Instrumental

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Instrumental je gramatička forma poznata kao padež. Odgovara na pitanje(s)kim/(s)čim? U bosanskom jeziku instrumental je zavisni padež i dolazi kao šesti po redu u deklinacijskom nizu.

To je padež koji ima dva osnovna značenja:

  • A instrumentalno (= značenje sredstva) i
  • B socijativno (= značenje društva).

U instrumentalnom značenju to je padež u kojem stoji ime oruđa (sredstva) kojim se neka radnja vrši. Primjeri: kopati krampom, pisati olovkom, prati deterdžentom itd. Instrumental kao sredstvo u rečenicama obično ima službu daljnjeg objekta (Poslužila nas je kafom), ali i priloškoodredbene službe (Amir dolazi u školu pješice). Iz ovih primjera vidi se, da se instrumental kada označava sredstvo upotrebljava bez prijedloga s/sa.

U socijativnom značenju to je padež koji označava ime nekoga u čijem se društvu vrši radnja. Primjeri: šetati s majkom, rukovati se s prijateljem itd. Instrumental kao društvo u rečenicama obično ima priloškoodredbene službe: značenje vremena, značenje mjesta, značenje načina, značenje cilja, značenje uzroka. Ova priloškoodredbena značenja se izražavaju i instrumentalom bez prijedloga i s prijedlozima.

  1. Značenje vremena: S jutrom dolazi novi dan. Viđali smo se subotom.
  2. Značenje mjesta: Stajao je pred školom. Gradom se pronijela lijepa vijest.
  3. Značenje načina: Govorio je tihim glasom. Otišao je brzim koracima.
  4. Značenje cilja: Otišao je u grad poslom.
  5. Značenje uzroka: Od ranog jutra do kasno u noć odjekivala je dvorana muzikom i zabavom.

Instrumental se najčešće upotrebljava uz glagole. Osim uz glagole, instrumental može doći i uz imenice i uz pridjeve. Upotrijebljen uz imenice on ima atributsku službu u rečenici (čovjek s plavim očima). Instrumental uz pridjeve je njihova dopuna (malen rastom).

S instrumentalom se upotrebljavaju prijedlozi: među, nad, pod, pred (isti se upotrebljavaju i s akuzativom) i s/sa, za (isti se upotrebljavaju i s genitivom i akuzativom).

Reference[uredi | uredi izvor]

  • Srpskohrvatski-hrvatskosrpski jezik, Dr. M. Minović, M. Ajanović
  • Bosanski jezik, Hanka Vejzović-Mensura Ćatović