Ratno zrakoplovstvo i protivzračna odbrana Srbije

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Ratno zrakoplovstvo i protivzračna odbrana Srbije
V i pvo vs.gif
Aktivan 2006.
Osnovana 1912.
Država Srbija
Dio Vojska Srbije
Glavno sjedište Zemun
Oprema MiG-21
MiG-29
J-22 Orao
G-4 Super Galeb
Mil Mi-8
SOKO Gazela
Mil Mi-17 V5
Komandanti
General-major Ranko Živak

Ratno zrakoplovstvo i protivzračna odbrana Srbije predstavlja zrakoplovnu komponentu Vojske Srbije. RV Srbije je prvi put utemeljeno 24. decembra 1912. godine u Nišu, te je postojalo do 1918. godine nakon čega ulazi u sastav RV Kraljevine SHS, odnosno Jugoslavije.

Historija[uredi | uredi izvor]

Prvi srpski pilot Mihajlo Petrović
Rondel RV i PVO Srbije

Ideja o uvođenju zrakoplova u Srpske oružane snage prvi put se pojavila u devetnaestom vijeku i planirana je za 1893. godinu. Pripreme za formiranje srpskog vojnog zrakoplovstva tekle su sporo; ubrzane su 1912. godine s početkom balkanskih ratova. Tada je u Francuskoj obučeno šest pilota, a kupljeni su i prvi avioni, Blerio XI, na inicijativu vojvode Radomira Putnika. Samim tim je Kraljevina Srbija ušla u grupu prvih petnaest zemalja u svetu koje su zrakoplove uvele u naoružanje i stvorile ratno zrakoplovstvo, i u prvih pet koje su ga upotrebljavale u ratnim dejstvima. Vazduhoplovstvo je nastalo i razvilo se u okviru roda inžinjerije.

Vazduhoplovna komanda, prva zrakoplovna jedinica Srpske vojske, formirana je u Nišu 24. decembra 1912. godine. U sastavu je imala: Aeroplansku eskadrilu (odeljenje), Balonsko odeljenje, Golubiju poštu i Vodoničnu centralu. Krajem 1912. godine srpsko zrakoplovstvo imalo je 12 aviona, impozantan broj za to vrijeme, a prema francuskim kriterijumima odgovarao je ekvivalentu dvije eskadrile. Iscrpljeno u balkanskim ratovima, srpsko vojno zrakoplovstvo dočekalo je Prvi svjetski rat sa skromnim snagama: šest pilota, četiri aviona i dva balona.

U Prvom svjetskom ratu, nakon prelaska preko Albanije, pripadnici srpskog zrakoplovstva oporavili su se na Krfu. Ubrzo je, uz pomoć saveznika, nastalo snažno zrakoplovstvo. Na Solunskom frontu nastale su organizacione i materijalne pretpostavke, a kroz školovanje više klasa pilota u Francuskoj, i borbena iskustva i kadrovske pretpostavke za izgradnju savremenog vojnog zrakoplovstva Srpske vojske. Formirani su Aeroplanska eskadra, Aeroplanski depo, Aeroplanski park, a u januaru 1916. godine i Prva i Druga srpska eskadrila. Na Solunskom frontu srpsko zrakoplovstvo izvršilo je više od 3.000 borbenih letova i dalo značajan doprinos oslobođenju Srbije i Jugoslavije. Veliki značaj srpskog zrakoplovstva je i naletima i pripremi ustanka okupirane teritorije.

Vazduhoplovstvo Srbije se ponovo formira 2006. godine, raspuštanjem državne zajednice Srbije i Crne Gore od dijelova RV i PVO Vojske Srbije i Crne Gore koji su se nalazili na teritoriji Republike Srbije. Početkom svog postojanja, Vazduhoplovstvo i protivzračna odbrana Srbije prolazi kroz masivan proces reorganizacije, uprkos velikim materijalnim i finansijskim poteškoćama.

Vazduhoplovstvo i protivzrakoplovna odbrana danas u svom inventaru sadrži avione nekadašnje jugoslovenske i sovjetske proizvodnje. Lovačku avijaciju sačinjavaju avioni MiG-29 i MiG-21Bis koji također vrše i uloge presretača. Jurišnu lovačko-bombardersku avijaciju sačinjavaju avioni J-22 Orao i G-4 Super Galeb proizvedeni u bivšoj SFRJ. Transportnu avijaciju sačinjavaju sovjetski avioni Antonov An-2, Antonov An-26 i Jakovljev Jak-40. Vazduhoplovstvo Vojske Srbije za obuku pilota koristi G-4 Super Galeb i Utva 75. Vazdušno izviđanje se vrši u avijacijskim bazama avionima IJ-22 Orao dok se u jedinicama kopnene vojske koriste bespilotne letelice tipa Orbiter. Helikopterske jedinice su sastavljene od helikoptera tipa SA. 342 Gazela, licencno proizvođenih u fabrici SOKO, u bivšoj SFRJ, Mi-8 i Mi-17 koji vrše ulogu transporta, izviđanja i lake vatrene podrške.

Protivzrakoplovna odbrana se sastoji od raketnih jedinica opremljenih sistemima 2K12 Kub i S-125 Neva, kao i lakim prenosnim sistemima Strela i protivavionskim topovima Bofors L/70 40 mm. Inventar protivzrakoplovne odbrane kao i radarska oprema prolaze kroz proces modernizacije.

Organizacija[uredi | uredi izvor]

Srpski MiG-29
  • 204 Avio Baza.png 204. Aerodrom Batajnica
    • 101. lovačka zrakoplovna eskadrila
    • 252. mješovita zrakoplovna eskadrila
    • 138. mješovita transportna zrakoplovna eskadrila
    • 1. izviđačko avijacijsko odjeljenje
    • 24. zrakoplovni tehnički bataljon
    • 17. bataljon za osiguranje aerodroma
    • 17. artiljerijsko-raketni bataljon PVO
  • 98ab.png 98. Aerodrom Lađevci/Niš
    • 241. jurišna zrakoplovna eskadrila
    • 714. protivtenkovska helikopterska eskadrila
    • 119. mješovita transportna helikopterska eskadrila
    • 2. izviđačko avijacijsko odjeljenje
    • 24. zrakoplovni tehnički bataljon
    • 161. bataljon za osiguranje aerodroma
    • 98. bataljon za osiguranje aerodroma
    • 98. artiljerijsko-raketni bataljon PVO
  • 250 Raketna Brigada.png 250. raketna brigada PVO
    • Komandna Baterija
  • 1. Raketni bataljon PVO
  • 2. Raketni bataljon PVO
  • 3. Samohodni raketni bataljon PVO
  • 4. Samohodni raketni bataljon PVO
  • 5. Samohodni raketni bataljon PVO
  • 126 VOJIN.png 126. centar VOJIN
    • Komandna četa
    • 20. bataljon VOJIN
    • 31. bataljon VOJIN
    • Četa za zrakoplovno-tehničko i tehničko održavanje i snabdjevanje

Naoružanje i vojna oprema[uredi | uredi izvor]

Zrakoplovi[uredi | uredi izvor]

Zrakoplov Slika Vrsta Zrakoplov U službi Napomena
MiG-21 MiG-21 of SAF.JPG Lovac
Nastavni lovac
MiG-21bis
MiG-21UM
19
4
Planirano povlačenje 2018.[1]
MiG-29 Mikoyan-Gurevich MiG-29B (9-12B) taxiing.jpg Lovac
Nastavni lovac
MiG-29B
MiG-29UB
7
3
Rusija isporučila 6 aviona, od Bjelorusije naručeno 8
SOKO J-22 Orao J-22 Orao 25103 V i PVO VS, september 13, 2009.jpg Lovac-bombarder
Nastavni lovac-bombarder
Izviđački lovac-bombarder
Izviđački-nastavni lovac-bombarder
J-22
NJ-22
IJ-22
INJ-22
16
7
8
2
SOKO G-4 Super Galeb G-4 23732 v i PVO VS.jpg Školsko-borbeni avion
Školski avion
Tegljač meta
G-4
G-4Š
G-4T
G-4M
24
8
4
5
Antonov An-2 An-2TD 71373 V i PVO VS, september 13, 2009.jpg Transportni avion An-2TD 1
Antonov An-26 Antonov An-26 of SAF.JPG Transportni avion An-26 8
Piper PA-34 Seneca Piper.seneca.pa34.g-elis.bristol.arp.jpg Kartografija PA-34 V 1
Utva 75 Utva75.jpg Školski avion V-53 14
Utva Lasta Lasta 95.JPG Školski avion V-54 15
SOKO Gazela SA341 Gazelle GAMA 12803 V I PVO VS, september 02, 2012.jpg Osnovni helikopter
Izviđački helikopter
Borbeni helikopter
Protivoklopni helikopter
HO-42/45
HI-42 Hera
HN-42M Gama
HN-45 Gama 2
8/8
9
19
14
Mil Mi-8/Mi-17 Mi-17 12551 V i PVO VS april 7 2012.jpg Transportni helikopter Mi-8T
Mi-17
8
3
Mi-17v-5 Transportni helikopter Mi-17v-5 2

Dopremljeni iz Rusije, 28.06.2016. godine.

PVO oprema[uredi | uredi izvor]

Naziv Slika Tip Zemlja porijekla Količina Bilješke
2K12 Kub 2P25 VS 2.jpg PVO sistem Sovjetski Savez 80 sistema
S-125 Neva/Pečora S125 Neva 250 brPVO VS, september 01, 2012.jpg PVO sistem Sovjetski Savez 27 sistema
Bofors 40 mm L70 Bofors V i PVO VS.jpg PAT 40 mm Švedska 250+

Reference[uredi | uredi izvor]