Banatsko Veliko Selo

Spomen kuća u Banatskom Velikom Selu

Banatsko Veliko Selo se nalazi u istočnom delu kikindske opštine, na prostoru između Kikinde na zapadu i srpsko-rumunske granice na istoku. Posle odlaska Turaka ovi krajevi su opustošeni i naseobina u današnjem smislu nije bilo. Prema '"patentu" carice Marije Terezije od 25.11.1763. godine pravo naseljavanja u ovim krajevima imaju samo katolici. Godine 1770/71. doseljavaju se Francuzi iz francuske pokrajine Lotaringije i Nijemci iz jugozapadne Njemačke.

Historija

Osnovali su tri sela koji se u navedenom izvoru pojavljuju kao: Seul Tour, Charleville i Saint Hubert (Hess, Heimatbuch, 22-23). Tokom XVIII vijeka ove naseobine su promenile nekoliko vlasnika. Francuzi su se vremenom asimilovali u Nijemce. Posle II sv. rata Nijemci su deportovani u Njemačku, a u ova mjesta su doseljene porodice iz Bosne. Od tri nemačka sela formirano je jedno selo pod nazivom Veliko Selo, da bi se 1948. godine preimenovalo u Banatsko Veliko Selo da bi se naziv u većoj meri individualizovao. Nazivi nemačkih sela zadržani su kao nazivi današnjih rejona. Prema popisu iz 1991. godine u B.V.Selu je živelo 3134 stanovnika od čega su većina Srbi. Hubert Nalazi se južno od II rejona Soltura i jugoistočno od III rejona Šarlovina. Naziv potiče od naziva nekadašnjeg nemačkog sela Saint Hubert (Sveti Hubert - katolički svetac). Naziv su dali nemački kolonisti, koji su se doselili u ovaj kraj u XVIII veku po istoimenom zavičajnom mestu, koje se danas nalazi u Belgiji. U dokumentima se sreću različite forme ovog naziva. Pored već spomenutog nalaze se: Szenthubert, a od 1922. godine Sveti Hubert (Marković, Imenik, 34). Borovszky, Torontal: Szenthubert, 114. Soltur Nalazi se u severnom delu naselja. Kada su francuski kolonisti došli u ovaj kraj, zatekli su samo jedan toranj, koji je služio kao osmatračnica, a sve ostalo je bilo opustošeno posle najezde Turaka. Oni svom novom mestu daju naziv po tom tornju (franc. Seul Tour, usamljeni toranj). U dokumentima se sreću različite forme ovog naziva. Pored već spomenutog nalazi se: Soltur, Soltour, Szentborbala, Szolthurn, Seultour (Szeulturn) da bi se 1922. godine usvojio naziv Soltur (Marković, Imenik, 34). Borovszky, Torontal: Seultourn i Szentborbala, 114). Šarlovin Nalazi se u severozapadnom delu naselja. Francuski doseljenici u XVIII veku su svom novom mestu dali naziv po istoimenom gradiću Charleville u Francuskoj oblasti Loraine (franc. Charle ville, Šarlov grad). U dokumentima se sreću i druge forme ovog naziva: Šarlovin, Karolyliget, a 1922. godine se usvaja naziv Šarlevil (Marković, Imenik, 34). Borovszky, Torontal: Charleville i Karolyliget, 60.

Opština Kikinda nalazi se u sjevernom dijelu srpskog Banata, grad Kikinda je udaljen od granice Srbije i Rumunije, 9 km od graničnog prijelaza kod Nakova. Kikinda je najveće gradsko naselje ovog dela Banata i predstavlja ne samo opštinski centar već i centar severnog Banata. U okviru Vojvodine ona zauzima periferijski položaj. Zahvaljujući dobro razvijenoj saobraćajnoj mreži opština je dosta dobro povezana sa svim ostalim delovima Banata i Vojvodine. Kikinda je nastala na mestu preko koga su još tokom srednjeg veka vodili važni kopneni putevi. Od Kikinde se razilaze putevi, zrakasto, u pravcu Segedina, Čanada, Arada, Temišvara, Zrenjanina itd. Položaj Kikinde došao je do izražaja kada je u drugoj polovini XIX i početkom XX veka Kikinda dobila nekoliko željezničkih pruga.

Geografija

Rječica Galacka, koja protiče središnjim dijelom opštinske teritorije, a i kroz samu Kikindu zbog plitkog korita nije podesna za vodeni saobraćaj. Njeno korito je produbljeno, prokopano i poslužilo je za deo Velikog kikindskog kanala. Kanal povezuje tok Zlatice sa sistemom DTD. Na ovaj način Kikinda je dobila i neku vrstu vodenog saobraćaja preko koga je opštinska teritorija uključena u kanalski i rečni saobraćaj Banata i Vojvodine.

Teritorija kikindske opštine ima izgled nepravilnog mnogougaonika. Prosječna širina zapad-istok je oko 25 km, a dužina sever-jug je oko 35 km. Kikindska opština se graniči sa pet susednih opština i R Rumunijom. Na severu i severozapadu je granica sa Čokom, na jugozapadu je granica prema opštini Novi Bečej, na jugu je granična linija sa opštinama Zrenjanin i Žitište, na jugoistoku je Nova Crnja i na istoku i sjeveroistoku je granica prema R Rumuniji. Kikindska opština ima površinu 782 km2, na kom prostoru je po popisu 1991. godine živjelo 69.709 stanovnika raznih nacionalnosti : 74 % Srba, 19 % Mađara, a ostali su pripadnici drugih nacionalnosti.

Reljef

U reljefnom pogledu ovaj prostor je najravniji dio Banata. Pripada Pavliško-kikindskoj ravni. Po morfografskom kriterijumu osnovni tipovi reljefa su lesna terasa i aluvijalne ravni s depresijama. Po svojim prirodnim odlikama površine na lesnoj terasi i one u aluvijalnim ravnima tj. ritovima među sobom se bitno razlikuju. Te razlike su u vreme naseljavanja Kikinde bile još više izražene. Tako su ritovi predstavljali močvarne terene, izloženi čestim poplavama, te su im zato najniži delovi bili pod vodom. Nešto više i ocjeditije zemljište na lesnoj terasi je veoma plodno za zemljoradnju. Melioracionim radovima ritovi su pretvoreni u zemljište pogodno za obradu. Od tipova zemljišta zastupljeni su černozem sa svojim varijatetima, livadska crnica i slatina.

Privreda

U sjetvenoj strukturi najveće površine su pod žitima (kukuruz, pšenica, ječam), zatim industrijskim biljkama (suncokret, šećerna repa, soja), krmno bilje, povrće, vinogradi i voćnjaci. Od životinja se sreću: zečevi, srne, miševi, hrčkovi itd. Od ptica su rasprostranjene prepelice, jarebice, fazani, grlice, vrapci itd. Duž kanala DTD i na mirnim vodama postoje povoljni uslovi za ribolov i bogat ulov šarana, štuka, smuđeva, deverika i dr. Kikindsko naftno-gasno područje je najbogatije u Vojvodini.

Vanjski linkovi

• http://www.bvselo.com/