Vanćelijska tečnost
Vanćelijska tečnost obično je termin koji označava sve tjelesne tečnosti van ćelija. Ostatak se zove unutarćelijska tečnost. Ove dvije tečnosti su glavne komponente tjelesnih tečnosti.[1][1][2] [3][4]
U nekih životinja, uključujući i sisare, vanćelijska tečnost se može podijeliti u dva glavna dijela: intersticijska tečnost i krvna plazma, koja čini najmanje 97%. Vanćelijska tečnost sadrži i transćelijsku tečnost, koja čini oko 2,5%. Ona također uključuje besćelijski dio limfe prema samoj logici definicije, iako se u rasprevama o vanćelijskoj tečnosti limfa obično tretira kao zanemarljiva ili ju implicitno trpaju zajedno sa intersticijskom tečnosti. Jedan od načina gledanja na vanćelijsku tečnost je da ima "dvije komponente, plazmatsku i limfnu kao sistem za isporuku i intersticijsku tečnost za razmjenu rastvora".[5] Kod ljudi, normalna koncentracija glukoze u vanćelijskoj tečnosti je regulisana homeostazom i iznosi oko 5 mM, a pH je čvrsto uređena puferskim rastvorom na oko 7,4. Obim vanćelijske tečnosti je obično 15 L, od kojih je 12 L intersticijska tečnost, a 3 L plazma. Intersticijska tečnost čini 16% tjelesne težine osobe, a krvna plazma 4%.
Ljudska vanćelijska tečnost se nalazi u krvi, limfi, tijelesnim šupljinama koje su obložene seroznim membranama, šupljinama i kanalima mozga i kičmene moždine, mišićima i drugim tjelesnim tkivima.
Funkcija
[uredi | uredi izvor]Vanćelijska tečnost, u kombinaciji sa unutarćelijskom, pomaže u kontroli kretanja vode i elektrolita u cijelom tijelu. U cilju održavanja osmotske ravnoteže, vanćelijske pregrade u tijelu sisara moraju biti u stanju da izbace i upijaju vodu i iz okruženja. Za održavanje homeostaze, također se moraju razmjenjivati anorganski ioni vanćelijske tečnosti i vanjske sredine. Ova razmjena ide preko specijaliziranih epitelnih ćelija i u procesu filtracije u bubrezima. Vanćelijska tečnost omogućava ravnotežu rastvora između vanjštine i unutrašnjosti ćelije, ili može proizvesti gradijent (koji se obično koristi za pokretanje difuzije, osmoze, olakšane difuzije, aktivnog transporta, itd). Protok krvi daje kisik do arteriola, kapilara i venula i odnosi otpadne produkte metabolizma. Drugi tok važnih funkcija tečnosti u organima je filtracija plazme preko mikrocirkulacije u intersticijskim limfnim pregradama vanćelijske tekućine. Ovaj tok regulišu višestruki mehanizmi i raspoređuju vanćelijsku tečnost između volumena plazme i intersticijskih limfnih dijelova.[6][2][3][4][6][7]
Sastav
[uredi | uredi izvor]- Glavni kationi:
- Glavni anioni:
- Hlor (Cl− = 99–109 mEq/L)
- Bikarbonat (HCO3− 22–26 mM)
U poređenju sa unutarćelijskom, vanćelijska tečnost je siromašna u proteinima.
- Ionski sastav:
- Na+ = 150 mM
- K+ = 5 mM
- Cl− = 110 mM
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 Alberts B.; et al. (2002). Molecular Biology of the Cell, 4th Ed. Garland Science. ISBN 0-8153-4072-9. Eksplicitna upotreba et al. u:
|author=(pomoć) - 1 2 Campbell N. A.; et al. (2008). Biology. 8th Ed. Person International Edition, San Francisco. ISBN 978-0-321-53616-7. Eksplicitna upotreba et al. u:
|author=(pomoć) - 1 2 Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2004). Biologija 1. Svjetlost, Sarajevo. ISBN 9958-10-686-8.CS1 održavanje: više imena: authors list (link)
- 1 2 Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2002). Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo. ISBN 9958-10-222-6.CS1 održavanje: više imena: authors list (link)
- ↑ Canavan, A; Arant, BS Jr (2009), "Diagnosis and management of dehydration in children" (PDF), Am Fam Physician, 80 (7): 692–696, PMID 19817339.
- 1 2 Hadžiselimović R., Maslić E. (1996). Biologija 1. Sarajevo: Federecija Bosne i Hercegovine – Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta.
- ↑ Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Eds. (2005). Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB) Sarajevo. ISBN 9958-9344-1-8.CS1 održavanje: više imena: authors list (link)
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]