Rumunija

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Rumunija
România
Zastava Rumunije Grb Rumunije
Zastava Grb
Himna"Deşteaptă-te, române!" ("Probudite se, Rumuni")
Položaj Rumunije
Glavni grad Bukurešt
44°25′S 26°06′I / 44.417, 26.1
Službeni jezik rumunski
Državno uređenje Republika
 -  Predsjednik Traian Băsescu
 -  Premijer Victor Ponta
Nezavisnost
 -  Priznato 13. juli 1878
Površina
 -  Ukupno 238.392 km2 (82)
 -  Vode (%) 3.0
Stanovništvo
 -  Ukupno 19.599.506[1][2] (50)
 -  Gustoća stanovništva 82/km2 
BDP (PKM) 2010
 -  Ukupno $254 160 biliona 
 -  Per capita $11 860 
Gini (2008) 32 
HDI (2010) 0,767 (visok
Valuta Lev (RON)
Vremenska zona EET (UTC+2)
- ljeti EEST (UTC+3)
Topografija
 -  Najviša tačka Moldoveanu
2 544 m. i. m.
 -  Najveća rijeka Dunav
? km
Internet domena .ro
Pozivni broj +40

Rumunija (na rumunskom, România) je država na jugoistoku Evrope. Graniči se sa Ukrajinom i Moldavijom na sjeveroistoku, Mađarskom i Srbijom na zapadu i Bugarskom na jugu. Rumunija izlazi na Crno more nevelikom obalom. Ime Rumunija dolazi od imena grada Rima (Roma) ili od imena Istočnog rimskog carstva, i ukazuje na ovu teritoriju kao rimsku koloniju. U kasnoj antici, na latinskom se Carstvo zvalo Romania. Zvanični jezik Rumunije je rumunski.

Historija[uredi | uredi izvor]

Dačane su pobjedili Rimljani 106. godine, što je označilo početak stalnih invazija na Rumuniju, iako su vladari dopuštali veliki stepen autonomije.

U srednjem vijeku, Rumuni su živjeli u tri odvojene države: Vlaškoj, Moldaviji i Transilvaniji. Prve dvije su bile pod uticajem Otomanskog carstva, ali sa određenim stepenom autonomije, dok je treća pripadala Mađarskoj, također dosta autonomna, a kasnije i Austro-Ugarskoj.

Savremena Rumunija je nastala kada su se države Moldavija i Vlaška ujedinile 1859. i postale nezavisne 1877. Država je proširena nakon Prvog svjetskog rata kada su Transilvanija, Bukovina i Besarabija pripojene Rumuniji.

Dijelovi Rumunije su pripojeni Sovjetskom Savezu 1940. koji su danas većinom dijelovi Moldavije, a mali dio tih teritorija danas pripada Ukrajini. Nakon Drugog svjetskog rata, Rumunija je postala socijalistička država pod pritiskom Sovjetskog Saveza.

Nakon dugih decenija, vlast predsjednika Nikolaja Čaušeskua (Nicolae Ceauşescu) se završila ustankom krajem 1989., iako se i danas bivši komunisti, kao reformisani socijaldemokrati, i danas nalaze u demokratski izabranim vladama.


Vlada[uredi | uredi izvor]

Rumunija je demokratska republika. Zakonodavna grana Rumunije vlasti čini dva vijeća, Senat (Senat) sa 140 senatora i Vijeće zastupnika (Camera Deputaţilor) sa 345 poslanika. Članovi oba vijeća se biraju na neposrednim izborima svake četiri godine.

Predsjednik, glava izvršne vlasti, se također bira neposrednim glasanjem na period od pet godina (do 2004. se birao na četiri godine). Predsjednik daje mandat premijeru koji predlaže ministre, koje imenuje parlament.

Političke podjele[uredi | uredi izvor]

Rumunija je podijeljena u 41 judeţe ili okruga i teritoriju grada Bukurešt (Bucureşti) – glavnog grada.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Veliki dio granice Rumunije sa Srbijom i Bugarskom čini rijeka Dunav. U Dunav se također ulijeva i Prut koji čini granicu sa Moldavijom.

Karpati dominiraju zapadnim dijelovima Rumunije, sa vrhovima koji dosežu i do 2500 metara, sa najvišim vrhom Moldoveanu (Moldoveanu) visine 2544 metra.

Najveći gradovi su glavni grad Bukurešt (Buchureşti), zatim Brašov (Braşov), Temišvar (Timişoara), Kluž-Napoka (Cluj-Napoca), Konstanca (Constanţa), Krajova (Craiova) i Jaši (Iaşi).

Privreda[uredi | uredi izvor]

Nakon raspada Sovjetskog Bloka u periodu 1989.-91., Rumunija je ostala sa zastarjelom industrijom i industrijskim i proizvodnim kapacitetima koji uopće ne odgovaraju uvjetima i potrebama zemlje.

U februaru 1997., u Rumuniji počinje detaljna makroekonomska stabilizacija i strukturalna reforma, ali u tom periodu tranzicije dolazi do čestih zaustavljanja i nastavljanja reformi koji ne doprinose brzom oporavku zemlje. Program restruktuiranja podrazumjeva postavljanje na noge i prodaju velikih industrijskih postrojenja i promjene u poljoprivrednom i finansijskom sektoru.

Rumunija nestabilna ekonomska situacija se ipak mijenja u makoroekonomski stabilnu, sa velikim privrednim rastom i sve manjom nezaposlenošću.

Rumunija je postigla sporazum sa MMF-om u augustu 2004. o kreditu od 547 miliona $, ali dobijanje druge tranše je odgođeno za oktobar jer postoje neslaganja u budžetskim rashodima zemlje.

2002. i 2003. godina su uspješne ekonomske godine sa rastom BNP-a od 4.5 % godišnje. U prvoj polovini 2004. godine, rast je bio čak 6.6 % što je najveći rast u regionu, a u 2005. se predviđa da će biti 7-8 %. Prosječna bruto plaća u Rumuniji (za april 2004.) je 8.292.762 leja (oko 200 eura) i u porastu je u odnosu na prethodni mjesec za 7.8 %. Prosječna plaća početkom 2004. godine je bila 5.969.555 leja.

Nezaposlenost u Rumuniji je u 2004. pala na 6.2 %, što je čak vrlo malo u odnosu na neke zemlje zapadne Evrope.

Nakon što je u decembru 1999. godine pozvana da počne pregovore o pridruživanju EU, zajedno sa Bugarskom, Rumunija je 1. januara 2007. postala članica Evropske Unije.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

  • Vjeroispovjesti (procjena za 2002.):
    • Pravoslavci (svih denominacija) 87%
    • Protestanti 6.8%
    • Rimokatolici 5.6%
    • ostali (uglavnom Muslimani) 0.4%
    • neizjašnjeni 0.2%

Zvanični jezik Rumunije je rumunski (Limbă Româna ili samo Româna), romanski jezik iz italske podgrupe indoevropskih jezika.

Kultura[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Note i reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: