Spolni hormon

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Spolni hormoni
Naziv lijekaSpolni hormoni
Druga imenaSpolni steroidi, Gonadni steroidi
Estradiol, važan estrogeni spolni hormon i kod žena i kod muškaraca
GrupaHormonski lijekovi
Klasifikacija
Dostupnost bez recepta: Djelimično
Stručne informacije
Hemijske osobine
nema formule
Ime po IUPAC
Farmakokinetičke osobine
Biološka raspoloživostBrzo i potpuno
se apsorbira
MetabolizamJetreni
IzlučivanjeBubrežno

Spolni hormoni – poznati i kao spolni steroidi, gonadokortikoidi i gonadni steroidi, steroidni hormoni – su u interakciji sa kičmenjačkim receptorima steroidnih hormona.[1] Spolni hormoni uključuju androgene, estrogene i gestagene. Njihovi efekti posreduju se sporim genomskim mehanizmima preko jedarnih receptora, kao i brzih negenomskih mehanizama preko membranski povezanih receptora i signalnih kaskada.[2] Polipeptidni hormoni: luteinizirajući, folikul-stimulirajući i gonadotropin-oslobađajući hormon obično se ne smatraju spolnim hormonima, iako imaju glavne uloge povezane sa seksom.

Proizvodnja[uredi | uredi izvor]

Prirodne spolne hormone stvaraju gonada (jajnici ili testisi),[3] pomoću produkata nadbubrežnih žlijezda ili konverzijom iz drugih spolnih steroida u drugo tkivo poput jetre ili masti.[4]

Stope proizvodnje i sekrecije, klirens i nivo glavnih spolnih hormona u krvi
Spol Spolni hormon Reproduktivna
faza
Krvna
stopa proizvodnje
Gonadna
stopa sekrecije
Stopa metaboličkog
klirensa
Referentni raspon (serumski nivo)
SI jedinice Ne-SI jedinice
Muškarci Androstendion
2,8 mg/dan 1,6 mg/dan 2.200 L/dan 2,8–7,3 nmol/L 80–210 ng/dL
Testosteron
6,5 mg/dan 6,2 mg/dan 950 L/dan 6,9–34,7 nmol/L 200–1000 ng/dL
Estron
150 μg/dan 110 μg/dan 2.050 L/dan 37–250 pmol/L 10–70 pg/mL
Estradiol
60 μg/dan 50 μg/dan 1.600 L/dan <37–210 pmol/L 10–57 pg/mL
Estron-sulfat
80 μg/dan Neznačajno 167 L/dan 600–2.500 pmol/L 200–900 pg/mL
Žene Androstendion
3,2 mg/dan 2,8 mg/dan 2.000 L/dan 3,1–12,2 nmol/L 89–350 ng/dL
Testosteron
190 μg/dan 60 μg/dan 500 L/dan 0,7–2,8 nmol/L 20–81 ng/dL
Estron Folikulska faza 110 μg/dan 80 μg/dan 2.200 L/dan 110–400 pmol/L 30–110 pg/mL
Luteusna faza 260 μg/dan 150 μg/dan 2.200 L/dan 310–660 pmol/L 80–180 pg/mL
Postmenopauza 40 μg/dan Neznačajno 1.610 L/dan 22–230 pmol/L 6–60 pg/mL
Estradiol Folikulska faza 90 μg/dan 80 μg/dan 1200 L/dan <37–360 pmol/L 10–98 pg/mL
Luteusna faza 250 μg/dan 240 μg/dan 1.200 L/dan 699–1250 pmol/L 190–341 pg/mL
Postmenopauza 6 μg/dan Neznačajno 910 L/dan <37–140 pmol/L 10–38 pg/mL
Estron-sulfat Folikulska faza 100 μg/dan Neznačajno 146 L/dan 700–3.600 pmol/L 250–1.300 pg/mL
Luteusna faza 180 μg/dan 146 L/dan 1.100–7.300 pmol/L 400–2.600 pg/mL
Progesteron Folikulska faza 2 mg/dan 1,7 mg/dan 2.100 L/dan 0,3–3 nmol/L 0,1–0,9 ng/mL
Luteusna faza 25 mg/dan 24 mg/dan 2.100 L/dan 19–45 nmol/L 6–14 ng/mL

Napomene:
Koncentracija steroida u cirkulaciji određuje se brzinom kojom se on luči iz žlijezda, brzinom metabolizma prekursora ili prehormona u steroid i brzinom kojom ga tkiva izlučuju i metaboliziraju.
Stopa sekrecije steroida odnosi se na ukupno lučenje spoja iz žlijezde po jedinici vremena. Stope sekrecije procjenjivane su uzorkovanjem venskog izliva iz žlijezde tokom vremena i oduzimanjem arterijskog i perifernog venskog hormona.
Metabolički klirens steroida definira se kao količina krvi koja je u potpunosti očišćena od hormona u jedinici vremena.
Stopa proizvodnje steroidnog hormona odnosi se na ulazak u krv spoj iz svih mogućih izvora, uključujući sekreciju iz žlijezda i pretvorbu prohormona u steroid koji nas zanima. U stabilnom stanju količina hormona koja ulazi u krv iz svih izvora bit će jednaka brzini kojom se uklanja (stopa metaboličkog klirensa) pomnožena sa koncentracijom u krvi (stopa proizvodnje = stopa metaboličkog klirensa × koncentracija). Ako je mali doprinos metabolizma prohormona cirkulacijskom bazenu steroida, tada će se stopa proizvodnje približiti brzini sekrecije.
Izvori: [5][6]

Tipovi[uredi | uredi izvor]

U mnogim kontekstima, dvije glavne klase spolnih hormona su androgeni i estrogeni, od kojih su najvažniji ljudski derivati testosteron i estradiol. Ostali konteksti uključuju progestogene, kao treću klasu spolnih steroida, za razliku od androgena i estrogena. Progesteron je najvažniji i jedini prirodni ljudski gestagen. Općenito, androgeni se smatraju "muškim spolnim hormonima", jer imaju maskulinizirajuće učinke, dok se estrogeni i progestogeni smatraju "ženskim spolnim hormonima",[7] iako su svi tipovi prisutni u svakom spolu na različitim nivoima.

Spolni hormoni uključuju:

Sintetski spolni steroidi[uredi | uredi izvor]

Također postoji mnogo sintetskih spolnih steroida. Sintetski androgeni se često nazivaju anabolički steroidi. Sintetski estrogeni i progestini koriste se u metodama hormonske kontracepcije. Etinilestradiol je polusintetski estrogen. Specifični spojevi koji imaju djelimičnu agonističku aktivnost za steroidne receptore, pa djeluju djelimično poput prirodnih steroidnih hormona, koriste se u medicinskim stanjima koja zahtijevaju liječenje steroidima u jednom tipu ćelije, ali gdje su sistemski efekti određenog steroida u čitavom organizmu poželjni samo u određenim granicama.[8]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Guerriero, G (April 2009). "Vertebrate sex steroid receptors: evolution, ligands, and neurodistribution". Annals of the New York Academy of Sciences. 1163: 154–68. doi:10.1111/j.1749-6632.2009.04460.x. PMID 19456336.
  2. ^ Thakur, MK; Paramanik, V (2009). "Role of steroid hormone coregulators in health and disease". Hormone Research. 71 (4): 194–200. doi:10.1159/000201107. PMID 19258710.
  3. ^ Brook, CG (1999). "Mechanism of puberty". Hormone Research. 51 Suppl 3 (3): 52–4. doi:10.1159/000053162. PMID 10592444.
  4. ^ Catherine Panter-Brick; Agustín Fuentes. "Glossary". Health, Risk, and Adversity - Volume 2 of Studies of the Biosocial Society. Berghahn Books, 2011. str. 280.
  5. ^ Strauss, Jerome F. (2013). "The Synthesis and Metabolism of Steroid Hormones". u Jerome F. Strauss; Robert L. Barbieri (ured.). Yen & Jaffe's Reproductive Endocrinology: Physiology, Pathophysiology, and Clinical Management (7 izd.). Elsevier Health Sciences. str. 66–92. doi:10.1016/B978-1-4557-2758-2.00004-4. ISBN 978-1-4557-2758-2.
  6. ^ Strauss, Jerome F.; FitzGerald, Garret A. (2019). "Steroid Hormones and Other Lipid Molecules Involved in Human Reproduction". u Jerome F. Strauss; Robert L. Barbieri (ured.). Yen & Jaffe's Reproductive Endocrinology: Physiology, Pathophysiology, and Clinical Management (8 izd.). Elsevier Health Sciences. str. 75–114. doi:10.1016/B978-0-323-47912-7.00004-4. ISBN 978-0-323-58232-2.
  7. ^ ElAttar, TM; Hugoson, A (1974). "Comparative metabolism of female sex steroids in normal and chronically inflamed gingiva of the dog". Journal of Periodontal Research. 9 (5): 284–9. doi:10.1111/j.1600-0765.1974.tb00683.x. PMID 4281823.
  8. ^ Copland, JA; Sheffield-Moore, M; Koldzic-Zivanovic, N; Gentry, S; Lamprou, G; Tzortzatou-Stathopoulou, F; Zoumpourlis, V; Urban, RJ; Vlahopoulos, SA (June 2009). "Sex steroid receptors in skeletal differentiation and epithelial neoplasia: is tissue-specific intervention possible?". BioEssays. 31 (6): 629–41. doi:10.1002/bies.200800138. PMID 19382224.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]