Kalcij fosfat

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Monokalcij fosfat, Ca(H2PO4)2
Dikalcij fosfat, CaHPO4
Trikalcij fosfat, Ca3(PO4)2

Kalcij fosfat je naziv za porodicu mineralnih spojeva koji sadrže ione kalcija (Ca2+) zajedno sa ionima ortofosfata (PO43-), metafosfata ili pirofosfata (P2O74-), te ponekad iona vodonika ili hidroksida.[1] Kalcij fosfat je osnovni oblik kalcija koji se nalazi u mlijeku goveda. Kosti sadrže oko 70% hidroksiapatita, minerala kalcij fosfata (poznat i kao koštani mineral). Zubna caklina je sastavljena iz gotovo 90% hidroksiapatita.

Hemijske osobine[uredi | uredi izvor]

Za razliku od većine drugih spojeva, nivo rastvorljivosti kalcij fosfata se smanjuje povećanjem temperature. Stoga, povećanje temperature uzrokuje taloženje kalcij fosfata. U mlijeku su pronađene veće količine kalcij fosfata nego što je to moguće pri normalnoj pH vrijednosti u koloidnoj formi u micelama vezan za protein kazein sa magnezijem, cinkom i citratima; općenito nazvan koloidni kalcij fosfat.[2]

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Koristi se za proizvodnju fosforične kiseline i vještačkih đubriva, naprimjer u Odda procesu. Prekomjerna upotreba određenih oblika kalcij fosfata može dovesti do otjecanja površinskih voda koje sadrže hranjive sastojke te neželjenih efekata poput cvjetanja algi i eutrofikacije. Kalcij fosfat se koristi u proizvodnji kruha i peciva kao sredstvo za podizanje tijesta. U prehrani, ima E-broj E341. Također se koristi i u sirevima. Superzasičeni rastvor kalcij fosfata poput Caphosola se može koristiti u prevenciji i tretiranju oralnog mukositisa prouzrokovanog hemoterapijom ili radioterapijom.

Kalcij fosfati[uredi | uredi izvor]

  • Monokalcij fosfat, E341(i): Ca(H2PO4)2
  • Dikalcij fosfat (dibazični kalcij fosfat), E341(ii): CaHPO4
  • Trikalcij fosfat (tribazični kalcij fosfat ili trikacit fosfat), E341(iii): Ca3(PO4)2, ponekad nazvan jednostavno kao kalcij fosfat ili kalcij ortofosfat
  • Hidroksiapatit Ca5(PO4)3(OH)
  • Apatit Ca10(PO4)6(OH, F, Cl, Br)2
  • Oktakalcij fosfat Ca8H2(PO4)6.5H2O
  • Bifazni kalcij fosfat (ne treba ga mijenjati sa dibazičnim kalcij fosfatom) je biomaterijal koji je bifazan.

Pored navedenih, neki od značajniji spojeva koji se pojavljuju u CaO-H2O-P4O10 faznom dijagramu su: Ca4P2O9 (moguće Ca3(PO4)2.CaO).[3]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ What Is Calcium Phosphate?.
  2. ^ (2006) A. Y. Tamime Brined cheeses - The Society of Dairy Technology (SDT), Wiley-Blackwell ISBN 978-1-4051-2460-7.
  3. ^ N.N.Greenwood, A. Earnshaw, "Chemistry of Elements, 2nd Edition", Butterworth-Heinemann, 1997, str. 523.