovane kiseline liganda koji vežu metale i stvaraju kompleksna jedinjenja. Ion metala je obično naelektrisan od 2+ ili 3+. Jednačina za te sinteze je:

H2porfirin + [MLn]2+ → M(porfirinat)Ln−4 + 4 L + 2 H+, gdje je M = ion metala i L = ligand.

Bez metala, porfirin u svojoj šupljini je slobodna baza. Neki od porfirina koji sadrže gvožđe se označavaju kao hemovi. Proteini koji sadrže hem, tj. hemoproteini, su široko rasprostranjeni u prirodi. Hemoglobin i mioglobin su proteini koji vežu O2 preko porfiriniskog gvožđa. Razni citohromi su također hemoproteini.

Nekoliko ostalih heterocikličnih jedinjenja je srodno porfirinima, kao što su: korini, bakteriohlorofili i korfini i hlorini (2,3-dihidroporfirin). Oni su u većoj mjeri ograničeni, te sadrže i veći broj molekula vodika nego porfirini, a prepoznatljivi su po pirolinskim podjedinicama. Ovakve strukture se nalaze u molekuli hlorofila. Zamjena dvije od četiri pirolne podjedinice pirolinskim dovodi do njihovog razvoja u bakteriohlorin (nekih fotosintetičkih bakterija) ili izobakteriohlorin, u zavisnosti od relativnih mjesta ograničenih prstenova.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Lawrence E. (1999): Henderson's Dictionary of biological terms. Longman Group Ltd., London, ISBN 0-582-22708-9.
  2. ^ Alberts B. et al. (1983): Molecular biology of the cell. Garland Publishing, Inc., New York & London, ISBN 0-8240-7283-9.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

  • [1] Journal of Porfirini i ftalocianin
  • [2] Porfirinski priručnik