Razlika između izmjena na stranici "Atina"

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dodano 39 bajtova ,  prije 8 mjeseci
m
ISBN magic link > {{ISBN}}; razne ispravke
m (→‎Reference: završetak popravljanja datuma)
m (ISBN magic link > {{ISBN}}; razne ispravke)
'''Atina''' ({{jez-el|Αθήνα}}) jeste [[glavni grad|glavni]] i najveći grad u [[Grčka|Grčkoj]]. Atina dominira u regiji [[Atika (regija)|Atici]] i jedan je od najstarijih gradova svijeta, čija zapisana historija seže oko 3.400 godina u prošlost, a najranije dokazano prisustvo čovjeka u ovom području bilo je od 11. do 7. milenija p.n.e.<ref name="ethnosgr" /> Klasična Atina bio je moćni grad-država ([[polis]]) koji se razvio na osnovu razvoja pomorstva i obližnje luke [[Pirej]]. Ona je bila centar umjetnosti, nauke i [[filozofija|filozofije]], dom [[Platon]]ove Akademije i [[Aristotel]]ovog liceja,<ref name="yppogr" /><ref name="cnnworld" /> a općenito je smatraju "kolijevkom" Zapadne civilizacije i rodno mjesto [[demokratija|demokratije]],<ref name="ebcheck" /><ref name="bbccouk" /> uglavnom zbog utjecaja njenih kulturnih i političkih dostignuća tokom 5. i 4. vijeka p.n.e na ostatak tada poznatog [[Evropa|Evropskog kontinenta]].<ref name="encartamsn" /> Danas je to kosmopolitiska metropola, a moderna Atina je centar ekonomskog, finansijskog, industrijskog, političkog i kulturnog života Grčke. U jednoj studiji koju je objavio UBS 2012. Atina je svrstana na 39. mjesto najbogatijih svjetskih gradova po BDP-u računato po kupovnoj moći<ref name="purchpower" /> ali i 77. najskuplji grad na svijetu.<ref name="costsurv" />. Ime je dobila po grčkoj božici mudrosti, [[Atina (mitologija)|Atini]].
 
Atina se smatra [[globalni grad|globalnim gradom]] zbog njenog geostrateškog položaja i njenog značaja u finansijama, medijama, umjetnosti, unutrašnjoj i međunarodnoj trgovini, kulturi, obrazovanju i [[turizam|turizmu]]. Ona je jedan od najvećih ekonomskih središta u [[Jugoistočna Evropa|Jugoistočnoj Evropi]] sa vrlo snažnim i velikim finansijskim sektorom a u njenoj blizini nalazi se i [[Pirej|najveća putnička luka]] u Evropi,<ref name="olpgr" /><ref name="maritime" /> i treća najveća na svijetu.<ref name="anekgr" /> Općina (odnosno Grad) Atina imala je 664.046 stanovnika (po podacima iz 2011,<ref name="census11"/> odnosno 796.442 u 2004.)<ref name="Athens view" /> unutar svojih administrativnih granica, a površina općine iznosi 39 &nbsp;km<sup>2</sup>.<ref name="area" /> Urbano područje Atine (šira Atina i šire područje Pireja) pruža se izvan njenih administrativnih općinskih granica grada, a u tom prostoru od 412 &nbsp;km<sup>2</sup><ref name="area" /> živjelo je 3.090.508 stanovnika (po podacima iz 2011).<ref name="statistics1" /> Prema podacima [[Eurostat]]a iz 2004, Atinina šira urbana zona (''larger urban zone'') bila je 7. najmnogoljudnija takva zona u [[Evropska unija|EU]] (odnosno pet najmnogoljudniji glavni grad u Evropskoj uniji) sa 4.013.368 stanovnika. Atina je i najjužniji glavni grad na evropskom kontinentu (ne računajući ostrva-države Maltu, Kipar i druge).
 
Naslijeđe [[Antička Grčka|klasične ere]] i danas je još vidljivo širom grada u vidu antičkih spomenika i umjetničkih djela, među kojima je najpoznatiji [[Partenon]], kojeg mnogi smatraju ključnim obilježjem rane zapadne civilizacije. Grad također sadrži i mnoge rimske i bizantske spomenika kao i manji broj spomenika iz doba [[Osmanlijsko carstvo|Osmanlija]]. Atina je i mjesto gdje se nalaze dva spomenika sa [[UNESCO]]-ovog [[Spisak_mjesta_Svjetske_baštine_u_EvropiSpisak mjesta Svjetske baštine u Evropi#Grčka|spiska Svjetske baštine]]: [[Akropolis]] i srednjevjekovni manastir Daphni. Spomenici iz modernog doba, koji sežu iz doba proglašenja Atine za glavni grad nezavisne Grčke države 1834. godine, uključuju [[Helenski parlament]] (19. vijek) i Atinsku "trilogiju" koja se sastoji iz Nacionalne biblioteke Grčke, Univerziteta u Atini i Akademiji (moderne) Atine. Grad je bio domaćin i [[Olimpijske igre 1896.|prvih modernih Olimpijskih igara]] 1896. godine, a 108 godina kasnije ugostila je i [[Olimpijske igre 2004.|Ljetne olimpijske igre 2004. godine]].<ref name="oly" /> U Atini se također nalazi i [[Nacionalni arheološki muzej u Atini|Nacionalni arheološki muzej]] u kojem je pohranjena najveća svjetska kolekcija antičkih grčkih antikviteta, kao i novi muzej Akropolis.
 
== Etimologija ==
 
=== Klima ===
U Atini vlada suptropska [[sredozemna klima]] ([[Köppenova klasifikacija klime]]: ''Csa'') a prima dovoljno godišnjih padavina tek toliko da za neznatnu količinu može izbjeći oznaku polupustinjske klime (''BSh'' po Köppenu). Značajna osobina klime u Atini je izmjena među produženih toplih i suhih ljeta i blagih zima sa umjerenom količinom padavina.<ref name="founda" /> Uz prosječnu godišnju količinu padavina od 414,1 &nbsp;mm, kiša pada većinom između oktobra i aprila. Juli i august su najsušniji mjeseci, kada se javljaju i ljetne oluje, prosječno jednom ili dva puta mjesečno. [[Zima|Zime]] su blage i kišovite, a prosječna januarska temperatura iznosi 8,9&nbsp;°C, a u predgrađu Helinikon oko 10,3&nbsp;°C. [[Snijeg|Snježne]] padavine nisu česte, ali ponekad dovode do kolapsa u saobraćaju. Snijeg je mnogo češći u sjevernim predgrađima grada.<ref name="bbccouk2" />
 
[[Datoteka:Parthenon from south.jpg|mini|Partenon, Atina]]
 
=== Regija Atika ===
'''Metropolitansko područje Atine''' prostire se na 2982,717 &nbsp;km<sup>2</sup>, a sadržano je u području regije [[Atika (regija)|Atike]] površine 3.808 &nbsp;km<sup>2</sup>. Regija obuhvata najmnogoljudnije područje Grčke, sa 3.827.624 stanovnika prema podacima iz 2011.<ref name="census11" /> iako je istovremeno jedna od najmanjih regija u državi po površini. Sama regija Atika dijeli se na osam regionalnih jedinica, od kojih prve četiri sačinjavaju ''šire područje Atine'', dok regionalna jedinica Pirej čini šire područje Pireja. Zajedno, ove jedinice sačinjavaju gotovo neprekinutu ''urbanu zonu Atine'', prostirući se na 412 &nbsp;km<sup>2</sup>.<ref name="Kallikratis" />
* [[Sjeverna Atina (regionalna jedinica)|Sjeverna Atina]] (šire područje Atine, urbana zona Atine)
* [[Zapadna Atina (regionalna jedinica)|Zapadna Atina]] (šire područje Atine, urbana zona Atine)
* [[Atička ostrva (regionalna jedinica)|Atička ostrva]]
 
Do 2010. godine, prve četiri navedene regionalne jedinice sačinjavale su ukinutu prefekturu Atine (što se danas podrazumijeva pod pojmom ''šire područje Atine''), a što je bila i najmnogoljudnija prefektura u Grčkoj u to vrijeme, sa oko 2.640.701 stanovnikom po popisu iz 2011.<ref name="census11"/> na površini od 361 &nbsp;km<sup>2</sup>.<ref name="area" />
 
=== Općina Atina ===
== Reference ==
{{refspisak|2|refs=
<ref name="faliro">{{cite web |url=http://www.athens-today.com/e-olimpica_faliro.htm |title=Athens 21st Century – The Olympic Coastal Complex |pristupdatum=26. 12. 2008|izdavač=Athens-today.com}}</ref>
<ref name="todaycom">{{cite web |url=http://www.athens-today.com/e-olimpica_stadio.htm |title=Athens 21st Century – Athens Olympic Stadium |pristupdatum=26. 12. 2008|izdavač=Athens-today.com}}</ref>
<ref name="nothingless">{{cite web|url=https://books.google.nl/books?id=BHe0KeXyL_AC&pg=PA34&dq=persians+sack+athens&hl=nl&sa=X&ei=e0GaVI3CBsWzUdykg6gL&ved=0CDgQ6AEwAw#v=onepage&q=persians%20sack%20athens&f=false|title=Nothing Less than Victory: Decisive Wars and the Lessons of History|pristupdatum=24. 12. 2014}}</ref>
<ref name="osborner">Osborne, R. 1996, 2009. ''Greece in the Making 1200 – 479&nbsp;BC'', Taylor & Francis e-Library, 2009. ISBN 0-203-88017-X</ref>
<ref name="mykenaike">Iakovides, S. 1962. ''E mykenaïke akropolis ton Athenon''. Atina, 1962.</ref>
<ref name="immerwahr">S. Immerwahr, ''The Athenian Agora XII: the Neolithic and Bronze Ages'', Princeton 1971.</ref>
<ref name="Kallikratis">[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Tekst zakona o Kallikratis reformi]</ref>
<ref name="eurohigh">[http://wmo.asu.edu/europe-highest-temperature "Europe's highest temperature"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629061515/http://wmo.asu.edu/europe-highest-temperature |date=29. 6. 2009 }}. Pristupljeno 3. aprila 2009.</ref>
<ref name="bbccouk">[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12674491 pristupljeno 6. maja 2011.]</ref>
<ref name="founda">Founda D. (2011). "[http://www.ingentaconnect.com/content/earthscan/aber/2011/00000005/00000001/art00001 Evolution of the air temperature in Athens and evidence of climatic change: A review]". Advances in Building Energy Research, 5,1, 7–41</ref>
<ref name="tung">{{cite book |last=Tung |first=Anthony |chapter=The City the Gods Besieged |title=Preserving the World's Great Cities: The Destruction and Renewal of the Historic Metropolis |year=2001 |location=New York |publisher=Three Rivers Press |isbn=0-609-80815-X |page=[https://archive.org/details/preservingworlds00anth/page/266 266] |url=https://archive.org/details/preservingworlds00anth/page/266 }}</ref>
<ref name="Focus on Athens">{{cite web|url=http://www.urbanheatisland.info/images/newsletter/UHI_newsletter_Issue_1.pdf|title=Focus on Athens|pristupdatum=18. 3. 2011|work=UHI Quarterly Newsletter, Issue 1, May 2009, page 2|izdavač=www.urbanheatisland.info|accessdate=16. 2. 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722204815/http://www.urbanheatisland.info/images/newsletter/UHI_newsletter_Issue_1.pdf|archivedate=22. 7. 2013|url-status=dead}}</ref>
<ref name="parnitha">{{cite web|url=http://www.parnitha-np.gr/welcome.htm |title=Welcome!!! |izdavač=Parnitha-np.gr |pristupdatum=10. 6. 2009}}</ref>
<ref name="spbeekes">Robert S. P. Beekes, ''Etymological Dictionary of Greek'', Brill, 2009, str. 29 (''s.v.'' "Ἀθήνη").</ref>
<ref name="vge30">''Velika grčka enciklopedija'', vol. II, str. 30, Atina, 1927</ref>
<ref name="tuftsedu">Kao primjer u [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hom.+Od.+7&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0135 Od.7.80]</ref>
<ref name="oly">{{cite news |title=Sentiment a factor as Athens gets 2004 Olympics |url=http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/1997/09/05/athens_update/ |author=CNN & Sports Illustrated |publisher=sportsillustrated.cnn.com |date=5. 9. 1997 |accessdate=28. 3. 2007}}</ref>
<ref name="statistics1">{{cite web |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_01_F_GR.pdf |title=ΕΛΣΤΑΤ Απογραφη 2011 |izdavač=www.statistics.gr |pristupdatum=22. 8. 2011}}</ref>
<ref name="area">{{cite web |url=http://www.ypes.gr/topiki.htm |title=Characteristics |work=Hellenic Interior Ministry |izdavač=www.ypes.gr |pristupdatum=6. 1. 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070104231706/http://www.ypes.gr/topiki.htm |archivedate=4. 1. 2007 |accessdate=15. 2. 2015 |url-status=live }}</ref>
<ref name="Athens view">{{cite web |url=http://www.aviewoncities.com/athens/athensfacts.htm?tab=population |title=Athens Facts & Figures |last=Athens Facts|work=aviewoncities.com |year=2011|pristupdatum=17. 6. 2011}}</ref>
<ref name="census11statistics1">[{{cite web |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/resident_population_census2011A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_01_F_GR.xlspdf "Detailed|title=ΕΛΣΤΑΤ census resultsΑπογραφη 2011"], Nacionalni statistički servis Grčke, {{Simboli jezika|izdavač=www.statistics.gr |grčkipristupdatum=22. 8. 2011}}</ref>
<ref name="maritime">{{cite web |url=http://www.maritime-database.com/port.php?pid=2239 |title=Piraeus by Maritime Database |izdavač=www.maritime-database.com |pristupdatum=27. 12. 2008}}</ref>
<ref name="tuftsedu">Kao primjer u [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hom.+Od.+7&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0135 Od.7.80]</ref>
<ref name="olpgr">{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20081220151552/http://www.olp.gr/INDEXen.htm |title=Presentation |izdavač=www.olp.gr |pristupdatum=27. 12. 2008}}</ref>
<ref name="spbeekes">Robert S. P. Beekes, ''Etymological Dictionary of Greek'', Brill, 2009, str. 29 (''s.v.'' "Ἀθήνη").</ref>
<ref name="bbccouk2">[http://www.bbc.co.uk/history/ancient/greeks/greekdemocracy_01.shtml BBC History on Greek Democracy] – pristupljeno 26. januara 2007.</ref>
<ref name="ebcheck">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40773/Athens |title=Athens|pristupdatum=31. 12. 2008}}</ref>
<ref name="cnnworld">{{cite news |title=Greece uncovers 'holy grail' of Greek archeology |author=CNN & Associated Press |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/WORLD/9701/16/greece.lyceum/index.html |date=16. 1. 1997 |accessdate=28. 3. 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071206113529/http://www.cnn.com/WORLD/9701/16/greece.lyceum/index.html |archivedate=6. 12. 2007 |url-status=live }}</ref>
<ref name="tung">{{cite book |last=Tung |first=Anthony |chapter=The City the Gods Besieged |title=Preserving the World's Great Cities: The Destruction and Renewal of the Historic Metropolis |year=2001 |location=New York |publisher=Three Rivers Press |isbn=0-609-80815-X |page=[https://archive.org/details/preservingworlds00anth/page/266 266] |url=https://archive.org/details/preservingworlds00anth/page/266 }}</ref>
<ref name="yppogr">{{cite web |izdavač=www.yppo.gr |title=Contents and Principles of the Programme of Unification of the Archaeological Sites of Athens |work=Hellenic Ministry of Culture |url=http://www.yppo.gr/4/e4000.jsp?obj_id=90&lhmma_id=3817 |pristupdatum=31. 12. 2000}}</ref>
<ref name="ethnosgr">{{cite web |url=http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11380&subid=2&tag=8796&pubid=2530782 |title=v4.ethnos.gr – Οι πρώτοι... Αθηναίοι – τεχνες , πολιτισμος |izdavač=Ethnos.gr |pristupdatum=13. 2. 2015 |accessdate=13. 2. 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622192627/http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11380&subid=2&tag=8796&pubid=2530782 |archivedate=22. 6. 2018 |url-status=dead }}</ref>
<ref name="immerwahr">S. Immerwahr, ''The Athenian Agora XII: the Neolithic and Bronze Ages'', Princeton 1971.</ref>
<ref name="yppogr">{{cite web |izdavač=www.yppo.gr |title=Contents and Principles of the Programme of Unification of the Archaeological Sites of Athens |work=Hellenic Ministry of Culture |url=http://www.yppo.gr/4/e4000.jsp?obj_id=90&lhmma_id=3817 |pristupdatum=31. 12. 2000}}</ref>
<ref name="mykenaike">Iakovides, S. 1962. ''E mykenaïke akropolis ton Athenon''. Atina, 1962.</ref>
<ref name="ebcheck">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40773/Athens |title=Athens|pristupdatum=31. 12. 2008}}</ref>
<ref name="osborner">Osborne, R. 1996, 2009. ''Greece in the Making 1200 – 479&nbsp;BC'', Taylor & Francis e-Library, 2009. {{ISBN |0-203-88017-X}}</ref>
<ref name="encartamsn">[https://web.archive.org/web/20090129202226/http://encarta.msn.com/encyclopedia_1741501460/Ancient_Greece.html Encarta Ancient Greece] Pristupljeno 13.2.2015. [http://www.webcitation.org/5kwKobzGL arhiva] 31. oktobar 2009.</ref>
<ref name="todaycom">{{cite web |url=http://www.athens-today.com/e-olimpica_stadio.htm |title=Athens 21st Century – Athens Olympic Stadium |pristupdatum=26. 12. 2008|izdavač=Athens-today.com}}</ref>
<ref name="purchpower">{{cite web |url=http://www.citymayors.com/economics/usb-purchasing-power.html |title=City Mayors: World's richest cities by purchasing power |izdavač=City Mayors |pristupdatum=12. 5. 2008 |godina=2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080506064245/http://www.citymayors.com/economics/usb-purchasing-power.html |archivedate=6. 5. 2008 |accessdate=13. 2. 2015 |url-status=live }}</ref>
<ref name="faliro">{{cite web |url=http://www.athens-today.com/e-olimpica_faliro.htm |title=Athens 21st Century – The Olympic Coastal Complex |pristupdatum=26. 12. 2008|izdavač=Athens-today.com}}</ref>
<ref name="costsurv">{{cite web|url=http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html|title=City Mayors: Cost of living – The world's most expensive cities|izdavač=City Mayors|pristupdatum=26. 12. 2008|godina=2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224033730/http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html|archivedate=24. 12. 2008|accessdate=13. 2. 2015|url-status=live}}</ref>
<ref name="nothingless">{{cite web|url=https://books.google.nl/books?id=BHe0KeXyL_AC&pg=PA34&dq=persians+sack+athens&hl=nl&sa=X&ei=e0GaVI3CBsWzUdykg6gL&ved=0CDgQ6AEwAw#v=onepage&q=persians%20sack%20athens&f=false|title=Nothing Less than Victory: Decisive Wars and the Lessons of History|pristupdatum=24. 12. 2014}}</ref>
<ref name="anekgr">{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20081203132339/http://www.anek.gr/english/dromol/pireaus1.html |title=ANEK Lines – Piraeus |izdavač=ANEK Lines |pristupdatum=27. 12. 2008}}</ref>
<ref name="eurohigh">[http://wmo.asu.edu/europe-highest-temperature "Europe's highest temperature"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629061515/http://wmo.asu.edu/europe-highest-temperature |date=29. 6. 2009 }}. Pristupljeno 3. aprila 2009.</ref>
<ref name="census11">[http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/resident_population_census2011.xls "Detailed census results 2011"], Nacionalni statistički servis Grčke, {{Simboli jezika|gr|grčki}}</ref>
<ref name="Kallikratis">[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Tekst zakona o Kallikratis reformi]</ref>
<ref name="area">{{cite web |url=http://www.ypes.gr/topiki.htm |title=Characteristics |work=Hellenic Interior Ministry |izdavač=www.ypes.gr |pristupdatum=6. 1. 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070104231706/http://www.ypes.gr/topiki.htm |archivedate=4. 1. 2007 |accessdate=15. 2. 2015 |url-status=live }}</ref>
<ref name="founda">Founda D. (2011). "[http://www.ingentaconnect.com/content/earthscan/aber/2011/00000005/00000001/art00001 Evolution of the air temperature in Athens and evidence of climatic change: A review]". Advances in Building Energy Research, 5,1, 7–41</ref>
<ref name="oly">{{cite news |title=Sentiment a factor as Athens gets 2004 Olympics |url=http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/1997/09/05/athens_update/ |author=CNN & Sports Illustrated |publisher=sportsillustrated.cnn.com |date=5. 9. 1997 |accessdate=28. 3. 2007}}</ref>
<ref name="Focus on Athens">{{cite web|url=http://www.urbanheatisland.info/images/newsletter/UHI_newsletter_Issue_1.pdf|title=Focus on Athens|pristupdatum=18. 3. 2011|work=UHI Quarterly Newsletter, Issue 1, May 2009, page 2|izdavač=www.urbanheatisland.info|accessdate=16. 2. 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722204815/http://www.urbanheatisland.info/images/newsletter/UHI_newsletter_Issue_1.pdf|archivedate=22. 7. 2013|url-status=dead}}</ref>
<ref name="vge30">''Velika grčka enciklopedija'', vol. II, str. 30, Atina, 1927</ref>
<ref name="parnitha">{{cite web|url=http://www.parnitha-np.gr/welcome.htm |title=Welcome!!! |izdavač=Parnitha-np.gr |pristupdatum=10. 6. 2009}}</ref>
<ref name="bbccouk2">[http://www.bbc.co.uk/history/ancient/greeks/greekdemocracy_01.shtml BBC History on Greek Democracy] – pristupljeno 26. januara 2007.</ref>
}}
 
48.908

izmjena

Navigacija