Genocid

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Preferences-system.svg Ovom članku je potrebna jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija.
Pogledajte kako poboljšati članak, kliknite na link uredi i doradite članak vodeći računa o standardima Wikipedije.
Gnome-edit-clear.svg Ovaj članak zahtijeva čišćenje.
Molimo vas, pomozite unaprijediti članak pišući ili ispravljajući ga u enciklopedijskom stilu.
Crystal Clear action spellcheck.png Moguće je da ovaj članak ne poštuje standarde Wikipedije na bosanskom jeziku
kao što su upotreba afrikata, pravopis, pisanje riječi u skladu sa standardima, te način pisanja članaka.
Crystal Clear app klipper.png Ovaj članak nije uopće ili je loše kategorisan.
Za pomoć pogledajte spisak glavnih kategorija. Nakon dodavanja kategorija uklonite ovaj šablon.
Wikitext.svg Ovom članku ili dijelu članka nedostaju interni linkovi.
Nakon dodavanja internih linkova uklonite ovaj šablon.

Genocid je, u najširoj definiciji, namjerno uništavanje socijalnog identiteta. Razni subjetki su genocid često definisali u užem smislu. Jedan od takvih pristupa je ograničavanje genocida na namjerno ubijanje, pristup koji je prva formalna definicija genocida pod ženevskom konvencijom odbacila kao nepotpun. Ženevska konvencija je ograničila socijalne identitete u definiciji na nacionalne identitete. Drugi su ograničili genocid na etnicitet, rasu i religiju kao socijalne identitete. Ponekad su i politički identiteti pokriveni definicijom. Rastom anti-nacionalističkih sentimenata, nacionalni identitet često biva identifikovan razlogom genocida, te je socijalni identitet namjerno ciljan kao meta od strane politika koje se bore protiv genocida. Očito je da apsolutan koncenzus ne postoji u vezi sa preciznom definicijom genocida.

Riječ genocid je 1943. prvi put upotrijebio Raphael Lemkin (Rafael Lemkin) (1900.-1959.), Poljak i Židovski učenjak u polju pravnih pitanja. Riječ ima korijen u grčkoj riječi genos (porodica, pleme, rasa) i latinskoj riječi occidere (masakrirati). U ishodu Holokausta, Lemkin je uspješno proveo kampanju za univerzalno prihvatanje međunarodnih prava, definišući i zabranjujući genocid. Konvencija o prevenciji i kaznama za krivično djelo genocida, koja je usvojena od strane Generalne Skupštine UN-a je postigla ovaj cilj 1948., stupajući na snagu 1951. godine.

Genocid u Srebrenici (juli 1995.): U okolini Srebrenice je u julu 1995 ubijeno oko 8000 Bošnjaka – starosne dobi između 11 i 77 godina.

Stepeni u razvoju genocida i napori da se on preduprijedi[uredi | uredi izvor]

Prema dr Gregory Stenton, predsjedniku Genocide Watch, genocid se razvija u osam etapa:

  1. Razvrstavanje (klasifikacija): ljudi se dijele na "mi" i "oni". "Glavna preventiva u ovom ranom stadijumu jeste razvijanje univerzalnih institucija koje prevazilaze... podjele."
  2. Označavanje (simbolizacija): "Skupa sa mržnjom, članovima prokaženih grupa (parija) mogu protivno njihovoj volji biti nametnuta obilježja (simboli)... U cilju borbe protiv obilježavanja, simboli mržnje mogu biti zakonski zabranjeni... kao i govor mržnje."
  3. Obeščovječavanje (dehumanizacija): "Obeščovječavanjem se prevazilazi normalna ljudska odbojnost prema ubistvu."
  4. Organizovanje: "Genocid je uvek organizovan... Posebne vojne, paravojne ili policijske jedinice se često obučavaju i naoružavaju... Kako bi se suprotstavili ovom stadijumu, članstvo u ovakvim policijama mora biti zabranjeno zakonom."
  5. Polarizovanje: "Grupe koje stoje iza mržnje emituju polarizujuću propagandu... Preventiva može značiti zaštitu bezbednosti umjerenih vođa ili pomoć grupama za ljudska prava..."
  6. Identifikovanje: "Žrtve se identifukuju i izdvajaju zbog svoje etničke ili vjerske pripadnosti... Na ovom stupnju, mora se jasno pozvati na uzbunu protiv genocida..."
  7. Istrebljivanje: "Na ovom stupnju, samo hitna, brza i nadmoćna oružana intervencija može zaustaviti genocid. Moraju biti uspostavljene stvarne sigurne zone ili koridori za evakuaciju izbjeglica sa teško naoružanom međunarodnom zaštitom."
  8. Poricanje: "Počinioci... poriču da su počinili ikakav zločin... Odgovor na poricanje jeste kazna izrečena pred međunarodnim tribunalom ili državnim sudovima."

U aprilu 2012., javljeno je da će Stanton uskoro dodati dva nova stadija: diskriminaciju i proganjanje, svojoj originalnoj teoriji.[1]

Priznati genocidi[uredi | uredi izvor]

Commons-emblem-issue.svg Tema članka je kontroverzna.
Moguće je da se pojedinci ne slažu s tačkom gledišta izraženom u ovom članku ili je neutralna tačka gledišta članka sporna.

Pobuna naroda Herero i Nama (1904–1908): Kolonijalni rat između njemačkih trupa i naroda Herero i Nama u njemačkoj jugozapadnoj Africi, koji je završio genocidom afričkih naroda od strane njemačkih trupa.

Događaji u vezi sa raspadom Osmanskog carstva(1915.), kao što je genocid nad Armenima i na Pontos-Grcima i nad Aramejcima; ovi događaji su praćeni protjerivanjem i uništavanjem tih naroda sve do 1923.

Holokaust (1939–1945): Genocid nad Jevrejima i Romima u vrijeme nacionalsocializma.

Genocid u zemlji Burundi (1965. i 1972.): Genocid koji su narod Tutsi počinili nad narodom Hutu (100.000 do 300.000 mrtvih).

Genocid u Ruandi (1994.): U skoro 100 dana pripadnici Hutua ubili su 800.000 pripadnika Tutsija, što predstavlja skoro 75 % tog naroda iz Ruande, kao i pripadnike sopstvenog naroda koji se nije priključio genocidu ili se aktivno suprotstavio istom.

Jedan poseban slučaj predstavljaju događaji za vrijeme vladavine Crvenih Kmera u Kambodži od 1975. do 1979, pošto su ovi bili ustremljeni protiv sopstvenog naroda, i za njih je u upotrebi pojam "autogenocid". Međutim, kod postupaka Crvenih Kmera prema drugim narodima ili grupama, recimo prema muslimanskom Chamu se opet upotijebljava pojam "genocid".

Moderni Genocidi[uredi | uredi izvor]

Slijedece genocidi su svodili do gonjejnja do Međunarodnog kaznenog suda:

Cambodja

Za vrijeme vladavine Crvenog Kmera, pod vodstvom Pol Pota, ubijeno je do dva i tri miliona ljudi, između ostalih ideološke osumnjičennje grupe, etničke manjine, bivše zvaničnike, budistički monasi, intelektualci i izbjeglice. To je nio najveći genocid u svijetu u postotak stanovništva zemlje.

Ratovi u bivsoj Jugoslaviji

Tokom ratova u bivsoj Jugoslaviji bilo je vise ratnih zlocina na njenzinoj teritoriji. Jedan od njih je Srebrenica, gdje je oko 8000 muskih Bosnjaka ubijeno. Ova ubistva su bile održane od 11. jula 1995 pa do narednih dana nakon što su snage bosanskih Srba stekli kontrolu zasticene enclave nad Holandske mirovnjake.  

 Dana 26. februara 2007 opisao je Međunarodni sud pravde u Den Hagu, glavni pravni organ u okviru Ujedinjenih nacija, da je masakr u Srebrenici u julu 1995 genocid.    

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Wikicitat
Wikicitat: Genocid
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: