Turkish Aerospace Industries
| Turkish Aerospace Industries | |
|---|---|
 | |
| Poslovno ime | Turkish Aerospace Industries, Inc. |
| Izvorno ime | Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. |
| Vrsta | dioničko društvo |
| Industrija | zrakoplovna industrija, odbrambena industrija |
| Osnovano | 28. juni 1973. |
| Sjedište | Kahramankazan, Ankara, Turska |
| Ključne osobe | Ömer Cihad Vardan (predsjednik upravnog odbora) Mehmet Demiroğlu (predsjednik i izvršni direktor) |
| Proizvodi | avioni, helikopteri, sateliti, bespilotne letjelice |
| Zaposleni | oko 17.000 (2024) |
| Divizije | Aerostructures Group Aircraft Group Helicopter Group UAS Group Space Systems Group |
| Veb-sajt | www |
Turkish Aerospace Industries (turski: Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş., skraćeno TUSAŞ ili TAI) jest turska zrakoplovna i odbrambena kompanija sa sjedištem u Kahramankazanu kod Ankare. Osnovana je 1973. radi smanjenja turske zavisnosti od stranih dobavljača u odbrambenoj industriji.[1] Kompanija danas djeluje u području razvoja, proizvodnje, modernizacije i životne podrške za letjelice i svemirske sisteme, a na službenoj stranici navodi se i kao podružnica Turkish Armed Forces Foundationa i Presidency of Defence Industries.[2]
Historija
[uredi | uredi izvor]Turska država osnovala je 28. juna 1973. preduzeće Turkish Aircraft Industries Corporation kao javnu ekonomsku organizaciju pod Ministarstvom industrije i tehnologije.[1] U 1980-im, nakon odluke da se potrebe Turskih zračnih snaga za novim borbenim avionima zadovolje tipom F-16 Fighting Falcon, 1984. osnovana je kompanija Turkish Aerospace Industries, Inc. kao tursko-američko zajedničko ulaganje, s ciljem proizvodnje i integracije aviona F-16 te njihovog testiranja prije isporuke.[1]
Tokom narednih decenija kompanija je proširila djelatnost na proizvodnju i integraciju različitih zrakoplovnih i svemirskih sistema. Učestvovala je i u međunarodnim programima, među kojima je i Airbus A400M, te razvijala domaće letjelice i bespilotne sisteme.[2][3]
Prije isteka prvobitnog 25-godišnjeg aranžmana, strani udjeli u kompaniji otkupljeni su 2005, nakon čega su TAI i raniji TUSAŞ objedinjeni pod današnjim korporativnim okvirom.[1]
Djelatnost i programi
[uredi | uredi izvor]Turkish Aerospace proizvodi vojne i civilne letjelice, helikoptere, bespilotne letjelice, satelite i aerostrukture za domaće i međunarodne korisnike.[2] Među najpoznatijim savremenim programima kompanije nalaze se borbeni avion KAAN, bespilotne letjelice TAI Anka i Aksungur, školski avion TAI Hürkuş, mlazni školsko-borbeni avion Hürjet, višenamjenski helikopter T625 Gökbey te svemirski programi kao što su GÖKTÜRK i TÜRKSAT 6A.[4][5]
Napad 2024.
[uredi | uredi izvor]Na sjedište kompanije u Kahramankazanu 23. oktobra 2024. izveden je oružani i bombaški napad u kojem je ubijeno pet osoba, a više njih ranjeno. Prema izvještajima međunarodnih medija, odgovornost je kasnije preuzela PKK.[6][7]
Proizvodi
[uredi | uredi izvor]Avioni
[uredi | uredi izvor]- TAI Kaan, lovac za ostvarivanje zračne nadmoći pete generacije, s dva motora i za sve vremenske uslove
- TAI Hürjet, napredni mlazni školski avion i laki jurišni avion
- TAI Hürkuş, dvosjedni jednomotorni turboelisni avion za obuku i napade na ciljeve na zemlji[8]
- TAI General Aviation Aircraft, za obuku pilotskog osoblja u civilnom zrakoplovstvu[9]
Helikopteri
[uredi | uredi izvor]- TAI/AgustaWestland T129 ATAK, laki jurišni helikopter, zasnovan na Agusta A129 Mangusta
- TAI T629, srednji jurišni helikopter
- TAI T929 ATAK 2, teški jurišni helikopter
- TAI T625 Gökbey, laki višenamjenski helikopter
- TAI T-70, srednji višenamjenski helikopter, turska varijanta Sikorsky S-70i
- TAI T925, teški višenamjenski helikopter
Bespilotne letjelice
[uredi | uredi izvor]- TAI Aksungur, MALE ISTAR bespilotna letjelica
- TAI Anka-A (TIHA-A) (2013), MALE ISTAR bespilotna letjelica
- TAI Anka-B (TIHA-B) (2013), MALE bespilotna letjelica
- TAI Anka-S, MALE borbena bespilotna letjelica
- TAI Anka-3, leteće krilo nevidljiva borbena bespilotna letjelica
- TAI Anka-4, nevidljiva borbena bespilotna letjelica
- TAI Baykuş (2004), taktički izviđački dron
- TAI Gözcü (2007), kratkodometni taktički ISTAR dron
- TAI Keklik (2001), ciljni dron za praćenje i vježbe bez bojevog gađanja
- TAI Martı (2003), izviđački dron
- TAI Pelikan (IHA-X2), taktički ISTAR dron
- TAI Şimşek, brzi ciljni dron
- TAI Turna (2001), ciljni dron za praćenje i vježbe s bojevim gađanjem
Sateliti
[uredi | uredi izvor]- Göktürk-1, satelit za osmatranje Zemlje
- Göktürk-2 (lansiran 2012), satelit za osmatranje Zemlje
- Göktürk-3 satelit
- Türksat 6A, komunikacijski satelit
TAI upravlja Turskim centrom za sklapanje, integraciju i testiranje satelita.
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 4 TUSAŞ 2021 Sustainability Report (PDF) (Report) (jezik: engleski). Turkish Aerospace Industries. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- 1 2 3 "Turkish Aerospace Industries". Turkish Aerospace Industries (jezik: engleski). Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Turkish Aerospace signs Memorandum of Understanding with Spanish companies led by Airbus for Spain's ITS Integrated Training Programme". Turkish Aerospace Industries (jezik: engleski). Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Turkish Aerospace is ready for TEKNOFEST Adana: HÜRJET, ANKA III, and HÜRKUŞ prepare for historic flights". Turkish Aerospace Industries (jezik: engleski). Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Turkish Aerospace showcases its leadership in aviation and space at SAHA Expo". Turkish Aerospace Industries (jezik: engleski). Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Attackers kill 5, injure 22 at Turkish aviation site". Reuters (jezik: engleski). Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Kurdish militant group PKK says it carried out Ankara attack". Reuters (jezik: engleski). Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ Greška kod citiranja: Nevaljana oznaka
<ref>; nije naveden tekst za reference s imenom "ar" - ↑ "TÜRK HAVAYOLLARI İLE TUSAŞ ARASINDA 20 UÇAKLIK ANLAŞMA SAĞLANDI". www.defenceturkey.com. Pristupljeno 24. 5. 2023.