Establišment: razlika između verzija

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Uklonjeno 29 bajtova ,  prije 1 godinu
m
nema sažetka izmjene
No edit summary
mNo edit summary
'''Uspostavljanje''', '''osnivanje''' je termin koji se koristi za opisivanje dominantne grupe ili elite koja kontrolira [[Država|državu]] ili [[Organizacija|organizaciju]]. Može se sastojati od zatvorene društvene grupe koja bira vlastite članove ili uvriježenih elitnih struktura u određenim institucijama. Bilo koja relativno mala klasa ili grupa ljudi koja može vršiti kontrolu može se nazvati '''Osnivanjemosnivanjem''' ili '''uspostavljanjem'''. Suprotno tome, u žargonu [[Sociologija|sociologije]], svako ko ne pripada osnivanju može biti označen kao „[[autsajder]]“<ref>{{cite book|last1=Elias|first1=Norbert|url=https://books.google.com/books?id=LhEZAAAAIAAJ|title=The Established and the Outsiders|last2=Scotson|first2=John L|year=1965|pages=1|oclc=655412048|author-link1=Norbert Elias}}{{Page needed|date=May 2012}}</ref><ref>{{cite book|last1=Elias|first1=Norbert|url=https://books.google.com/books?id=AKu1BwAAQBAJ|title=Scientific Establishments and Hierarchies|last2=Martins|first2=Herminio|last3=Whitley|first3=Richard|publisher=Reidel|year=1982|isbn=978-90-277-1322-3|location=Dordrecht|page=40|pages=|quote=Oni koji su autsajderi, u odnosu na datu ustanovu, po pravilu imaju sa svoje strane resurse potrebne članovima ustanova [...]. Drugim riječima, etablirani i autsajderi imaju specifične funkcije jedni za druge. Nijedan uspostavljeni autsajderski odnos vjerovatno se neće održati dugo bez neke uzajamnosti zavisnosti. [...] Članovi ustanove obično su vrlo pažljivi da održe i, ako je moguće, povećaju visok omjer zavisnosti svojih autsajderskih grupa, a time i razlike u moći između njih i njih samih.|author-link1=Norbert Elias}}</ref> (za razliku od „[[Insajderi|insajdera]]“). Antiautoritarne ideologije i ideologije protiv osnivanja dovode u pitanje legitimitet ustanova, čak i gledajući na njihov uticaj na društvo kao [[Antidemokratija|antidemokratski]].
 
Izraz u njegovom modernom smislu popularizirao je [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] novinar [[Henry Fairlie]], koji je u septembru 1955. u [[London|londonskom]] časopisu ''The Spectator,'' mrežu istaknutih, dobro povezanih ljudi definirao "Uspostavljanje". Napisao je:
 
{{Citat|Pod osnivanjem, ne mislim samo na centre službene moći - iako su oni sigurno njen dio - već na čitavu matricu službenih i društvenih odnosa unutar kojih se vlast vrši. Vršenje vlasti u [[UK|Ujedinjenom Kraljevstvu]] (tačnije, u [[Engleska|Engleskoj]]) ne može se razumjeti ukoliko se ne prizna da se vrši društveno.<ref>{{cite news |last1=Fairlie |first1=Henry |author=Henry Fairlie |title=Political Commentary |work=The Spectator |date=23. 9. 1955 }}</ref>}}
 
Nakon toga, pojam '''Osnivanje''' brzo je prihvaćen u novinama i časopisima širom [[London|Londona]], čineći Fairlie-a poznatim.<ref>Kažući, "Uvijek postoje dvije stranke, stranka Prošlosti i stranka Budućnosti: Osnivanje i Pokret." [[Ralph Waldo Emerson]] 1882. koristio je taj izraz u nešto sličnom smislu, ali njegovu upotrebu, ali ga pisci nisu pokupili. {{cite news|author-link=Henry Fairlie|last1=Fairlie|first1=Henry|title=Evolution of a Term|url=http://www.newyorker.com/archive/1968/10/19/1968_10_19_173_TNY_CARDS_000293928|work=The New Yorker|date=19 October 1968}} i Darrel Abel, ''Demokratski glasovi i izgledi'' (2002) str. 2</ref> [[Oksfordski rječnik engleskog jezika]] navodi Fairlieovu kolumnu kao svoje porijeklo. Upotreba izraza '''Osnivanje''' takođe odražava britanski izraz, osnovana [[crkva]], za službenu [[Crkva Engleske|englesku crkvu]]. Izraz je brzo postao koristan u raspravi o moćnim elitama u mnogim drugim zemljama. Koristi se kao posuđenica na mnogim drugim jezicima.<ref>Ruth Wodak, "The “Establishment”, the “Élites”, and the “People”." ''Journal of Language and Politics'' 16.4 (2017): 551-565.</ref>

Navigacija