Spisak dobitnika Nobelove nagrade za hemiju

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe pouzdanim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Preferences-system.svg Ovom članku potrebna je jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija.
Pogledajte kako poboljšati članak, kliknite na link uredi i doradite članak vodeći računa o standardima Wikipedije.

Spisak dobitnika Nobelove nagrade za hemiju od 1901. do danas:

Godina Ime Država Razlog
1901 Jacobus Henricus van 't Hoff Holandija "za otkriće zakona hemijske dinamike i osmotskog pritiska u rastvorima"
1902 Hermann Emil Fischer Njemačka "za rad na sintezi šećera i purina"
1903 Svante August Arrhenius Švedska "za teoriju elektrolitičke disocijacije"
1904 Sir William Ramsay Ujedinjeno Kraljevstvo "za otkriće hemijskih elemenata inertnih plinova u zraku"
1905 Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer Njemačka "za rad na organskim bojama i hidroaromatskim spojevima"
1906 Henri Moissan Francuska "za istraživanje i izolaciju elementa fluora, i za električnu peć nazvanu po njemu"
1907 Eduard Buchner Njemačka "za biohemijska istraživanja i otkriće nećelijske fermentacije"
1908 Ernest Rutherford Novi Zeland
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za istraživanja u oblasti raspada hemijskih elemenata i hemiju radioaktivnih supstanci"
1909 Wilhelm Ostwald Njemačka "za rad na katalizi i istraživanja u oblasti hemijske ravnoteže i brzina hemijskih reakcija"
1910 Otto Wallach Njemačka "za rad u oblasti acikličnih spojeva"
1911 Maria Skłodowska-Curie Poljska
Francuska
"za otkriće radija i polonija "
1912 Victor Grignard Francuska "za otkriće Grinjarovog reagensa"
Paul Sabatier Francuska "za metodu hidrogenacije organskih spojeva"
1913 Alfred Werner Švicarska "za rad na vezama atoma u molekulama"
1914 Theodore William Richards SAD "za određivanje atomske mase velikog broja elemenata"
1915 Richard Martin Willstätter Njemačka "za istraživanje biljnih pigmenata"
1916 nije dodijeljena
1917 nije dodijeljena
1918 Fritz Haber Njemačka "za sintezu amonijaka"
1919 nije dodijeljena
1920 Walther Hermann Nernst Njemačka "za rad u oblasti termohemije"
1921 Frederick Soddy Ujedinjeno Kraljevstvo "za rad na hemiji radioaktivnih supstanci i istraživanje izotopa"
1922 Francis William Aston Ujedinjeno Kraljevstvo "za otkriće stabilnih izotopa za veliki broj neradioaktivnih i za pravilo cijelog broja"
1923 Fritz Pregl Austrija "za izum metode mikroanalize organskih supstanci"
1925 Richard Adolf Zsigmondy Njemačka "za demostraciju heterogene prirode koloidnih rastvora i metode"
1926 Theodor Svedberg Švedska "za rad na disperznim sistemima"
1927 Heinrich Otto Wieland Njemačka "za istraživanje žučnih kiselina i srodnih supstanci"
1928 Adolf Otto Reinhold Windaus Njemačka "za istraživanje sterola i njihovu vezu sa vitaminima"
1929 Arthur Harden
Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin
Ujedinjeno Kraljevstvo
Švedska
"za istraživanje fermentacije šećera i fermentativnih enzima"
1930 Hans Fischer Njemačka "za istraživanje hemina i hlorofila"
1931 Carl Bosch
Friedrich Bergius
Njemačka
Njemačka
"za doprinos u hemijskim metodama sa visokim pritiskom"
1932 Irving Langmuir SAD "za rad u oblasti hemije površina"
1934 Harold Clayton Urey SAD "za otkriće deuterija"
1935 Frédéric Joliot
Irene Joliot-Curie
Francuska
Francuska
"za sintezu novih radioaktivnih elemenata"
1936 Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye Holandija "za rad na molekulskim strukturama ispitivanjem dipolnog momenta i metodom rendgenske difrakcije i elektrona u gasovima"
1937 Walter Norman Haworth Ujedinjeno Kraljevstvo "za rad na ugljikohidratima i vitaminu C"
Paul Karrer Švicarska "za rad na karotenoidima, flavinima i vitaminima A i B2"
1938 Richard Kuhn Njemačka "za rad na karotenoidima i vitaminima"
1939 Adolf Friedrich Johann Butenandt Njemačka "za rad na polnim hormonima"
Leopold Ružička Švicarska "za rad na polimetilenima i višim terpenima"
1940 nije dodijeljena
1941 nije dodijeljena
1942 nije dodijeljena
1943 George de Hevesy Mađarska "za rad na upotrebi izotopa kao radiaktivnih markera u proučavanju hemijskih procesa"
1944 Otto Hahn Njemačka "za otkriće nuklearne fisije teških atomskih jezgri"
1945 Artturi Ilmari Virtanen Finska "za istraživanje i otkrića u poljoprivrednoj i nutricionističkoj hemiji, posebno za metod konzerviranja stočne hrane"
1946 James Batcheller Sumner SAD "za otkruće kristalne forme enzima"
John Howard Northrop
Wendell Meredith Stanley
SAD
SAD
"za sintezu enzima i virusnih proteina u čistom obliku"
1947 Sir Robert Robinson Ujedinjeno Kraljevstvo "za istraživanje biljnih proizvoda, posebno alkaloida"
1948 Arne Wilhelm Kaurin Tiselius Švedska "za istraživanje elektroforeze i adsorpcijske analize"
1949 William Francis Giauque SAD "za doprinus u hemijskoj termodinamici"
1950 Otto Paul Hermann Diels
Kurt Alder
Zapadna Njemačka
Zapadna Njemačka
"za otkriće i razvoj sinteze diena (Diels-Alderova reakcija)"
1951 Edwin Mattison McMillan
Glenn Theodore Seaborg
SAD
SAD
"za otkrića u hemiji transuranskih elemenata"
1952 Archer John Porter Martin
Richard Laurence Millington Synge
Ujedinjeno Kraljevstvo
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za otkriće particione hromatografije"
1953 Hermann Staudinger Zapadna Njemačka "za otkrića u oblasti hemije makromolekula"
1954 Linus Carl Pauling SAD "za istraživanje prirode hemijskih veza"
1955 Vincent du Vigneaud SAD "za rad na sumporovim spojevima, posebno za prvu sintezu polipeptidnih hormona"
1956 Sir Cyril Norman Hinshelwood
Nikolay Nikolaevich Semenov (Никола́й Никола́евич Семёнов)
Ujedinjeno Kraljevstvo
Sovjetski savez
"za istraživanje mehanizama hemijskih reakcija"
1957 Sir Alexander Todd Ujedinjeno Kraljevstvo "za rad na nukleotidima i koenzimima"
1958 Frederick Sanger Ujedinjeno Kraljevstvo "za rad na primarnoj strukturi proteina, posebno inzulina"
1959 Jaroslav Heyrovský Čehoslovačka "za otkriće i razvoj polarografske analitičke metode"
1960 Willard Frank Libby SAD "za datiranje pomoću ugljika C-14"
1961 Melvin Calvin SAD "za istraživanje asimilacije ugljik-dioksida kod biljaka"
1962 Max Ferdinand Perutz
John Cowdery Kendrew
Ujedinjeno Kraljevstvo
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za ispitivanje strukture globularnih proteina"
1963 Karl Ziegler
Giulio Natta
Zapadna Njemačka
Italija
"za otkrića u vezi viših polimera"
1964 Dorothy Crowfoot Hodgkin Ujedinjeno Kraljevstvo "za rendgensko određivanje strukture važnih biohemijskih spojeva"
1965 Robert Burns Woodward SAD "za dostignuća u organskoj sintezi"
1966 Robert Sanderson Mulliken SAD "za rad u na hemijskim vezama i elektronskoj strukturi molekula"
1967 Manfred Eigen Zapadna Njemačka "za ispitivanje ekstremno brzih hemijskih reakcija, pomijeranjem ravnoteže pomoću kratkih energetskih impulsa"
Ronald G. W. Norrish
George Porter
Ujedinjeno Kraljevstvo
Ujedinjeno Kraljevstvo
1968 Lars Onsager Norveška
SAD
"za otkriće recipročnih relacija, koje su i nazvane po njemu"
1969 Derek H. R. Barton
Odd Hassel
Ujedinjeno Kraljevstvo
Norveška
"za doprinos u razvoju koncepta konformacije (tercijarne strukture)"
1970 Luis F. Leloir Argentina "za otkriće nukleotidnih šećera i njihovu ulogu u sintezi ugljikohidrata"
1971 Gerhard Herzberg Kanada "za doprinos u elektronskoj strukturi i geometriji molekula, posebno slobodnih radikala"
1972 Christian B. Anfinsen SAD "za rad na ribonukleazi, posebno na vezi između sekvence aminokiselina i biološki aktivne konformacije"
Stanford Moore
William H. Stein
SAD
SAD
"za doprinos u razumijevanju povezanosti hemijske strukture i katalitičke aktivnosti aktivnog centra molekule ribonukleaze"
1973 Ernst Otto Fischer
Geoffrey Wilkinson
Zapadna Njemačka
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za pionirski rad, nezavisno jedan od drugog, u hemiji organometalnih spojeva (takozvani sendvič-spojevi)"
1974 Paul J. Flory SAD "za teoretski i eksperimentalni rad u oblasti fizikalne hemije makromolekula"
1975 John Warcup Cornforth Australija
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za razumijevanje stereohemije enzimski kataliziranih reakcija"
Vladimir Prelog SFRJ / Švicarska "za istraživanja u oblasti hiralnosti (stereohemije) organskih molekula i reakcija"
1976 William Nunn Lipscomb, Jr. SAD "za istraživanje strukture borana i problema hemijskog vezanja"
1977 Ilya Prigogine Belgija "za doprinos u neravnotežnoj termodinamici, posebno teoriji disipativnih struktura"
1978 Peter D. Mitchell Ujedinjeno Kraljevstvo "za doprinos razumijevanju biološkog transfera energije kroz kemiosmotsku teoriju"
1979 Herbert C. Brown
Georg Wittig
SAD
Zapadna Njemačka
"za razvoj i upotrebu spojeva bora i fosfora u organskoj sintezi"
1980 Paul Berg SAD "za studije biohemije hukleinskih kiselina, posebno rekombinantne DNK"
Walter Gilbert
Frederick Sanger
SAD
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za doprinos u određivanju sekvence baza u nukleinskim kiselinama"
1981 Kenichi Fukui (福井謙一)
Roald Hoffmann
SAD "za teorije toka hemijskih reakcija"
1982 Aaron Klug Južna Afrika
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za razvoj kristalografske elektronske mikroskopije i objašnjenje strukture biološki važnih kompleksa nukleinskih kiselina sa proteinima"
1983 Henry Taube SAD "za rad na mehanizmima reakcija sa elektronskim transferom"
1984 Robert Bruce Merrifield SAD "za razvoj metodologije sinteze na čvrstoj matrici"
1985 Herbert A. Hauptman
Jerome Karle
SAD
SAD
"za dostignuća u razvoju direktnih metoda određivanja kristalne strukture"
1986 Dudley R. Herschbach
Yuan T. Lee (李遠哲)
John C. Polanyi
SAD
Tajvan
SAD
Kanada
"za doprinos u hemijskoj dinamici elementarnih procesa"
1987 Donald J. Cram
Jean-Marie Lehn
Charles J. Pedersen
SAD
Francuska
SAD
"za razvoj i upotrebu molekula sa strukturno specifičnim interakcijama visoke selektivnosti"
1988 Johann Deisenhofer
Robert Huber
Hartmut Michel
Zapadna Njemačka
Zapadna Njemačka
Zapadna Njemačka
"za određivanje trodimenzionalne strukture fotosintetskog reakcionog centra"
1989 Sidney Altman
Thomas R. Cech
Kanada
SAD
SAD
"za otkriće katalitičkih osobina RNK"
1990 Elias James Corey SAD "za razvijanje teorije i metodologije organske sinteze"
1991 Richard R. Ernst Švicarska "za doprinos i razvoj NMR spektroskopije visoke rezolucije"
1992 Rudolph A. Marcus SAD "za doprinos teoriji reakcija elektronskog transfera u hemijskim sistemima"
1993 Kary B. Mullis SAD "za otkriće metode polimerazne lančane reakcije (PCR)"
Michael Smith Kanada "za doprinos razvoju site-directed mutageneze zasnovane na oligonukleotidima i njenom razvoju za ispitivanje proteina"
1994 George A. Olah Mađarska
SAD
"za doprinos hemiji karbokationa"
1995 Paul J. Crutzen
Mario J. Molina
F. Sherwood Rowland
Holandija
Meksiko
SAD
"za rad u oblasti atmosferske hemije, posebno razlaganjem ozona"
1996 Robert Curl
Sir Harold Kroto
Richard Smalley
SAD
Ujedinjeno Kraljevstvo
SAD
"za otkriće fulerena"
1997 Paul D. Boyer
John E. Walker
SAD
Ujedinjeno Kraljevstvo
"za objašnjenje enzimskih mehanizama u sintezi adenozin trifosfata"
Jens C. Skou Danska "za otkriće ion-transportnog enzima, Na+K+-ATPaza"
1998 Walter Kohn SAD "za razvoj teorije funkcionalne gustoće (eng. density functional theory - DFT)"
John A. Pople Ujedinjeno Kraljevstvo "za razvoj računalnih metoda u kvantnoj hemiji"
1999 Ahmed H. Zewail (أحمد زويل) Egipat
SAD
"za istraživanja prelaznih stanja hemijskih reakcija pomoću femtosekundne spektroskopije"
2000 Alan J. Heeger
Alan G MacDiarmid
Hideki Shirakawa (白川英樹)
SAD
Novi Zeland
SAD
Japan
"za otkriće i razvoj vodljivih polimera"
2001 William S. Knowles
Ryoji Noyori (野依良治)
SAD
Japan
"za rad na hiralno kataliziranim reakcijama hidrogenacije"
K. Barry Sharpless SAD "za rad na hiralno kataliziranim reakcijama oksidacije"
2002 John B. Fenn
Koichi Tanaka (田中耕一)
SAD
Japan
"za razvoj metode desorpcijske ionizacije za analizu bioloških makromolekula metodom masene spektroskopije"
Kurt Wüthrich Švicarska "za razvoj NMR spektroskopije za određivanje trodimenzionalne strukture bioloških makromolekula u rastvoru"
2003 Peter Agre SAD "za otkriće vodenih kanala"
Roderick MacKinnon SAD "za strukturna i menanistička ispitivanja ionskih kanala u ćelijskim membranama"
2004 Aaron Ciechanover
Avram Hershko
Irwin Rose
Izrael
Izrael
SAD
"za otkriće ubikvitinom posredovane razgradnje proteina"
2005 Robert Grubbs
Richard Schrock
Yves Chauvin
SAD
SAD
Francuska
"za razvoj metode metateze u organskoj sintezi“"
2006 Roger D. Kornberg SAD "za istraživanje molekularne osnove eukariotske trankripcije"
2007 Gerhard Ertl Njemačka "za istraživanje hemijskih procesa na čvrstim površinama"
2008 Osamu Shimomura (下村 脩)
Martin Chalfie
Roger Tsien
Japan
SAD
SAD
"za doprinos u otkrivanju zelenofluoroscentnog proteina"
2009 Venkatraman Ramakrishnan
Thomas A. Steitz
Ada E. Yonath
SAD
SAD
Izrael
"za studije strukture i funkcije ribozoma"
2010 Richard F. Heck
Ei-ichi Negishi
Akira Suzuki
SAD
Japan
Japan
"za međukuplovane reakcije katalizirane paladijem pri organskim sintezama"
2011 Daniel Shechtman Izrael "za otkriće kvazikristala"
2012 Robert Lefkowitz
Brian Kobilka
SAD
SAD
"za proučavanje receptora kuplovanih G-bjelančevina"
2013 Martin Karplus
Michael Levitt
Arieh Warshel
SAD / Austrija
SAD / UK / Izrael
SAD / Izrael
"za razvoj višeskalnih modela za kompleksne hemijske sisteme"
2014 Eric Betzig
Stefan W. Hell
William E. Moerner
SAD
Njemačka / Rumunija
SAD
"za razvoj super-razlučive mikroskopije fluorescencijom"
2015 Tomas Lindahl
Paul L. Modrich
Aziz Sancar
Švedska / SAD
SAD
SAD / Turska
"za mehanističke studije DNK popravka"
2016 Jean-Pierre Sauvage
Fraser Stoddart
Ben Feringa
Francuska
UK / SAD
Holandija
"Za dizajn i sintezu molekularnih mašina"
2017 Jacques Dubochet
Joachim Frank
Richard Henderson
Švicarska
Njemačka /SAD
UK
"za razvoj krio-elektronske mikroskopije visoke rezolucije za određivanje strukture biomolekula u rastvorima"
2018. Frances Arnold SAD za usmjerenu evoluciju enzima
George P. Smith
Gregory Winter
SAD
UK
za fazni prikaz peptida i antitijela

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]