Teodozije ll
Teodozije II (Flavius Theodosius Augustus; 10. april 401. – 28. juli 450.) bio je car Istočnog Rimskog Carstva od 408. do 450. godine.
Početak vladavine
[uredi | uredi izvor]Car Arkadije preminuo je 408. godine, ostavivši iza sebe relativno skromno političko naslijeđe. Njegova lična pobožnost bila je važnija od aktivnog upravljanja državnim i vojnim poslovima. Nakon njegove smrti, prijesto Istočnog Rimskog Carstva naslijedio je njegov sedmogodišnji sin Teodozije II, dok je stvarna vlast ostala u rukama pretorijanskog prefekta Antemija, koji je obavljao regentsku funkciju. [1]
Regentska vlast Antemija
[uredi | uredi izvor]Tokom ranih godina Teodozijeve vladavine Antemije je bio suočen s nizom ozbiljnih izazova, uključujući vizigotsko prisustvo u Iliriku, nemire u Isauriji i nestabilnost na dunavskoj granici. Pokazao je značajne administrativne i političke sposobnosti, a na njegovu inicijativu zaključen je mir sa Sasanidskim Carstvom. Nakon smrti Stilihona, odnosi s ravenskim dvorom dodatno su stabilizirani. Hunski vođa Uldin izvršio je upad u Meziju, ali je istočnorimska vojska odbila napad i nanijela Hunima težak poraz. Nakon pobjede ojačana je dunavska riječna flotila. Uldin je umro 412. godine. Antemije je također uspješno regulirao snabdijevanje Konstantinopolisa egipatskim žitom i proveo reforme poreznog sistema. Godine 414., njegovo regentstvo nasljeđuje carica Elija Pulherija.[2]
Regentska vlast Pulherije
[uredi | uredi izvor]Pulherija je 414. godine preuzela regentsku vlast i dobila titulu auguste. Imenovanjem Monaksija za pretorijanskog prefekta dodatno je učvrstila svoju poziciju. Regentstvo je formalno okončano 416. godine, kada je Teodozije II preuzeo punu carsku vlast, iako je Pulherija zadržala snažan politički i dvorski utjecaj.[1]
Religijska politika Teodozija ll.
[uredi | uredi izvor]Teodozije II bio je izrazito posvećen katoličko-ortodoksnom kršćanstvu, pod snažnim utjecajem sestre Pulherije. Njegova vladavina obilježena je aktivnim provođenjem anti-paganske i anti-jevrejske politike. Vjerske tenzije dovele su do sukoba sa Sasanidskim Carstvom, nakon što je šah Bahram V započeo progone kršćana kao odgovor na napade na zoroastrijske hramove. Posebno su stradale kršćanske zajednice u Mezopotamiji, a među najpoznatijim žrtvama bio je Jakov Perzijski, kasnije kanoniziran kao svetac.[3]
Značajni poduhvati Teodozija II.
[uredi | uredi izvor]Početkom V. stoljeća Konstantinopolis je prerastao prvobitne granice utvrđene u doba Konstantina Velikog. Zbog pojačanih vanjskih prijetnji započeto je proširenje i jačanje gradskih fortifikacija. Izgradnja Teodozijevih zidina započela je između 404. i 405. godine, a završena 413. godine. Ove fortifikacije, koje su činile unutrašnji obrambeni pojas grada, protezale su se od Mramorne kule na obali Mramornog mora do područja Blaherna.[4]
Za vrijeme Teodozijeve vladavine ostvareni su i značajni kulturni i pravni poduhvati. Godine 425. osnovan je u Konstantinopolisu Pandidakterion, visokoobrazovna ustanova s 31 katedrom, koje su pokrivale pravo, filozofiju, medicinu i slobodne umjetnosti, pri čemu je nastava izvođena i na latinskom i na grčkom jeziku. Drugi veliki projekt bilo je donošenje Codex Theodosianus, čiju je izradu car najavio 429. godine. Na kodifikaciji rimskog prava radila su 22 pravnika tokom devet godina, a rezultat je zbirka od 16 knjiga s više od 2.500 zakona, koja je obuhvatala političke, društvene, ekonomske i religijske aspekte rimskog svijeta IV. i V. stoljeća.[3]
Posljednje godine vladavine
[uredi | uredi izvor]U posljednjim godinama vladavine Teodozija II. stanje na dvoru obilježile su intrige i nezadovoljstvo, naročito prema eunuhu Krisafiju, koji je imao presudan utjecaj na cara. Njegova politika, obilježena korupcijom i plaćanjem visokog danka Atili, izazvala je snažno protivljenje, posebno među pripadnicima tzv. ratne struje. Teodozije II, je umro 450. godine od posljedica pada s konja, čime je okončana jedna duga, ali kontradiktorna vladavina.[1]
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 Salmedin Mesihović (2015). Salmedin Mesihovic ORBIS ROMANVS Udzbenik Za Historiju Klasicne Rimske Civilizacije.
- ↑ The Oxford history of the classical world. Internet Archive. Oxford [Oxfordshire] ; New York : Oxford University Press. 1986. ISBN 978-0-19-872112-3.CS1 održavanje: others (link)
- 1 2 Mesihović, Salmedin (2021-01-01). First Republic - Prva Republika (jezik: hrvatski). Salmedin Mesihovic. ISBN 978-9926-480-09-7.
- ↑ Kelly, Christopher (2013-08-08). Theodosius II: Rethinking the Roman Empire in Late Antiquity (jezik: engleski). Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-03858-5.