Instrumental
 |
Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori). Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon. |
Instrumental je gramatička forma poznata kao padež. Odgovara na pitanje(s)kim/(s)čim? U bosanskom jeziku instrumental je zavisni padež i dolazi kao šesti po redu u deklinacijskom nizu.
To je padež koji ima dva osnovna značenja:
- A instrumentalno (= značenje sredstva) i
- B socijativno (= značenje društva).
U instrumentalnom značenju to je padež u kojem stoji ime oruđa (sredstva) kojim se neka radnja vrši. Primjeri: kopati krampom, pisati olovkom, prati deterdžentom itd. Instrumental kao sredstvo u rečenicama obično ima službu daljnjeg objekta (Poslužila nas je kafom), ali i priloškoodredbene službe (Amir dolazi u školu pješice). Iz ovih primjera vidi se, da se instrumental kada označava sredstvo upotrebljava bez prijedloga s/sa.
U socijativnom značenju to je padež koji označava ime nekoga u čijem se društvu vrši radnja. Primjeri: šetati s majkom, rukovati se s prijateljem itd. Instrumental kao društvo u rečenicama obično ima priloškoodredbene službe: značenje vremena, značenje mjesta, značenje načina, značenje cilja, značenje uzroka. Ova priloškoodredbena značenja se izražavaju i instrumentalom bez prijedloga i s prijedlozima.
- Značenje vremena: S jutrom dolazi novi dan. Viđali smo se subotom.
- Značenje mjesta: Stajao je pred školom. Gradom se pronijela lijepa vijest.
- Značenje načina: Govorio je tihim glasom. Otišao je brzim koracima.
- Značenje cilja: Otišao je u grad poslom.
- Značenje uzroka: Od ranog jutra do kasno u noć odjekivala je dvorana muzikom i zabavom.
Instrumental se najčešće upotrebljava uz glagole. Osim uz glagole, instrumental može doći i uz imenice i uz pridjeve. Upotrijebljen uz imenice on ima atributsku službu u rečenici (čovjek s plavim očima). Instrumental uz pridjeve je njihova dopuna (malen rastom).
S instrumentalom se upotrebljavaju prijedlozi: među, nad, pod, pred (isti se upotrebljavaju i s akuzativom) i s/sa, za (isti se upotrebljavaju i s genitivom i akuzativom).
Reference [uredi]
- Srpskohrvatski-hrvatskosrpski jezik, Dr. M. Minović, M. Ajanović
- Bosanski jezik, Hanka Vejzović-Mensura Ćatović
|
|||||
|
|||||||||||||||||
