Razlika između izmjena na stranici "Crnogorci"

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Bez promjene veličine ,  prije 4 mjeseca
manja izmjena
(Na osnovu popisa iz 2011, novi podaci će biti vjerovatno dogodine.)
oznaka: vraćeno
(manja izmjena)
oznaka: vraćeno
Po završetku Drugog svjetskog rata, crnogorski komunisti revitalizuju Štedimlijine ideje i zauzimaju stanovište da se 1918. dogodila okupacija te utvrđuju narativ o crnogorskoj posebno od vrijemena srednjovjekovne [[Duklja|Duklje]] pa do savremenog doba.{{sfn|Đurković|2013|p=119-128}} Tokom perioda komunističke Jugoslavije u Crnoj Gori se sistematski radilo na temeljnoj izmjeni nacionalnog pamćenja i istorije, sa ciljem da bi se zajedničke odlike svih Srba što više umanjile a istakle regionalne zasebnosti Crnogoraca.<ref>{{Cite web|url=http://www.nspm.rs/srbija-i-crna-gora/rasrbljavanje-crne-gore-i-crnogorcenje-srba.html|title=Rasrbljavanje Crne Gore i crnogorčenje Srba|last=Đurić Mišina|first=Veljko|date=2011|website=NSPM|url-status=live}}</ref> Takva politika je dodatno uobličena putem namjenskog konstruisanja crnogorske "''nacionalne''" istorije, što je bilo povjereno istoričaru Jagošu Jovanoviću, koji je [[1947]]. godine objavio obimno djelo pod naslovom: ''Stvaranje crnogorske države i razvoj crnogorske nacionalnosti: Istorija Crne Gore od početka VIII vijeka do 1918. godine''.{{sfn|Jovanović|1947|p=}} Pojavom ovog djela, koje je bilo naručeno od strane državnog i partijskog aparata, postavljena je osnova za ideološku ''[[crnogorizacija|crnogorizaciju]]'' cjelokupne regionalne istorije. U književnom kanonu NJegoša brisani su svi pomeni određivanja svog naroda i sebe kao Srbina.{{sfn|Đurković|2013|p=131}} Crnogorski identitet postaje ustavno-politička kategorija iako nije bilo nikakve društvene rasprave na ovu temu.<ref name="prekic">{{Cite journal|last=Prekic|first=Adnan|title=Crnogorska vlast i crnogorsko nacionalno pitanje PRIKAZ KNJIGE|url=https://www.academia.edu/28721503/Crnogorska_vlast_i_crnogorsko_nacionalno_pitanje_PRIKAZ_KNJIGE|pages=162|language=en}}</ref> U razdoblju između 1944. i 1948. godine, ''crnogorizacija'' je zahvatila sve oblasti društvenog života, dostigavši vrhunac u vrijeme prvog posleratnog [[Popis stanovništva 1948. u FNRJ|popisa stanovništva]], koji je sproveden u martu 1948. godine.{{sfn|Novak|1954|p=}} Zvanični rezultati tog popisa prikazivali su Crnu Goru kao etnički najhomogeniju federalnu jedinicu, sa preko 90% ''etničkih'' Crnogoraca u odnosu na ukupan broj stanovnika. Iako je ''crnogorizacija'' bila sprovođena u mnogim oblastima društvenog života, komunistički režim ipak nije pristupio ozvaničenju posebnog ''[[Crnogorski jezik|crnogorskog jezika]]'', već je jezičku normu zasnovao na konstruisanju opšteg [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskog jezika]]. Takođe, nije promjenjena ni tradicionalna narodna [[Zastava Crne Gore|zastava]], odnosno crveno-plavo-bijela trobojka, osim što joj je pridodata petokraka zvijezda.
 
Komunističke vlasti usvajaju niz dokumenata kojima se daje zakonski legitimitet i razvija strateški razvoj crnogorske nacije, poput ''Platforme o razvoju crnogorske kulture'' iz 1970. usvojene na sjednici Centralnog komiteta saveza komunista Crne Gore.<ref name="prekic"/> Sve do donošenja platforme smatralo se da su Crnogorci etnički Srbi koji su stasali u posebnu naciju, što je zastupao i Milovan Đilas u poznatom članku objavljenom u ''Borbi'' 1945. ''O crnogorskom nacionalnom pitanju''.<ref>{{Cite book|title=Disident Milovan Đilas|last=Malović|first=Suzana|publisher=Sveučilište u Zagrebu|year=2013|location=Zagreb|pages=3}}</ref> On je devedesetih revidirao stav u suprotnom pravcu tvrdeći da su Crnogorci dio srpskog korpusa.<ref name="prekic"/> Ni sam tekst platforme ne negira zajedničko porijeklo Srba i Crnogoraca ali naciju tumači kao ''produkt savremenih istorijskih zbivanja''.<ref name="prekic"/> Usvojeni dokument u kojem se partija bavila suštinom crnogorskog identiteta biće predmet temeljne analize na partijskoj sjednici održanoj 1985. sa ciljem utvrđivanja postignutih rezultata.<ref name="prekic"/> Na osnovu usvojenih zaključaka ''platforme'' osnivaju se nove institucije i mediji u Crnoj Gori.<ref name="prekic"/> Osniva se [[Crnogorska akademija nauka i umjetnosti]] kao zasebna institucija kako bi se Srbi iz Crne Gore odvratili od članstva u [[Srpska akademija nauka i umetnosti|SANU]]. Prvi počasni članovi CANU bili su [[Josip Broz]] i [[Vladimir Bakarić]], koji je u pristupnoj besjedi govorio o crnogorskom jeziku.{{sfn|Đurković|2013|p=132}} U ovom periodu dolazi do rušenja NJegoševe zavjetne crkve, što je izazvalo proteste dijela javnosti.{{sfn|Đurković|2013|p=132}} Meštrovićev sin Mate Meštrović izjavio je da mu je na pitanje zašto radi na projektu NJegoševogNjegoševog mauzoleja otac rekao: ''Da im dignem nacionalnu samosvijest, da znaju da su oni Crnogorci, da imaju NJegoša kao simbol svoje prošlosti i nezavisnosti, odnosno samobitnosti.''<ref>{{Cite web|url=https://www.cdm.me/kultura/mestrovicev-sin-otkrio-sta-je-njegov-otac-rekao-o-njegosevom-mauzoleju/|title=Meštrovićev sin otkrio šta je njegov otac rekao o Njegoševom mauzoleju - CdM|website=www.cdm.me|language=en-US|access-date=2021-06-10}}</ref>
 
Krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih pojedine publikacije objavljene u Zagrebu nastavljaju Štedimlijin narativ o zasebnosti crnogorske nacije, kao što su ''O Postanku i razvoju crnogorske nacije'' Save Brkovića (1974) i omanja publikacija ''O etnogenezi Crnogoraca Špira Kulišića'' (1980).{{sfn|Đurković|2013|p=132-133}} Prema pisanju Batrića Jovanovića tezu o zasebnosti crnogorske nacije su na javnoj raspravi u junu 1981. veoma nevješto branili režimski podobni istoričari, poput Radoslava Rotkovića i Dragoja Živkovića.{{sfn|Đurković|2013|p=133}} Ovaj dvojac će po sopstvenom tumačenju crnogorske istorije pisati odrednice o kulturi i narodu Crne Gore u [[Enciklopedija Jugoslavije|Enciklopediji Jugoslavije]], objavljenoj i pripremanoj u Jugoslovenskom leksikografskom zavodu u Zagrebu.{{sfn|Đurković|2013|p=133}} Dalji nastavljači i propagandisti istovjetnih teza bili su crnogorski nacionalisti [[Jevrem Brković]] i [[Danilo Radojević]].{{sfn|Đurković|2013|p=133}}
46

izmjena

Navigacija