Živa (element)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Živa (Hg, latinski - hydragyrum) je prelazni metal. Nalazi se u 12. grupi periodnog sistema elemenata.

Sadržaj 1 Zastupljenost 2 Osobine 3 Primjena 4 Također pogledajte

[uredi] Zastupljenost

Živa je zastupljena u zemljinoj kori u količini od 0,05 ppm (eng. parts per million). Najvažniji minerali žive je cinabarit HgS.

[uredi] Osobine

Živa rastvara metale (izuzetak su: željezo, platina, volfram i molibden). Posjeduje veliku isparljivost - pri temperaturi od 20^oC u vazduhu se nalazi 14 mg Hg m^-3 u stanju dinamičke ravnoteže. Prag bezbjednosti žive u vazduhu iznosi 0,05 mg Hg m^-3 vazduha, zato prosuta živa predstavlja potencijalnu opasnost od trovanja.

[uredi] Primjena

Živa se koristi za punjenje termometara, barometara, manometara, itd. Velike količine žive se koriste za dobijanje srebra i zlata i za proizvodnju eksplozivnih materijala. Spojevi žive takođe imaju veliku primjenu:

• Živa (I) hlorid- kalomel, koristi se u medicini, za pravljenje elektroda i kao sredstvo za zaštitu biljaka
• Živa (II) hlorid - sublimit, služi kao katalizator u organskim sintezama, u metalurgiji, kao sredstvo za dezinfekciju.
• Hg(CNO)₂ ima primenu u proizvodnji detonatora.

Ako živa dospije u vodenu sredinu, mikroorganizmi je prerađuju tako da nastaje organometalni spoj koji se rastvara u mastima. Mnoge tragične događaje su izazvali baš organski spojevi žive, na primjer u Japanu, Gvatemali, Iraku, Pakistanu. Svi ti slučajevi su bili izazvani korištenjem namirnica koje su bile zatrovane živom. U Iraku je 1971-1972 pomrlo preko 3000 ljudi zbog korištenja pšenice koja je u sebi sadržavala fenil-živu. Unošenje alkalnih jedinjenja žive u ljudski organizam živa pomoću krvotoka dolazi do moždanih ćelija onemogućavajući mozgu doliv krvi i izazivajući poremećaje u nervnom sistemu. Kationi žive Hg²⁺ i Hg₂²⁺ imaju različite osobine. Kation Hg₂²⁺ pripada prvoj analitičkoj grupi kationa, a kation Hg²⁺ drugoj analitičkoj grupi.

[uredi] Također pogledajte

• Dimetil živa