Rimsko pravo

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Stranica Rimskog prava iz 1571.

Rimsko pravo (ius Romanum, ius Romanorum) je pravni sistem koji je bio primjenjivan u rimskoj državi od njenog nastanka (po legendi 754 godine p. n. e.) do smrti cara Justinijana (565 godine n. e.).

Rimljani su pravo nazivali ius, ali zbog suvišnih filozofskih i političkih težnji za uopćavanjem, kao posljedicu nisu ostavili jasnu i preciznu definiciju prava kao okvira općih društvenih načela. Riječ ius je označavala pravo u objektivnom smislu; kao skup pravnih normi koje propisuju određeno ponašanje pojedinca.

Izvori rimskog prava obuhvaćaju izvore prava u materijalnom smislu (fontes iuris essendi) te izvore prava u formalnom smislu (fontes iuris cognoscendi).

Razvoj rimskog prava dijeli se u 4 perioda koji se poklapaju sa periodima razvoja države:

staro civilno pravo - od nastanka Rima (753. g. p. n. e.?) do stvaranja Republike 509. g. p. n. e., tzv. period kraljeva;

civilno pravo - od 509. g. p. n. e. do stvaranja Principata 27. g. p. n. e., tzv. period Republike;

klasično pravo - od 27. g. p. n. e. do stvaranja Dominata 284. godine, tzv. period Principata;

postklasično ili vulgarno pravo - od 284. g. do pada Zapadnog rimskog carstva 476. godine (prema nekim autorima do 565. godine, odnosno smrti Justinijana - posljednjeg rimskog i prvog vizantijskog cara), tzv. period Dominata.

Gotovo svi instituti koje poznaju moderno pravo u potpunosti su preuzeti iz rimskog prava. Neki instituti koje je ovaj sistem stvorio su čak dovedeni do toliko sitnih detalja da ih ni moderno pravo ne preuzima u cjelosti jer nije dostiglo taj stepen razvijenosti u određenim pravnim granama. Cjelokupna pravnička terminologija je, u stvari, prevod latinskih originala, tako da se na svim pravnim fakultetima u svijetu na uvodnoj godini uči rimsko pravo. Zbog toga se rimsko pravo ponekad naziva i pravničkom anatomijom.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]