Slovenija

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Republika Slovenija
Zastava Slovenije Grb Slovenije
Zastava Grb
Himna"Zdravljica"
Položaj Slovenije
Glavni grad Ljubljana
Službeni jezik slovenski
Državno uređenje  
 -  Predsjednik Borut Pahor
 -  Premijer Alenka Bratušek
Nezavisnost 25. juni 1991.
od Jugoslavije 
Površina
 -  Ukupno 20,273 (153.)
 -  Vode (%) 0.6
Stanovništvo
 -  Ukupno 2.040.788 14.1.2009 (145.)
 -  Gustoća stanovništva 101/km2 
Valuta Euro (€) (EUR)
Vremenska zona CET (UTC+1)
- ljeti CEST (UTC+2)
Internet domena .si
Pozivni broj +386

Slovenija, je država članica Evropske unije, smještena između planinskog masiva Alpa na sjeveru i Jadranskog mora na jugu. Glavni grad je Ljubljana. Broj stanovnika po posljednjim zvaničnim podacima iznosi 1.964.036 (31. mart 2002)[1], a procjenjuje se da je 2009 godine u Sloveniji živjelo 2.005.692[2], od kojih su 89% Slovenci, 3% Hrvati, 2% Srbi, i 1,63% Bošnjaci[3]. Glavna religija je katoličanstvo. Graniči sa Italijom na zapadu, Austrijom na sjeveru, Mađarskom na sjeveroistoku i Hrvatskom na jugoistoku.

Historija[uredi | uredi izvor]

Slavenski preci današnjih Slovenaca vjerojatno su se doselili na područje Slovenije u 6. vijeku. U 7. vijeku je nastala Karantanija, prva država Slovenaca i jedna od prvih slavenskih država. 745. godine Karantanija gubi neovisnost i pada pod vlast Bavarske, koja opet postaje dio franačke države. Stanovništvo se pokrštava. Oko 1000. godine napisani su Brižinski spomeniki, prvi pisani dokument na slovenskom. U 14. vijeku veći dio današnje Slovenije pada pod vlast Habsburgovaca, koji kasnije postaju Austro-Ugarska. Slovenija se tada dijeli na četri pokrajine: Kranjsku, Gorišku, Štajersku i Korošku. Godine 1848. brojne narode zahvaća narodni preporod, pa i Slovenci imaju politički program koji traži ujedinjenu Sloveniju. Kad se 1918. godine raspala Austro-Ugarska, a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru, kao i dijelove Dalmacije, osnovana je Država Slovenaca, Hrvata i Srba koja se brzo ujedinila sa Kraljevinom Srbijom u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca i ta se 1929. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju.

Vlada[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Političko uređenje[uredi | uredi izvor]

Slovenija je država sa parlamentarnom demokratijom. Slovenski šef države je predsjednik, koji se bira svakih pet godina. Izvršnu vlast ima predsjednik vlade i njegov kabinet ministara.

Parlament ima dva doma: Državni zbor i Državni svet. Državni zbor ima 90 zastupnika, koji se dijelom biraju direktno, a dijelom proporcionalno.

Državni svet ima 22 zastupnika, koji zastupaju važne društvene, privredne, strukovne i regionalne grupe. Parlamentarni izbori održavaju se svake četiri godine.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Slovenija se nalazi u Srednjoj Evropi na dodiru Alpa, Dinarskog gorja, Panonske nizine i Sredozemlja. Klimu čini mješavina alpske, sredozemne i kontinentalne klime. U sjeverozapadnom dijelu države prevladavaju Alpe s najvišim vrhom Triglavom (2864 m). U smjeru prema moru se prostire pokrajina Kras. U njoj se nalaze brojne pećine i jame poput Postojnska jama i Škocjanske jame koje su isklesale podzemne vode.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Slovenija ima visoko razvijenu privredu, pa je procjena BDP-a per capita za 2008. godinu 28,010.76 $. Nalazi se na drugom mjestu, iza Kipra, među novim članicama EU te iznosi 93% prosjeka EU. Relativno visoka inflacija je 2006. pala na 2,3% (prije prihvaćanja eura), ali je u oktobru 2007. ponovno narasla na 5.1% što jer bilo više od prosjeka eurozone. Slovenska privreda je počela jače rasti u zadnje četiri godine i to: 4,3% u 2004. i 2005., 5,9% u 2006. te 6,8% u 2007., nakon relativno slabog rasta u 2003. godini (2,8%). U prva tri tromjesečja 2008. privreda je rasla 5% godišnje.


Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Broj stanovnika po popisima[4]
1857 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1931 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2002 2011
1.101.854 1.128.768 1.182.223 1.234.056 1.268.055 1.321.098 1.304.800 1.397.650 1.439.800 1.504.427 1.591.523 1.727.137 1.891.864 1.965.986 1.964.036 2.050.189

Manjine[uredi | uredi izvor]

Mađarska (u regiji Prekmurje) i Italijanska u zapadnom djelu države.

Sport[uredi | uredi izvor]

Među najpopularnije ekipne sportove u Sloveniji ubrajaju se nogomet, košarka i hokej na ledu.

Slovenska nogometna reprezentacija dvaput je izborila nastup na završnici Svjetskih prvenstava u nogometu (2002 i 2010), a jednom na završni turnir Evropskog prvenstva (2000).

Slovenska košarkaška reprezentacija u više je puta nastupila na Evropskom prvenstvu, a najveći uspjeh je osvojeno 4. mjesto (2009). Među poznatijim slovenskim košarkašima ističe se Jure Zdovc, koji je s reprezetacijom bivše Jugoslavije osvojio brojne medalje, a poznati moderni slovenski košarkaši nastupaju u NBA-ligi: Goran Dragić, Sasha Vujačić, Radoslav Nesterović i Beno Udrih.

Najuspješniji hokejaš Slovenije je NHL-zvijezda Anže Kopitar.

Brigita Bukovec je slovenska atletičarka koja je na 100 m sa preponama osvojila srebro na OI 1996. u Atlanti, a na otvaranju tih igara olimpijsku baklju nosio je slovenski gimnastičar Leon Štukelj, kao jedan od tada najstarijih živih olimpijaca.

Od pojedinačnih sportova u Sloveniji svakako treba spomenuti alpsko i nordijsko skijanje (naročito skijaške skokove/letove, koji se održavaju na Letalnici u Planici). Najpoznatija imena su Bojan Križaj, Jure Franko (osvajač srebra u veleslalomu na ZOI 1984. u Sarajevu), Mateja Svet, nekadašnja svjetska prvakinja u slalomu, zatim skakači Primož Ulaga, Primož Peterka, Robert Kranjec, te nordijska skijašica Petra Majdič.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Popis stanovništva 2002
  2. ^ CIA Worldfact book
  3. ^ Popis stanovništva 2002, od čega se 1,1% izjasnilo kao Bošnjaci, a 0,53% kao Muslimani u nacionalnom smislu
  4. ^ [1]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: