Tetovo
Tetovo | |
|---|---|
 Pogled na Tetovo | |
 Zastava  Grb | |
| Vlada | |
| • Načelnik | Bilal Kasami |
| Površina | |
| • Ukupno | 1,068 km2 |
| Nadmorska visina | 468 m |
| Stanovništvo | |
| • Ukupno | 63,176 |
| • Gustoća | 59,15 /km2 |
| Poštanski broj | 1200 |
| Pozivni broj | +389 044 |
| Veb-sajt | https://tetovo.gov.mk/ |
Tetovo (albanski: Tetova) je grad u sjeverozapadnoj Sjevernoj Makedoniji, smješten u donjoj Pološkoj kotlini, u podnožju Šar-planine. Sa oko 63.000 stanovnika, prema popisu 2021. Tetovo je jedan od najvećih gradova u državi, važno administrativno, privredno i kulturno središte regiona Polog.
Etimologija
[uredi | uredi izvor]Ime Tetovo, prema narodnoj legendi, potiče od junaka po imenu Teto koji je oslobodio kraj od opasne zmije. Druga verzija sugeriše da ime potiče od staroslovenske riječi „hътѣтово“ (željeno mjesto). Tokom osmanskog perioda grad je bio poznat i kao Kalkandelen, a na albanskom jeziku nosi naziv Tetova.[1]
Historija
[uredi | uredi izvor]
Arheološka istraživanja (lokaliteti Tumba i Pod Selo) potvrđuju naseljenost još iz ranog neolita, prije oko 8.000 godina.[2] U antičkom periodu ovdje je postojalo naselje Draudacum, a kasnije je područje bilo pod vlašću Agrijana, Rimljana i Vizantije. Tetovo se prvi put u pisanim izvorima kao naselje spominje u 12. vijeku. Tokom osmanske vladavine (od 15. vijeka), grad se razvija u značajan trgovački i zanatski centar, poznat po proizvodnji oružja i tekstila. U 19. vijeku, putopisac Ami Boué opisuje Tetovo kao grad sa mnogo zelenila i oko 4.500 stanovnika. U 20. vijeku, Tetovo je bilo značajno središte komunističkog pokreta u Makedoniji; 1943. godine u njemu je osnovana Komunistička partija Makedonije u kući koja je danas muzej. Grad je također bio poprište sukoba tokom 2001. godine.[3]
Demografija
[uredi | uredi izvor]Prema popisu iz 2021, Tetovo broji 63.176 stanovnika.[4] Grad je multikulturalna sredina gdje većinu čine Albanci (oko 54%) i Makedonci (oko 22%), uz značajne zajednice Roma, Turaka i drugih naroda.
Kultura i znamenitosti
[uredi | uredi izvor]
Tetovo je prepoznatljivo po kulturnom naslijeđu:
- Šarena džamija: Spomenik islamske arhitekture iz 16. vijeka, poznat po bogato oslikanim fasadama.
- Arabati Baba-tekija: Jedna od najznačajnijih bektašijskih tekija na Balkanu, osnovana u 16. vijeku, koja je služila kao duhovno središte.
- Tetovsko kale: Tvrđava na brdu Baltepe iz 19. vijeka, izgrađena od strane Abdurahman-paše.
Crkva Sv. Nikole - Crkve: U gradu se nalaze pravoslavni hramovi: >Saborni hram sv. Ćirila i Metodija i Crkva sv. Nikole, koja je više puta obnavljana.
- Kulturne institucije: Dom kulture "Iljo Anteski - Smok" je centralno mjesto za pozorišne predstave, koncerte i likovne izložbe.
Obrazovanje
[uredi | uredi izvor]Tetovo je univerzitetski centar. U gradu se nalaze:
- Državni univerzitet u Tetovu
- Univerzitet Jugoistočne Evrope (osnovan 2001.)
U gradu postoji i nekoliko srednjih škola, uključujući najstariju gimnaziju "Kiril Pejčinović" i medicinsku školu "Nikola Štejn".
Privreda i turizam
[uredi | uredi izvor]
Privreda grada se oslanja na tekstilnu industriju (nekadašnji gigant "Teteks"), prerađivačku industriju, trgovinu i zanatstvo. Posljednjih godina prisutan je razvoj privatnog sektora i uslužnih djelatnosti. Tetovo je glavna polazna tačka za skijaški centar Popova Šapka na Šar-planini. Sa nadmorskom visinom od 1.780 metara, Popova Šapka predstavlja zimski centar sa skijaškim stazama na Šar-planini, dok se tokom ljetnih mjeseci koristi za planinarenje i pristup glacijalnim jezerima.
Sport
[uredi | uredi izvor]
Fudbal je najmasovniji sport u Tetovu. U gradu djeluju četiri kluba, od kojih se tri takmiče u Prvoj ligi Sjeverne Makedonije.
Fudbalski klubovi su:
Odbojka je također veoma popularna, a grad je dao veliki broj uspješnih odbojkaša kroz klubove kao što su Škendija i Bami Kor Medika. Od 1976. godine održava se memorijalni odbojkaški turnir "Branko Hadži-Iljoski".[5] Pored navedenih, u Tetovu su popularni rvanje, karate i tenis (kroz TK Ljuboten), koji se razvija od 1950-ih godina.[6]
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Senev, Zoran; Gerasimov, Kiro (2004). Makedonskite gradovi vo turisko vreme. Kočani. str. 83–84.
- ↑ Darko Gavrovski, "Tetovski drevnosti. Polog od Praistorijata do VI vek n.e.", Tetovo, 2009.
- ↑ "Macedonia issues rebel ultimatum". Pristupljeno 2009-01-18. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)[mrtav link]
- ↑ "Popis stanovništva 2021". Državni zavod za statistiku Makedonije.
- ↑ Istorijat i tradicija OK Ljuboten[mrtav link]
- ↑ "Teniseri u Tetovu bez elementarnih uslova". Arhivirano s originala, 8. 3. 2012. Pristupljeno 2009-01-03. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)