Sumerski spisak kraljeva

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Drevna Mezopotamija
EufratTigris
Asirologija
Gradovi / carstva
Sumer: UrukUrEridu
KishLagašNippur
Akadsko Carstvo: Akkad
BabilonIsinSusa
Asirija: AssurNiniva
Dur-SharrukinNimrud
BabilonijaKaldeja
ElamAmoriti
HuritiMitanni
KasitiUrartu
Kronologija
Sumerski kraljevi
Asirski kraljevi
Babilonski kraljevi
Jezik
Klinasto pismo
SumerskiAkadski
ElamskiHurijski
Mitologija
Enûma Elish
GilgamešMarduk


Sumerski spisak kraljeva je drevni tekst na sumerskom jeziku koji navodi dužinu vladavine mnogobrojnih kraljeva Sumera. Nakon višemilenijske vladavine prvih sumerskih kraljeva, u dijelu liste koja se odnosi na vrijeme poslije velikog potopa daju se historijski precizni detalji o imenima kraljeva i prebacivanju sjedišta moći iz jednog grada države u drugi. [1]

Opis[uredi | uredi izvor]

Dosad najbolje očuvani Sumerski spisak kraljeva.

Postoji nekoliko verzija Sumerskih spiskova kraljeva, od kojih je veċina prepisana sa ranijeg originala i izmijenjena tako da su kasniji vladari mogli biti pridodati. Takav je bio slučaj sa dodavanjem vladavine kralja Damiq-ilishu (1816-1794 p. n. e.), posljednjeg vladara grada Isina u Donjoj Mezopotamiji. Najpotpuniji Sumerski spisak kraljeva koji se i najviše koristi, je bio zapisan na glinenu ploču koja je bila pronađena u biblioteci hrama u gradu Nippur. Pisar koji je i napisao zabilježio je da je Sumerska lista kraljeva upotpunjena tokom vladavine Utu-Hengala kralja Uruka oko 2125 p. n. e. Popis miješa ranije, najvjerovatnije mitološke kraljeve koji su imali izuzetno duge vladavine s kasnijim, i u historijskom smislu vjerodostojnijim vladarima i dinastijama. Međutim, postoji mogućnost da ranija imena kraljeva na popisu pripadaju historijskim ličnostima koja su kasnije postala legendarna. Iako pisci Sumerske liste kraljeva tvrde da njihova lista daje tačne podatke o vladavinama kraljeva "od početka historije", neki od kraljeva su imali nevjerovatno duge vladavine, dok su drugi koji su otkriveni zahvaljujuċi arheološkim dokazima potpuno izostavljeni sa liste kraljeva. [1] Popis bilježi mjesto "službenog" kraljevanja, zajedno s kraljevima i dužinama njihove vladavine. Za vladavinu kraljeva se vjerovalo da je predana od strane bogova, te da se može prenositi od grada do grada preko vojnog osvajanja. Popis navodi samo jednu vladaricu: Kug-Bau, gostioničarku, koja je bila jedini vladar treće dinastije Kiša.


Najstarije ime na popisu čije je postojanje potvrđeno kroz arheološka otkrića je En-me-barage-si od Kiša (cca. 2600. p. n. e.). Činjenica da mu se ime spominje u Gilgamešovom epu je dovelo do špekulacija da je i sam Gilgameš historijska ličnost.

Tri dinastije se ističu po tome što nisu uključene popis: Dinastija iz Larse koja je vladala u periodu Isin-Larsa, kada se Larsa borila za prevlast s Isinom, te dvije dinastije Lagaša prije i poslije Akadskog Carstva, kada je Lagaš imao snažan uticaj na regiju. Podaci o Lagašu su poznati na temelju arheoloških artefakata koji datiraju oko 2500. p. n. e.

Popis je, s obzirom na nedostatak preciznijih podataka, najvažniji izvor za hronologiju 3. milenijuma p. n. e. kao i veoma važno srestvo uvida u sumersku politiku i odnose između sumerskih gradova-država. Poteškoće u stvaranju jasne hronologije, uzrokuje to da su brojne dinastije vjerovatno istovremeno vladale u različitim gradovima.

Neki od najstarijih natpisa koji sadrže popis potječu iz ranog 3. milenijuma p. n. e.; npr. Prizma Weld-Blundell. [2][3] [4] je datirana u 2170. p. n. e. Kasniji Babilonski i Asirski popisi kraljeva su bili zasnovani na još uvijek očuvanim dijelovima popisa sve do 3. vijeka p. n. e. kada je Beros popularizirao popis u helenskom svijetu.

Popis[uredi | uredi izvor]

Rano bronzano doba I[uredi | uredi izvor]

Uručki period[uredi | uredi izvor]

"Pred-dinastijski" ili mitološki vladari[uredi | uredi izvor]

Rano Bronzano doba II[uredi | uredi izvor]

Rani dinastijski periodi I i II[uredi | uredi izvor]

Prva dinastija Kiša[uredi | uredi izvor]
Prva dinastija Uruka[uredi | uredi izvor]

Rano Bronzano doba III[uredi | uredi izvor]

Rani dinastijski IIIa period[uredi | uredi izvor]

Prva dinastija Ura[uredi | uredi izvor]


Dinastija Awan[uredi | uredi izvor]
Druga dinastija Kiša[uredi | uredi izvor]

Rani dinastijski IIIb period[uredi | uredi izvor]

(cca. 2500 – cca. 2271. p. n. e.)

Prva dinastija Lagaša (također cca. 2500 – cca. 2271. p. n. e.) se ne spominje u Popisu kraljeva, iako je dobro poznata po natpisima

Dinastija Hamazija[uredi | uredi izvor]
Druga dinastija Uruka[uredi | uredi izvor]
Druga dinastija Ura[uredi | uredi izvor]
Dinastija Adaba[uredi | uredi izvor]
Dinastija Marija[uredi | uredi izvor]
Treća dinastija Kiša[uredi | uredi izvor]
Dinastija Akshaka[uredi | uredi izvor]
Četvrta dinastija Kiša[uredi | uredi izvor]
Treća dinastija Uruka[uredi | uredi izvor]

Akadsko Carstvo[uredi | uredi izvor]

Pobjednička stela Naram-Suena (Louvre)
Dinastija Akkada[uredi | uredi izvor]
Četvrta dinastija Uruka[uredi | uredi izvor]
(Moguće je da su ti vladari donje Mezopotamije - suvremenici akadske dinastije)

Rano bronzano doba IV[uredi | uredi izvor]

Gutejski period[uredi | uredi izvor]

Druga dinastija Lagaša (prije cca. 2093 – 2046. p. n. e. (kratka)) se ne spominje u Popisu kraljeva, iako je dobro poznata po nazivima.

Gutejska vladavina[uredi | uredi izvor]
Peta dinastija Uruka[uredi | uredi izvor]

Urski III period[uredi | uredi izvor]

"Sumerska renesansa"
(cca. 2047 – 1940. p. n. e. (kratka))
Treća dinastija Ur[uredi | uredi izvor]

Reference i vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Bilješke[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b "Historijski atlas antičke Mezopotamije", Norman Bancroft Hunt, u izdanju Checkmarks Books, New York NY, prvo izdanje 2004. godine, ISBN 0-8160-05730-3, str. 40-41
  2. ^ [1] Historical inscriptions; containing principally the chronological prism, W-B 444, Stephen Langdon, Oxford University Press, 1923
  3. ^ [2] WB-444 High Resolution Image from CDLI
  4. ^ [3] WB-444 Line Art from CDLI
  5. ^ Harriet Crawford, Sumer and the Sumerians, Cambridge University Press, 1991, page 19.