Uskrs

Tradicionalno obojena uskršnja jaja

Uskrs ili Vaskrs je najveći i najvažniji kršćanski blagdan. Njime kršćani slave jednu od centralnih dogmi vjere, Isusovo uskrsnuće.

Na području bivše Jugoslavije, Uskrs je naziv za ovaj blagdan kod rimokatolika, dok ga pravoslavni vjernici nazivaju Vaskrs.

Uskrs pada u nedjelju, međutim blagdan traje duže, jer pripreme i obilježavanje Uskrsa počinju još u četvrtak uvečer večernjom misom. Pripreme za Uskrs i u zapadnom i u istočnom kršćanstvu počinju korizmom. Nakon završetka korizme dolazi Cvjetnica (Velika sedmica), koja uključuje Veliki četvrtak, petak i subotu prije uskršnje nedelje, što čini sveto trodnevlje. Prema kršćanskom vjerovanju Isus Krist je osuđen u četvrtak, razapet na krstu u petak, a u nedjelju je uskrsnuo. Na Veliki četvrtak nema dnevnih misa, nego jedna večernja misa. Ta večernja misa u četvrtak vuče korijenje još od jevrejskog načina računanja praznika, kod kojih su se veliki blagdani počinjali slaviti večer ranije. Potom slijedi Veliki petak, a onda Velika subota koja prolazi u šutnji crkve, da bi uvečer uslijedilo Uskršnje bdijenje.

Simbol Uskrsa je jaje, koje predstavlja rađanje.

Etimologija

Uskrs je nastao od riječi uskrsnuti koja vuče korijene iz staroslavenskog u kojem je glagol *krьsnǫti značio rasti i razvijati se. Prefiksom uz- dobiven je praoblik od kojeg se razvio današnji glagol.

Drugi naziv, Pasha, češći je u drugim historijskim konotacijama. Hebrejska riječ pasah značila je prolaz (prolaz Jevreja kroz pustinju nakon 40 godina) preuzeta je u grč. Πάσχα.

Naziv Vazam osim Uskrsa obuhvata cijelo sveto trodnevlje - Veliki petak, Veliku subotu i Uskrs, ali često se sinegdohizira samo na nedjelju - Uskrs. Neki (Petar Skok) povezuju ga s riječju uzeti (stsl. vъzęti < uz + imati), odnosno period suprotan Mesopustu kada se opet počinje uzimati meso. Drugi ga povezuju tako da su Ćirilo i Metodije slavenizirali grčku riječ Pasha (p > v, ozvučivanje s > z) te je tako dobivena riječ Vazam.

Germanski nazivi - engl. Easter i njem. Ostern vuku etimologiju od imena saksonske božice Eostre koja je bila slavljena za vrijeme proljetne ravnodnevnice.

Računanje

Glavni članak: Računanje datuma Uskrsa

Datumi Uskrsa
(2000–2020)

Godina	Zapadno	Istočno
2000.	23. april	30. april
2001.	15. april
2002.	31. mart	5. maj
2003.	20. mart	27. april
2004.	11. april
2005.	27. mart	1. maj
2006.	16. april	23. april
2007.	8. april
2008.	23. mart	27. april
2009.	12. april	19. april
2010.	4. april
2011.	24. april
2012.	8. april	15. april
2013.	31. mart	5. maj
2014.	20. april
2015.	5. april	12. april
2016.	27. mart	1. maj
2017.	16. april
2018.	1. april	8. april
2019.	21. april	28. april
2020.	12. april	19. april

Uskrs se slavi u nedelju koja slijedi nakon prvog punog mjeseca poslije proljetne ravnodnevnice. Zbog toga Uskrs može biti na bilo koji datum između 21. marta i 25. aprila (razlika između vremena obilježavanja Uskrsa i Vaskrsa je zbog toga što katolici koriste Gregorijanski kalendar, a neki pravoslavci Julijanski kalendar).

Također pogledajte

• Veliki petak
• Isusovo uskrsnuće

Vanjski linkovi

Liturgija

• Liturgijski izvori

Tradicija

• Uskrs u Armenijskoj pravoslavnoj crkvi
• Pravoslavni pogledi na Uskrs
• Rimsko katolički pogled na Uskrs (Iz Katoličke enciklopedije)
• Rosicrucians: Kosmičko značenje Uskrsa (ezoterična kršćanska tradicija)

Izračunavanje datuma

• Kalkulator za dane praznika (Anglikanski)
• Paschal kalculator (Istočna pravoslavna crkva)
• Stranu - po - stranu Uskršnje reference - za katolike i pravoslavce Uskršnji datumi, oba načina Stari način i Novi način, od 16-tog do 25-tog vijeka.