Uzorak

Medicinska oprema koja se koristi za prikupljanje uzoraka od pacijenata

U medicini, uzorak je prikupljeni materijal iz tijela, kako bi se pomoglo u procesu medicinske dijagnoze i/ili procjene indikacije za liječenje, daljnje medicinske testove ili druge postupke. U tom smislu, uzorak je prikupljena materija, a alat za uzorkovanje ili uzorkovač je osoba ili materijal za prikupljanje uzorka.

Uzimanje uzoraka je preduvjet za mnoge medicinske testove, ali uglavnom ne za anamnezu bolesti, fizički pregled i radiološke testove.

Tehnike uzorkovanja

• Dobijanje izlučevina ili materijala koji ionako napuštaju tijelo, kao što su urin, stolica, sputum ili povraćanje, direktnim prikupljanjem pri izlasku. Uzorak pljuvačke se također može uzeti iz usta.
• Ekscizija (izrezivanje), hirurški metod za uklanjanje uzoraka čvrstog ili mehkog tkiva.
• Punkcije (također nazvane centeza) nakon čega slijedi aspiracija je glavni metod koji se koristi za uzorkovanje mnogih tipova tkiva i tjelesnih tekućina. Primjeri su torakocenteza za uzorkovanje pleuralne tekućine i amniocenteza za uzorkovanje amnionske tekućine. Glavni metod centeze je, pak, aspiracija tankom iglom, ali postoje i donekle drugačije dizajnirane igle, kao što je za aspiraciju koštane srži. Punkcija bez aspiracije može biti dovoljna, na primjer, kod uzorkovanja kapilarne krvi.
• Struganje ili provlačenje. U PAP-testu, ćelije se sastružu sa grlića maternice posebnom špatulom i četkicom ili posebnim uređajem od metle koji se ubacuje kroz vaginu bez potrebe za probijanjem tkiva. Epitelne ćelije za DNK testiranje mogu se dobiti prevlačenjem unutrašnjosti obraza u ustima štapićem.

Biopsija ili citopatologija

Što se tiče tehnike uzorkovanja, biopsija se uglavnom odnosi na pripremu gdje je očuvana normalna struktura tkiva, što omogućava pregled i pojedinačnih ćelija i njihove organizacije za proučavanje histologije, dok se uzorak za citopatologiju priprema prvenstveno za pregled pojedinačnih ćelija, ne nužno čuvajući strukturu tkiva. Primjeri postupaka biopsije su biopsija koštane srži, biopsija mozga, biopsija kože i biopsija jetre.

Po uzorkovanoj materiji

Demonstracija uzimanja brisa grla

Različite vrste materije koje se uzorkuju mogu se kategorizirati prema čvrstoći naspram fluidnosti, kao što su:

• Čvrsto tkivo, kao što je biopsija koštane srži
• Meko tkivo, kao što je biopsija mišića
• Tjelesne tekućine kao što je krv

Uzimanje uzoraka tjelesnih tekućina

Uzimanje uzoraka tjelesnih tekućina uključuje:

• Uzimanje uzoraka krvi za bilo koji test krvi, uključujući:
  • Uzorkovanje arterijske krvi, kao što je punkcija radijalne arterije. Ovo se može uraditi za analizu gasova u arterijskoj krvi.
  • Uzimanje uzoraka kapilarne krvi, uglavnom korištenjem lancete krvi za punkciju, nakon čega slijedi uzorkovanje kapilarnim djelovanjem test trakom ili malom cijevi. Ovo je uobičajeno za rutinsko dijabetičko praćenje glukoze.
  • Vensko uzimanje uzoraka krvi, također nazvano flebotomija. Obično se radi venipunkcijom (koja se također može koristiti za intravensku terapiju). Osim rutinskog praćenja glukoze kod dijabetesa, većina analiza krvi se radi na uzorcima venske krvi koje uzima zdravstveni radnik, uključujući flebotomiste koji su posebno obučeni za venepunkciju. Takvi uzorci se obično prikupljaju u zatvorenim epruvetama, često s malom količinom neke vrste konzervansa.
• Uzorkovanje cerebrospinalne tečnosti, uglavnom lumbalnom punkcijom
• Uzorkovanje pleuralne tečnosti, uglavnom torakocentezom
• Uzorkovanje amnionske tečnosti, uglavnom amniocentezom
• Uzorkovanje peritonealne tečnosti, uglavnom peritoneocentezom (takođe se naziva laparocenteza). Može se koristiti za citologiju radi otkrivanja širenja ginekološkog raka.

Po komponenti od interesa

Uzorkovana materija može se analizirati na različite komponente, na primjer:

• Elektroliti
• Proteini
• ćelije, kao što su bijela krvna zrnca u uzorkovanju krvi
• Mikrobiološki agensi, kao što su bakterije ili gljivice

Mikrobiološko uzorkovanje

Mikrobiološko uzorkovanje uključuje:

• Uzimanje uzoraka krvi za kulture krvi, izvedeno slično kao i za testove same tečnosti iznad
• Bris grla za kulturu grla. Izvodi se nanošenjem pamučnog štapića na površinu grla.
• Uzimanje uzorka sputuma iz pluća za kulturu sputuma. Može se izvesti posebnim tehnikama kašljanja ili „zaštitnom četkom za uzorak“ (PSB)), što je četkica koja se može uvući u plastičnu cijev kako bi se spriječila kontaminacija bakterijama u grlu prilikom umetanja i vađenja instrumenta.