Respiracija

U fiziologiji, disanje je proces koji olakšava transport kiseonika iz spoljašnjeg okruženja u tjelesna tkiva i uklanjanje ugljen-dioksida pomoću respiratornog sistema.^[1]

Fiziološka definicija disanja razlikuje se od biološke definicije ćelijskog disanja, koja se odnosi na metabolički proces kojim organizam dobija energiju (u obliku ATP-a i NADPH)^[2] oksidacijom hranjivih tvari i oslobađanjem otpadnih produkata. Iako je fiziološko disanje neophodno za održavanje ćelijskog disanja i time života kod životinja, procesi su različiti: ćelijsko disanje se odvija u pojedinačnim ćelijama organizma, dok se fiziološko disanje odnosi na difuziju i transport metabolita između organizma i vanjske okoline.

Razmjena gasova u plućima se odvija ventilacijom (što se obično naziva disanjem) i perfuzijom.^[1] Ventilacija se odnosi na kretanje vazduha iz pluća, a perfuzija je cirkulacija krvi u plućnim kapilarima.^[1] Kod sisara, fiziološko disanje uključuje respiratorne cikluse udaha i izdisaja. Udisanje (udisanje) je obično aktivno kretanje koje dovodi vazduh u pluća gdje se odvija proces razmjene gasova između vazduha u alveolama i krvi u plućnim kapilarama. Kontrakcija mišića dijafragme uzrokuje varijaciju pritiska, koja je jednaka pritiscima uzrokovanim elastičnim, otpornim i inercijalnim komponentama respiratornog sistema. Nasuprot tome, izdisanje je obično pasivan proces, iako postoje mnogi izuzeci: pri stvaranju funkcionalnog nadpritiska (govor, pjevanje, pjevušenje, smijeh, puhanje, frktanje, kihanje, kašljanje, powerlifting); pri izdisaju pod vodom (plivanje, ronjenje); pri visokim nivoima fiziološkog napora (trčanje, penjanje, bacanje) gdje je potrebna brža izmjena gasova; ili u nekim oblicima meditacije kontroliranog disanja. Govor i pjevanje kod ljudi zahtijevaju održivu kontrolu disanja koju mnogi sisari nisu sposobni izvesti.

Klasifikacije disanja

Po vrstama

Reference

1 2 3 Hinic-Frlog, Sanja (2019). Introductory Animal Physiology. University of Toronto Mississauga: Pressbooks (CC BY 4.0). str. 40–59.
↑ Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P, ured. (2002). "NADH and NADPH Are Important Electron Carriers". Molecular Biology of the Cell (4th izd.). New York: Garland Science. ISBN 0-8153-3218-1 – preko NCBI Bookshelf.

Vanjski linkovi

[:0-1] 1 2 3 Hinic-Frlog, Sanja (2019). Introductory Animal Physiology. University of Toronto Mississauga: Pressbooks (CC BY 4.0). str. 40–59.

[2] Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P, ured. (2002). "NADH and NADPH Are Important Electron Carriers". Molecular Biology of the Cell (4th izd.). New York: Garland Science. ISBN 0-8153-3218-1 – preko NCBI Bookshelf.

[1]

[2]