Slovenija

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Republika Slovenija
Zastava Slovenije Grb Slovenije
Zastava Grb
Himna: "Zdravljica"
Položaj Slovenije
Glavni grad Ljubljana
Službeni jezik slovenski
Državno uređenje  
 -  Predsjednik Borut Pahor
 -  Premijer Janez Janša
Nezavisnost 25. juni 1991.
od Jugoslavije 
Površina
 -  Ukupno 20,273 (153.)
 -  Vode (%) 0.6
Stanovništvo
 -  Ukupno 2.040.788 14.1.2009 (145.)
 -  Gustoća stanovništva 101/km2 
Valuta Euro (€) (EUR)
Vremenska zona CET (UTC+1)
- ljeti CEST (UTC+2)
Internet domena .si
Pozivni broj +386

Slovenija, je država članica Evropske unije, smještena između planinskog masiva Alpa na sjeveru i Jadranskog mora na jugu. Glavni grad je Ljubljana. Broj stanovnika po posljednjim zvaničnim podacima iznosi 1.964.036 (31. mart 2002)[1], a procjenjuje se da je 2009 godine u Sloveniji živjelo 2.005.692[2], od kojih su 89% Slovenci, 3% Hrvati, 2% Srbi, i 1,63% Bošnjaci[3]. Glavna religija je katoličanstvo. Graniči sa Italijom na zapadu, Austrijom na sjeveru, Mađarskom na sjeveroistoku i Hrvatskom na jugoistoku.

Sadržaj

Historija [uredi]

Slavenski preci današnjih Slovenaca vjerojatno su se doselili na područje Slovenije u 6. vijeku. U 7. vijeku je nastala Karantanija, prva država Slovenaca i jedna od prvih slavenskih država. 745. godine Karantanija gubi neovisnost i pada pod vlast Bavarske, koja opet postaje dio franačke države. Stanovništvo se pokrštava. Oko 1000. godine napisani su Brižinski spomeniki, prvi pisani dokument na slovenskom. U 14. vijeku veći dio današnje Slovenije pada pod vlast Habsburgovaca, koji kasnije postaju Austro-Ugarska. Slovenija se tada dijeli na četri pokrajine: Kranjsku, Gorišku, Štajersku i Korošku. Godine 1848. brojne narode zahvaća narodni preporod, pa i Slovenci imaju politički program koji traži ujedinjenu Sloveniju. Kad se 1918. godine raspala Austro-Ugarska, a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru, kao i dijelove Dalmacije, osnovana je Država Slovenaca, Hrvata i Srba koja se brzo ujedinila sa Kraljevinom Srbijom u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca i ta se 1929. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju.

Vlada [uredi]

Političko uređenje [uredi]

Slovenija je država sa parlamentarnom demokratijom. Slovenski šef države je predsjednik, koji se bira svakih pet godina. Izvršnu vlast ima predsjednik vlade i njegov kabinet ministara.

Parlament ima dva doma: Državni zbor i Državni svet. Državni zbor ima 90 zastupnika, koji se dijelom biraju direktno, a dijelom proporcionalno.

Državni svet ima 22 zastupnika, koji zastupaju važne društvene, privredne, strukovne i regionalne grupe. Parlamentarni izbori održavaju se svake četiri godine.

Geografija [uredi]

Slovenija se nalazi u Srednjoj Evropi na dodiru Alpa, Dinarskog gorja, Panonske nizine i Sredozemlja. Klimu čini mješavina alpskog, sredozemnog i kontinentalnog podneblja. U sjeverozapadnom dijelu države prevladavaju Alpe s najvišim vrhom Triglavom (2864 m). U smjeru prema moru se prostire pokrajina Kras. Njen podzemni svijet skriva najveličanstvenije podzemne galerije u Europi, a to su Postojnska jama i Škocjanske jame koje su isklesale podzemne vode.

Privreda [uredi]

Slovenija ima visoko razvijenu privredu, pa je procjena BDP-a per capita za 2008. godinu 28,010.76 $. Nalazi se na drugom mjestu, iza Kipra, među novim članicama EU te iznosi 93% prosjeka EU. Relativno visoka inflacija je 2006. pala na 2.3% (prije prihvaćanja eura), ali je u oktobru 2007. ponovno narasla na 5.1% što jer bilo više od prosjeka eurozone. Slovenska privreda je počela jače rasti u zadnje četiri godine i to: 4.3% u 2004. i 2005., 5.9% u 2006. te 6.8% u 2007., nakon relativno slabog rasta u 2003. godini (2.8%). U prva tri tromjesečja 2008. privreda je rasla 5% godišnje.


Stanovništvo [uredi]

Manjine [uredi]

Mađarska (u regiji Prekmurje) i Italijanska u zapadnom djelu države.

Sport [uredi]

Među najpopularnije ekipne sportove u Sloveniji ubrajaju se nogomet, košarka i hokej na ledu.

Slovenska nogometna reprezentacija dvaput je izborila nastup na završnici Svjetskih prvenstava u nogometu (2002 i 2010), a jednom na završni turnir Evropskog prvenstva (2000).

Slovenska košarkaška reprezentacija u više je puta nastupila na Evropskom prvenstvu, a najveći uspjeh je osvojeno 4. mjesto (2009). Među poznatijim slovenskim košarkašima ističe se Jure Zdovc, koji je s reprezetacijom bivše Jugoslavije osvojio brojne medalje, a poznati moderni slovenski košarkaši nastupaju u NBA-ligi: Goran Dragić, Sasha Vujačić, Radoslav Nesterović i Beno Udrih.

Najuspješniji hokejaš Slovenije je NHL-zvijezda Anže Kopitar.

Brigita Bukovec je slovenska atletičarka koja je na 100 m s preponama osvojila srebro na OI 1996. u Atlanti, a na otvaranju tih igara olimpijsku baklju nosio je slovenski gimnastičar Leon Štukelj, kao jedan od tada najstarijih živih olimpijaca.

Od pojedinačnih sportova u Sloveniji svakako treba spomenuti alpsko i nordijsko skijanje (naročito skijaške skokove/letove, koji se održavaju na Letalnici u Planici). Najpoznatija imena su Bojan Križaj, Jure Franko (osvajač srebra u veleslalomu na ZOI 1984. u Sarajevu), Mateja Svet, nekadašnja svjetska prvakinja u slalomu, zatim skakači Primož Ulaga, Primož Peterka, Robert Kranjec, te nordijska skijašica Petra Majdič.

Također pogledajte [uredi]

Vanjski linkovi [uredi]

Reference [uredi]

  1. ↑ Popis stanovništva 2002
  2. ↑ CIA Worldfact book
  3. ↑ Popis stanovništva 2002, od čega se 1,1% izjasnilo kao Bošnjaci, a 0,53% kao Muslimani u nacionalnom smislu
p • r • u
Evropska unija (EU)
Države članice Zastava Evropske unije
Države kandidati
p • r • u
Države u Evropi
Države Položaj Evrope
Teritorije
Nepriznate države
i države pod
upravom UN-a:
1)U potpunosti u Aziji, ali kulturno i politički pripada Evropi. 

2)U potpunosti u Africi, ali kulturno i politički pripada Evropi.  3)Najvećim dijelom u Aziji.

4)Nezavisnost proglašena jednostranim otcjepljenjem od Srbije 17. februara 2008.
Commons logo
 U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz:
Slovenija
Preuzeto sa: "http://bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Slovenija&oldid=2000909"