Cink

Cink
[Ar] 3d104s2 30Zn                                                                                                                                                                                                                                 ↓                                                                     ↓                                                             →                                                             →                                                             Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj	Cink, Zn, 30
Serija	Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok	12, 4, d
Izgled	plavkasto-sivi metal
Zastupljenost	0,01 %
Atomske osobine
Atomska masa	65,409 u
Atomski radijus (izračunat)	135 (142) pm
Kovalentni radijus	131 pm
Van der Waalsov radijus	139 pm
Elektronska konfiguracija	[Ar] 3d104s2
Broj elektrona u energetskom nivou	2, 8, 18, 2
Izlazna energija	4,44 eV
1. energija ionizacije	906,4 kJ/mol
2. energija ionizacije	1733,3 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje	čvrsto
Mohsova skala tvrdoće	2,5
Struktura kristala	heksagonalna
Gustoća	7140 kg/m3
Magnetizam	dijamagnetičan
Tačka topljenja	692,68 K (419,5 °C)
Tačka ključanja	1180 K (907 °C)
Molarni volumen	9,16 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja	119 kJ/mol
Toplota topljenja	7,35 kJ/mol
Pritisak pare	192,2 Pa kod 692,73 K
Brzina zvuka	3700 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota	390 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost	16,9 · 106 S/m
Toplotna provodljivost	120 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj	2
Elektrodni potencijal	−0,762 V (Zn2+ + 2e− → Zn)
Elektronegativnost	1,65 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR 64Zn 48,6 % Stabilan 65Zn sin 244,06 d β+ 1,352 65Cu 66Zn 27,9 % Stabilan 67Zn 4,1 % Stabilan 68Zn 18,8 % Stabilan 69Zn sin 56,4 min β- 0,906 69Ga 70Zn 0,6 % Stabilan
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja F Lako zapaljivo N Opasno za okoliš
Obavještenja o riziku i sigurnosti	R: 15-17-50/53 S: (2-)43-46-60-61
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Cink (Zn, latinski - zincum) je metal IIB grupe Ima 23 izotopa čije se atomske mase nalaze između 57-78, od kojih su stabilni 64, 66, 67, 68 i 70

Otkriven je u Indiji ili Kini prije 1500 p.n.e. U Evropu je donesen tek krajem 16. vijeka.

Zastupljenost

Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 75 ppm u obliku minerala - uglavnom ZnS, ZnO i smitsonita. Namirnice koje su bogate cinkom su: ostrige, posno meso i ribe. Takođe ga ima i u zrnastom hljebu.

Fizičke i hemijske osobine

Metalni cink je blještavobjel, krt metal. Na vazduhu podliježe oksidaciji slično aluminijumu, ali ga sloj oksida štiti od dalje korozije. Cink je vrlo reaktivan kako u kiseloj, tako i u baznoj sredini.

Jedinjenja

Najpoznatiji spoj cinka je njegov oksid ZnO, koji se koristi kao dodatak za boje i lakove.

Primjena

Najvažnija primjena cinka je prevlačenje lima u cilju zaštite od korozije. Cink je također sastojak mnogih legura, posebno bakra. Cink se također koristi i za električne peći.

Biološki značaj

Cink je jedan od mikroelemenata i nalazi se u mnogim enzimima. Između ostalog ima udjela i u: mineralizaciji kostiju, sintezi bjelančevina, zarastanju rana, utiče na rad imunološkog sistema, pravilnu raspodjelu insulina i štednju holesterola i vitamina A. Ima udjela i u regulaciji krvnog pritiska i srčanog ritma. Dnevno ga je potrebno unositi u količini od minimum 5 miligrama, a preporučuje se oko 15-20 miligrama. Nedostatak cinka uzrokuje: malokrvnost, usporavanje tempa rasta, sporo zarastanje rana, zapaljenja kože, itd. Nedostatak cinka kod djece izaziva niži rast i lošije umno razviće. Sistematsko uzimanje nekih lijekova, i pijenje alkohola utiče na smanjenje količine cinka u čovjekovom organizmu.