Secesija (umjetnost)
U umjetnosti, secesija (njemački: Sezession) obuhvata više modernističkih umjetničkih grupa koje su se odvojile (odatle i ime) od službene akademske umjetnosti i njene administracije krajem 19. i početkom 20. stoljeća.
Prva secesija od službene politike desila se u Francuskoj, kad je 1890. ustanovljen "Salon au Champs-de-Mars", na čijem su čelu bili slikari Ernest de Meissonnier i Pierre Puvis de Chavannes. U narednim godinama umjetnici u raznim evropskim zemljama preuzeli su ovaj impuls, prvenstveno u Njemačkoj, Austro-Ugarskoj i Belgiji, koje su se "odvojile" od tradicionalnih umjetničkih pokreta i prihvatile napredne stilove. Prva secesija izvan Francuske desila se u Münchenu 1892, a slijedila ju je Bečka secesija 5 godina kasnije.
Najpoznatiji secesionistički pokret bila je upravo Bečka secesija (1897), u koju je bio uključen i Gustav Klimt kao njen predvodnik. On je davao prednost kitnjastom stilu Art Nouveau-a nad preovlađujućim stilovima tog vremena. Stil ovih umjetnika, kakav je prakticiran u Austriji, poznat je kao Sezessionstil (stil secesije).
Georg Hirth, urednik i izdavač Jugenda (Mladost) od 1896. do svoje smrti 1916, skovao je naziv "secesija" da predstavi duh raznih modernih i reakcionarnih pokreta u tom periodu.[1] Ova ideja kasnije je ponovo razmatrana u objavljenom radu Hans-Ulricha Simona (Sezessionismus. Kunstgewerbe in literarischer und bildender Kunst, 1976), koji kaže da je niz secesija u Evropi krajem 19. i početkom 20. stoljeća zajedno osnovao pokret "secesionizam", koji se pojavio i u likovnoj umjetnosti i u književnosti tog razdoblja. U okviru secesijskog pokreta djelovali su slikari, vajari pa čak i arhitekte, koji su se okrenuli od zvanične umjetnosti. Tražili su objedinjenu koncepciju umjetnosti i pokušali da naprave sintezu svih umjetnosti. Na primijenjenu umjetnost posebno je utjecala umjetnost secesije.
Secesijski pokreti u Evropi
[uredi | uredi izvor]Salon du Champs-de-Mars
[uredi | uredi izvor]Prva secesija, poznata kao Salon du Champs-de-Mars (1890–danas), nosi naziv po masakru na Marsovom polju 1791. godine, kada je vojska ubila desetine civila, što je dodatno radikaliziralo građanstvo Pariza. U želji da samostalno izlažu vlastita djela, Puvis de Chavannes i Auguste Rodin proglasili su nezavisnost osnivanjem izdvojene grupe, što je predstavljalo radikalan prekid s tradicijom salonskog sistema koji je postojao još od ranog 18. stoljeća. Za razliku od kasnijih secesija, Chavannesova grupa nije težila liberalizaciji umjetnosti, već višim standardima i konzervativnijem estetskom pristupu. Tokom narednih godina umjetnici širom Evrope slijedili su ovaj primjer, „secedirajući“ od tradicionalnih umjetničkih institucija i oblikujući vlastite pravce i pravila.[2]
Bečka secesija
[uredi | uredi izvor]Bečka secesija, osnovana 1897. godine, najpoznatija je među tim pokretima. Iako je Gustav Klimt njen najistaknutiji član, grupa je obuhvatala i češkog umjetnika Alphonsea Muchu, hrvatskog kipara Ivana Meštrovića, te poljske umjetnike Józefa Mehoffera, Jaceka Malczewskog i Stanisława Wyspiańskog, koji su već u prvoj godini pozvani da se pridruže secesiji i sarađuju na časopisu Ver Sacrum, koji je Klimt osnovao. Ovaj časopis imao je značajnu ulogu u širenju secesijskog stila i secesijskog varijeteta secesije, odnosno secesijskog modernizma. Pokret karakteriziraju zakrivljeni geometrijski oblici i ornamentalni obrasci, a umjetnici su koristili širok vizualni vokabular. Njihovo stvaralaštvo obuhvatalo je slikarstvo, dekoraciju, arhitekturu, grafički dizajn, namještaj, keramiku, staklo i nakit, pri čemu su se kretali između naturalizma i stilizacije.[3]
Drezdenska secesija
[uredi | uredi izvor]Za razliku od bečke, Drezdenska secesija, osnovana 1919. godine, poznata je po svom političkom karakteru i postekspresionističkom odbacivanju idealizirane estetike. Umjetnički izrazi Nove objektivnosti i njemačkog ekspresionizma, koje su razvijali umjetnici poput Otta Dixa i Conrada Felixmüllera, oblikovani su traumama Prvog svjetskog rata i snažnom kritikom društvenih i političkih prilika u Vajmarskoj Republici. Nacistički režim kasnije je osudio i progonio oba umjetnika. Iako je Drezdenska secesija formalno prestala postojati 1925. godine, mnogi njeni članovi nastavili su umjetničku djelatnost i tokom 1930-ih, uprkos sve intenzivnijem nacističkom „čišćenju“ kulturnog prostora od modernističke umjetnosti, koju je režim smatrao neprihvatljivom.[4]
Glavne secesije u vizualnoj umjetnosti
[uredi | uredi izvor]- Pariz: Nacionalno društvo lijepih umjetnosti (francuski: Société Nationale des Beaux-Arts), ustanovljeno 1890.
- München: Minhenska secesija (1892)
- Beč: Bečka secesija (1897)
- Berlin: Berlinska secesija (1898)
- Köln: Odvojeni savez zapadnonjemačkih ljubitelja umjetnosti i umjetnika, (njemački: Sonderbund westdeutscher Kunstfreunde und Künstler, 1909)
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Nicolas Powell, "Review of C. Nebehay, Ver Sacrum, 1898–1903, The Burlington Magazine, izd. 118 (septembar 1976): 660.
- ↑ History, Alpha (2012-11-19). "The Champ de Mars massacre". French Revolution (jezik: engleski). Pristupljeno 2025-12-25.
- ↑ "Vienna Secession". The Visual Dictionary of Illustration: 252–252. 2009. doi:10.5040/9781474293754.0240.
- ↑ Barnstone, Deborah Ascher (2017-08-15), Art and the revolution, Routledge, str. 192–204, ISBN 978-1-315-65683-0, pristupljeno 2025-12-25 CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]Bibliografija
[uredi | uredi izvor]- Hans-Ulrich Simon: Sezessionismus. Kunstgewerbe in literarischer und bildender Kunst, J. B. Metzlersche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart, 1976; ISBN 3-476-00289-6