Švicarska

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Zastava Švicarske Grb Švicarske
Zastava Grb
UzrečicaUnus pro omnibus, omnes pro uno
(bs: jedan za sve, svi za jednog)
HimnaŠvicarski psalm
Položaj Švicarske
Glavni grad Bern
46°57′S 7°27′I / 46.95, 7.45
Najveći grad Zurich
Službeni jezik njemački, francuski, italijanski, retoromanski
Državno uređenje federacija
 -  Federalno vijeće Doris Leuthard
Eveline Widmer-Schlumpf
Ueli Maurer
Didier Burkhalter
Simonetta Sommaruga
Johann Schneider-Ammann
Alain Berset
 -  Kancelar Corina Casanova
Nezavisnost
 -  Priznato 1. august 1291. (ujedinjavanjem kantona Uri, Schwyz i Unterwalden 
Površina
 -  Ukupno 41,285 (136.)
 -  Vode (%) 4.2
Stanovništvo
 -  Ukupno 7,507,000 Procjena 2006 (94.)
 -  Gustoća stanovništva 182/km2 
BDP (PKM) 2011
 -  Ukupno $321,898 biliona [1] 
 -  Per capita $45 265[1] 
Gini (2000) 33,7 
HDI (2010) 0,874[2] (visok
Valuta Franak (CHF)
Vremenska zona CET (UTC+1)
(ljeti: CEST (UTC+2))
Topografija
 -  Najviša tačka Dufourspitze (Monte Rosa)
4 634 m. i. m.
 -  Najveće jezero Ženevsko jezero
581 km2
 -  Najveća rijeka Rajna
375 km
Internet domena .ch
Pozivni broj +41

Švicarska ili Švajcarska (poznata još i kao Švicarska konfederacija) je država u srednjoj Evropi. Graniči na zapadu s Francuskom, na sjeveru s Njemačkom, na istoku s Austrijom i Lihtenštajnom i na jugu s Italijom. Glavni grad Švicarske je Bern, dok su veći gradovi: Zürich, Ženeva, Lausanne, Lugano, Basel i drugi.

Teritorijalna podjela[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Kantoni u Švicarskoj

Švicarska se dijeli na dvadeset saveznih kantona i šest polukantona:

Politika[uredi | uredi izvor]

Političko uređenje Švicarske bazira na jakom konfederalizmu. Svaki kanton ima svoj ustav i sve kompetencije koje nisu dodjeljene federalnoj vladi pripadaju kantonima (policija, porez, itd.). Osim toga su politička prava građana veoma dalekosežna. Tako građani npr. imaju pravo na referendum ili inicijativu ako im se neka od odluka općinskog,kantonalnog,ili saveznog parlamenta ne dopada.

Građani na direktnim izborima najprije biraju zastupnike oba doma saveznog parlamenta, (Nationalrat i Ständerat) a novoizabrani članovi na zasjedanju oba doma parlamenta (Nationalversammlung) zatim biraju i sedmoročlanu saveznu vladu (Bundesrat).

Geografija[uredi | uredi izvor]

Švicarska se nalazi u srednjoj Evropi i prostire se između Ženevskog i Bodenskog jezera. Graniči sa Njemačkom, Austrijom, Italijom, Lihtenštajnom i Francuskom. Ukupna površina iznosi 41.285 km2, a zemlja ima preko 7.500.000 stanovnika. Glavni grad je Bern, a ostali veći gradovi su Cirih, Ženeva, Lozana i Basel.

Švicarska je pretežno alpska zemlja čija je prosječna nadmorska visina 500-800 m. Njeni najveći vrhovi prelaze i preko 4500 m. Najviši vrhovi su Monta Rosa (4635 m.) i Matterhorn 4478 m. Klima je umjereno-kontinentalna, dok je na planinama planinska te alpska. Tokom zime puše vjetar zvani fen (Föhn), koji puše s Alpa u pravcu dolina.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Švicarska je razvijena industrijska i poljoprivredna zemlja. Najviše ljudi je zaposleno u uslužnim djelatnostima te u poljoprivredi. Razvijena je industrija čelika, metala, aluminija, mašinska, preciznih instrumenata, elektrotehnika, hemijska, farmaceutska, tekstilna, kože, prehrambena, keramička, betonskog materijala... Zemljište nije naročito pogodno za razvitak poljoprivreda mada ostaje važan faktor u Švicarskoj. Razvijeno je stočarstvo, a naročito se uzgajaju mliječne krave te svinje. Također je razvijen zimski turizam.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Najslabije je naseljeno područje Alpa (25-50 stanovnika na km2). Glavnina stanovništva okupljena je na prostoru Švicarske visoravni; tu se nalaze najvažniji gradovi s glavnim granama industrije i najveći dio poljoprivredne površine. Glavni je grad Bern (141 300 stanovnika, šire područje grada Berna 282.400 stanovnika, prema podacima iz daleke 1980.), a najveći Zürich (374 200 stanovnika, šire područje grada Züricha, 707.300 stanovnika, 1975); ostali su istaknuti gradski centri Basel, Ženeva (Geneve), Lausanne i Luzern.

Švicarska ima četiri službena jezika: njemački (63,7%) kojim se govori u sjevernoj, istočnoj i srednjoj Švicarskoj (Deutschschweiz); francuski (20,4%) u zapadnoj Švicarskoj (Romandie); italijanski (6,5%) na jugu zemlje (Tessin). Retroromanski je jezik kojim se služi malobrojna manjina (0,5%) u jugistočnom kantonu Graubünden i priznat je kao službeni jezik, ali se savezni zakoni i službeni dokumenti ne moraju donositi na ovom jeziku. [3]

U Švicarskoj boravi preko 21% stranih državljana u odnosu na ukupan broj stanovništva ove zemlje. Većinom su iz zemalja EU ili EFTA-e. Italijani predtavljaju najveću grupu stranih državljana u Švicarskoj, dok državljani zemalja zapadnog Balkana (Albanije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Srbije, Slovenije, Crne Gore, Makedonije i Kosova) predstavljaju preko 21% udjela u broju stranih državljana u Švicarskoj konfederaciji. [4]

Od dvanaest švicarskih univerziteta najstariji je onaj u Baselu (osnovan 1460. godine).

Zemlja ima blizu 8.000.000 stanovnika (procjena iz 2009. godine).

Kultura[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Switzerland.
  2. ^ Human Development Report 2010.[mrtav link]
  3. ^ Swiss Federal Statistical Office. "Languages and religions - Data, indicators". 2007-10-09.
  4. ^ Foreign resident population by nationality, 2006, Source: Foreign population structure and migration statistics (PETRA), Swiss Federal Statistical Office.


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: