Rossovo more
| Rossovo more | |
|---|---|
 Morski led u Rossovom moru | |
 Mora Antarktika, s Rossovim morem u donjem lijevom uglu | |
| Koordinate | 75°S 175°W / 75°S 175°W |
| Vrsta | more |
| Okeanski/morski izvori | Južni okean |
Rossovo more je dio Južnog okeana kod Antarktika i ima površinu od oko 500.000 km2. Nalazi se između Zemlje Marie Byrd na istoku i Viktorijine zemlje na zapadu. Južni dio mora zauzima Rossova ledena ploča, izvor mnogih ledenjaka. Na zapadu mora se nalazi Rossovo ostrvo, odvojeno od kontinenta McMurdo moreuzom, kojim dominiraju vulkani Mount Erebus i Mount Terror. Na istoku se nalazi Rooseveltovo ostrvo u Zalivu kitova. Pored njih druga ostrva koja se nalaze u moru su Black, Carne i Kulman.
Geografija
[uredi | uredi izvor]
Najjužniji dio mora je Gouldova obala koja se nalazi na oko 300 km od Južnog pola. Rossovo more je otkrio 1841. istraživač James Ross. Roald Amundsen je 1911. počeo svoju ekspediciju prema južnom polu iz Zaliva kitova. Velika Britanija i Novi Zeland polažu prava na zemlje oko Rossovog mora, međutim one kao i cijeli Antarktik potpadaju pod Antarktički ugovor.[1]
Najveći dio godine je more prekriveno ledom. Jaki vjetrovi i relativna toplina ljeti uzrokuju topljenje leda, što omogućava putnicima da istražuju more. Ovo more ima različite temperature. Najtopliji mjeseci su pred kraj ljeta u mjesecu februaru. Prosječne temperature se kreću između 0 °C i 1 °C.[2] Kao i ostatak Južnog okeana, regiju Rossovog mora karakterizira prisustvo leda u različitim oblicima i omeđena je na jugu Rossovom ledenom policom, masivnim plutajućim glečerom dvostruko većim od površine Ujedinjenog Kraljevstva. Rossovo more smatra se jednim od najmanje poremećenih morskih okruženja na Zemlji i prebivalište je mnogih endemskih vrsta.[3] Područje Rossovog mora nalazi se između 160° istočne i 150° zapadne geografske širine. Obuhvata Rossovu zavisnu teritoriju, te antarktičku teritoriju na koje pravo polaže Novi Zeland. Sve težnje ka ostvarivanju suvereniteta nad antarktičkim kontinentom su stavljene na čekanje Ugovorom o Antarktiku iz 1959, kojim je Antarktik izdvojen kao kontinent mira i nauke. Južni okean leži južno od Antarktičke konvergencije. Njegov ribolov reguliše Međunarodna komisija za očuvanje živih morskih resursa Antarktika (CCAMLR). Područje na kojem se primjenjuje konvencija CCAMLR (područje Konvencije) čini oko 10% svjetskog okeana.[3]
Ekosistem
[uredi | uredi izvor]Njegove ledene vode podržavaju živahan i visoko produktivan ekosistem, čime predstavlja dom nekoliko vrsta kitova, pingvina, tuljana i bogatih ekosistema prepunih gustih hladnovodnih korala. To igra ključnu ulogu u razumijevanju i razlikovanju kumulativnih utjecaja klimatskih promjena od industrijskog ribolova i koristi zaštićenih područja u stvaranju otpornosti ekosistema na sve moguće ekološke prijetnje.[4] Iako čini svega 2% Južnog okeana, Rossovo more predstavlja najproduktivniji dio antarktičkih voda. Posjeduje najbogatiju raznolikost riba Južnog okeana, izuzetno bogatstvo bentičkih beskičmenjaka, te ogroman broj sisara i morskih ptica. Više od trećine svih Adélie pingvina ovdje ima svoje stanište, kao i gotovo trećina svjetske populacije carskih pingvina. Na ovom području se također nalaze antarktički mali kitovi (minke kitovi), Weddellove i leopardove foke, kao i orke, uključujući populaciju posebno prilagođenu ishrani antarktičke zubatice, glavnog ribljeg predatora Rossovog mora.[5] Bogata biološka raznolikost Rossovog mora stavlja ga u rang s brojnim lokalitetima svjetske baštine, poput ostrva Galapagos, jezera Afričke rasjedne doline i ruskog Bajkalskog jezera, najdubljeg jezera na svijetu.[6]
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]- Glausiusz, J., 2007, Raw Data: Beacon Bird of Climate Change. Discover Magazine.
- Gunn, B., nd, Geology The Ross Sea Dependency including Victoria-Land Ross Sea, Antarctica, Including the Ross Sea Dependency, the Sub-Antarctic Islands and sea, up to New Zealand from the Pole.
- Hansen, K., 2007, Paleoclimate: Penguin poop adds to climate picture. Geotimes.
- International Polar Foundation ,2007, Interview with Dr. Steven Emslie: The Adélie Penguins' Diet Shift. SciencePoles website.
- Locarnini, R.A., 1995, the Ross Sea. Quarterdeck, vol. 1, no. 3.(Department of Oceanography, Texas A&M University, College Station, Texas.)
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "The South Pole and the Ross Sea - NASA Science" (jezik: engleski). 1. 1. 2002. Pristupljeno 15. 1. 2026.
- ↑ "Ross Sea". North South Voyages (jezik: engleski). Pristupljeno 15. 1. 2026.
- 1 2 "The Ross Sea Sector". Murihiku Regeneration (jezik: engleski). Pristupljeno 15. 1. 2026.
- ↑ "Antarctica's Ross Sea - Blue Nature Alliance". www.bluenaturealliance.org. Pristupljeno 15. 1. 2026.
- ↑ Ainley, David G. (2. 9. 2009). "A history of the exploitation of the Ross Sea, Antarctica". Polar Record. 46 (3): 233–243. doi:10.1017/s003224740999009x. ISSN 0032-2474.
- ↑ ASOC (2010) The case for inclusion of the Ross Sea continental shelf and slope in a Southern Ocean network of marine reserves. Antarctic Treaty Consultative Meeting.
| Geografija |
|  | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Historija | ||||||||
| Politika | ||||||||
| Društvo | ||||||||
| Poznati istraživači | ||||||||
