Idi na sadržaj

Sida Marjanović

Dodaj veze
Nepregledano
S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Sida Marjanović
Slobodan Marjanović, Sida Marjanović, nepoznata drugarica i Smilja Šipka
Rođenje31. 8. 1921.
Bosanski Aleksandrovac, Kraljevina Jugoslavija
Smrt20. mart 1994(1994-03-20) (72 godine)
Beograd, SR Jugoslavija
NacionalnostSrpkinja
Zanimanjepartizanka, kulturna radnica, historičarka umjetnosti i diplomatkinja
Značajna djela
Omladinska pruga Šamac–Sarajevo (1947) Na Neretvi (1951)

Sida Marjanović (1921–1994) bila je bosanskohercegovačka i jugoslavenska partizanka, historičarka, političarka, diplomatkinja i kulturna radnica.

Rani život i obrazovanje

[uredi | uredi izvor]

Simonida Sida Marjanović je rođena 31. 8. 1921. u Bosanskom Aleksandrovcu, u blizini Banje Luke.[1]

Bila je učenica mostarske gimnazije i banjalučkog konzervatorija.[1] Diplomirala je historiju umjetnosti Filozofskom fakultetu u Beogradu 1956,[2] i na Institutu za društvene nauke u Beogradu. Doktorirala je historiju,[3] i stekla zvanje profesora univerziteta.

Učešće u Narodnooslobodilačkom pokretu

[uredi | uredi izvor]

Bila je članica Saveza komunističke omladine i učesnica pokreta otpora. Od 1941. do 1945. borila se u Narodnooslobodilačkoj borbi Jugoslavije.

Učestvovala je u borbama aprila 1943, kada su poginule saborkinje uključujući i Vahidu Maglajlić.[1]

Radila je kao medicinska sestra, politička radnica i bila nadležna za radijski program i publikacije sve do konferencije u Bosanskom Petrovcu 1942. Bila je aktivna i u partizanskom kulturno-propagandnom radu, kao glumica u kratkom dramskom komadu "Partizani idu."[4]

Učestvovala je u osnivanju Antifašističkog fronta žena (AFŽ) na teritoriji Kozare.[1] Nakon rata je imenovana za potpredsjednicu Glavnog odbora i sekretarku AFŽ-a u Banjoj Luci.[1] Nakon što je djelatnost ženske organizacije preuzeo Savez ženskih društava Bosne i Hercegovine (SŽD) 1953, bila je jedna od 32 članice Republičkog odbora SŽD-a BiH.[5]

Izašla je iz NOB-a s činom majora. Za svoj doprinos nagrađena je priznanjima, među kojima su Partizanska spomenica, Orden za hrabrost, Orden bratstva i jedinstva II reda, Orden rada II reda, Orden rada sa crvenom zastavom, Orden zasluga za narod sa zlatnom zvijezdom te Orden Republike sa zlatnim vijencem.[2]

Poslijeratni angažman

[uredi | uredi izvor]

Od 1962–1965. bila je članica Vlade Narodne Republike Bosne i Hercegovine i poslanica.[3]

Medijski i kulturni rad

[uredi | uredi izvor]

Sida Marjanović je bila prva direktorica Udruženja filmskih radnika Bosne i Hercegovine,[6] osnovanog 1950, te prva direktorica preduzeća Bosna Film.[7]

Scenaristica je nekoliko angažiranih dokumentaraca, te za kratki film ”Bitka na Neretvi,“ iz 1951. Godinu ranije objavila je knjigu “Na Neretvi” u žanru dokumentarne literature. Bila je jedna od autorica prvog dokumentarnog filma snimljenog u Bosni i Hercegovini nakon Drugog svjetskog rata, "Omladinska pruga Šamac – Sarajevo" (1947). Dokumentarni pristup ovog perioda je uglavnom odražavao fokus na prikaz industrijalizacije, kolektivnog rada i političkih promjena.[8] Od 1952–1955. bila je glavna i odgovorna urednica dnevnog lista Oslobođenje.[3]

Akademska i naučna karijera

[uredi | uredi izvor]

Bila je docentica i predavala na Filozofskom fakultetu u Sarajevu na odsjeku Historije umjetnosti između 1952. i 1955.[3] Između 1969. i 1972. bila je predsjednica Savjeta za naučne djelatnosti Narodne Republike Bosne i Hercegovine.[3]

Marjanović je bila direktorica Arhiva Jugoslavije,[3] od 1977. do 198.[2] glavna i odgovorna urednica stručnog časopisa Bilten, koji je izlazio od 1980. do 1986.[9] Potpisana je kao izdavač na više javnodostupnih publikacija arhiva.[10][11]

Diplomatija

[uredi | uredi izvor]

Bila je predsjednica Jugoslovenske komisije za saradnju sa UNESCO-om. Od 1972–1976. bila je članica upravnog odbora SFRJ u UNESCO-u.[12] Dobitnica je povelje Ujedinjenih nacija za mir.[2]

Tokom mandata direktorice Arhiva Jugoslavije vršila je i dužnosti predsjednice Savjeta Evropskog centra za mir i razvoj, predsjednice Univerziteta za mir Ujedinjenih nacija i potpredsjednice Savjeta ovog univerziteta, predsjednica Savjeta ECPD.[2]

Filmografija

[uredi | uredi izvor]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. 1 2 3 4 5 Bonfiglioli, Chiara; Demiragić, Ajla; Dugandžić, Andreja; Jušić, Adela; Majstorović, Danijela; Mraović, Boriša; Okić, Tijana (2016). IZGUBLJENA REVOLUCIJA: AFŽ IZMEĐU MITA I ZABORAVA (PDF). Sarajevo: Udruženje za kulturu i umjetnost CRVENA. ISBN 9789926813109.
  2. 1 2 3 4 5 Popović, Jovan (2000). "Arhiv Jugoslavije" (PDF). Arhivyu.rs. Arhiv Jugoslavije.
  3. 1 2 3 4 5 6 "Candidates for Election to the Executive Board, Curriculum Vitae: Dr. Sida Marjanovic (Yugoslavia)". unesdoc.unesco.org. UNESCO. 1972. Pristupljeno 8. 7. 2025.
  4. ↑ biser (24. 2. 2020). "SKENDER KULENOVIĆ: Kako je poginuo Hasan Kikić". Biserje. Pristupljeno 8. 7. 2025.
  5. ↑ Ličina Ramić, Aida (2023). "Nova ženska organizacija - Savez ženskih društava Bosne i Hercegovine (1953-1961)" (PDF). ZAMIŠLJANJE ŽENE: O IDEOLOŠKIM I KULTURNIM KONCEPTIMA ŽENSKOG RODA U POVIJESTI BOSNE I HERCEGOVINE. doi:978-9958-577-29-1 Provjerite vrijednost parametra |doi= (pomoć).
  6. ↑ "BH FILM 2012/2013". Udruženje filmskih radnika Bosne i Hercegovine. 2013.
  7. ↑ "Filmofil-filmski portal - Mala povijest bh. kratkometražnog filma (1947-1990), vol. 5". Filmofil-filmski portal (jezik: engleski). Pristupljeno 11. 7. 2025.
  8. ↑ Hadžismajlović, Vesik (1979). "L'art cinématographique de Bosnie-Herzégovine". Europa; Paris Vol. 57, Iss. 606.
  9. ↑ docus.co.rs. "Bilten | Aрхив Југославије". stapozelis.com (jezik: rs). Pristupljeno 8. 7. 2025.CS1 održavanje: nepoznati jezik (link)[mrtav link]
  10. ↑ Bojović, Božidar (1981). Ustavni razvoj socijalističke Jugoslavije (PDF). Arhiv Jugoslavije.
  11. ↑ Bojović, Božidar (1980). Tito: Misao reč i delo (PDF). Arhiv Jugoslavije.
  12. ↑ "ELECTION OF MEMBERS OF THE EXECUTIVE BOARD". unesdoc.unesco.org. UNESCO. 2007. Pristupljeno 8. 7. 2025.
  13. ↑ Katalog bh. igranih filmova 1951-1992 (PDF). Sarajevo: Filmski centar Sarajevo. 2021.
  14. ↑ "Odluka o proglašenju pokretnog dobra – zbirka filmskog materijala Javnog poduzeća Filmski centar u Sarajevu nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine" (PDF). 2021. Arhivirano s originala (PDF), 10. 6. 2024. Pristupljeno 8. 7. 2025.
  15. ↑ "Prvi uspjesi našeg filma". Sarajevski list. 1950.
  16. ↑ "Bitka na Neretvi (1951)- IMDB".
Preuzeto iz "https://bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Sida_Marjanović&oldid=3759724"