Vlastito kretanje (astronomija)

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Barnardova zvijezda, promjena pozicije svakih 5 godina (period mjerenja 1985-2005.)

Vlastito kretanje opisuje kretanje zvijezda na nebeskoj sferi, odnosno promjenu rektascenzije i deklinacije, tokom dužeg vremenskog perioda. Samo kretanje ne daje informaciju da li se zvijezda nama pribižava ili ne, to se može utvrditi samo mjerenjem radijalne brzine. Vlastito kretanje izražava se jedinicom uglovna sekunda (") ili milisekunda (en.;miliarcsecond/yr, mas/yr, bs. mas/g) u godini.[1]. Za proračun u km/s potrebna je udaljenost.[2] Najveću brzinu sopstvenog kretanje ima Barnardova zvijezda (sazviježđe Zmijonosac) sa 10,27", udaljena 6 sg.[3] Golim okom vidljivo je kretanje do 0,1"/g. Samo nekoliko stotina zvijezda ima vlastito kretanje preko 1" u godini.[1]

Historija[uredi | uredi izvor]

Prvu tezu o kretanju zvijezda postavio je 1718. engleski astronom Edmund Halley. Ustanovio je da se pozicije zvijezda iz antičkog doba ne podudaraju s današnjim. Izmjerio je pozicije Sirijusa, Aldebarana i Kapele. Ovo kretanje dugoročno dovodi, zbog kumulacije tokom dužeg perioda, do promjene izgleda sazviježđa.[4] Kasiopeja, primjera radi, će za 100000 godina imati oblik slova V. [1] Satelit Hipparcos je u periodu 1989-1993 izmjerio vlastitu brzinu kod oko 118000 zvijezda uz preciznost od 0,001".[3] Ona se može razdvojiti na dvije komponente: rektascenzionu v(RA) i deklinacijsku v(DEC).[5]

Metode mjerenja[3][uredi | uredi izvor]

Primjena[uredi | uredi izvor]

Mjerenjem bližih zvijezda moguće je odrediti kretanje i brzinu (Solarno kretanje) našeg Sunca. Oduzme li se solarno od vlastitog dobija se pekulijarno kretanje. Zahvaljujući tome ustanovljeno je da sve zvijezde u našoj galaksiji kruže oko njenog centra.[3]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b c Velocities Virdžinijski univerzitet; pristupljneo 13.5.2015 (en)
  2. ^ Eigenbewegungredshift-live.com/de, pristupljeno 25. 2.2015 (de)
  3. ^ a b c d Amateurastronomische Vereinigung Göttingen, Die Eigenbewegung der Sterneavgoe.de, pristupljeno 24. 2.2015 (de)
  4. ^ Richard Pogge, Lecture 6: The Motions of the Stars Univerzitet države Ohio, pristupljeno 13.5.2015 (en)
  5. ^ Eigenbewegung von Sternenastro.uni-jena.de, pristupljeno 4.4.2015 (de)

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Spisak zvijezda visokom brzinom vlastitog kretanja (en)