Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (en)
Zastava Grb
Uzrečica: nema
Himna: God Save the Queen
Glavni grad	London 51°30′ N 0°7′ W
Najveći grad	London
Službeni jezik	engleski (de facto)
Državno uređenje	Ustavna monarhija
• Kraljica	Elizabeth II
• Premijer	Gordon Brown
Nezavisnost  • Priznato	Zakon o ujedinjenju 1707
Površina  • Ukupno  • Procenat vode	244 820 km² (76. na svijetu) 1,3%
Stanovništvo  • Ukupno  • Gustoća	(2009) 61 113 205 (22. na svijetu) 246/km2 /km² (48. na svijetu)
BDP (PPP)  • Ukupno  • Per capita	(2008) $2 230 triliona (7. na svijetu) $36,523
HDI (2006)	0.942 (visok) (21. na svijetu)
Gini (2005)	34.0 ([[Spisak država po_broju_gini_na_svijetu|]])
Valuta	Britanska funta (GBP)
Vremenska zona	(UTC+0)
Topografija  • Najveća tačka  • Najveće jezero  • Najveća rijeka	Ben Nevis 1 344 m. i. J. Lough Neagh 390 km² Severn 354 km
Nacionalni dan	1. mart
Internet domena	.uk
Pozivni broj	+44

Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske (UK), država Evropske unije, koja se nalazi u zapadnoj Evropi. Ujedinjeno je Kraljevstvo nastalo nizom Zakona o uniji (Act of Union), koji su ujedinili Englesku, Škotsku i Vels sa Sjevernom Irskom, regijom na Irskom ostrvu. (Ostali su se dijelovi Irske izdvojili iz UK 1922). UK je smješteno na sjeverozapadnoj obali kontinentalne Evrope, okruženo Sjevernim more, Engleskim kanalom i Atlantskim okeanom. Pod suverenitetom Ujedinjenog Kraljevstva, iako nisu njegov dio, su zavisni teritoriji - Kanalska ostrva, ostrvo Man te niz prekomorskih teritorija.

Sadržaj 1 Historija 2 Vlada 3 Političke podjele 4 Geografija 4.1 Privreda 5 Reljefna obilježja i prirodne regije 5.1 Klima 6 Stanovništvo 7 Kultura 8 Relevantni članci 9 Izvori

[uredi] Historija

Ujedinjeno kraljevstvo je nastalo 1.maja.1707 godine političkom unijom Kraljevine Engleske i Kraljevine Škotske.

Tokom godina Ujedinjeno kraljevstvo je postalo najveća kolonijalna sila na planeti,te nacija sa najviše stanovnika (1936.-550 miliona stanovnika).Na Indiju i dominione je otpadalo 90% teritorija UK i čak 85% stanovništva. Nakon 1949. godine većina dominiona traži neovisnost,te većina neovisnost i dobija.

[uredi] Vlada

Ujedinjeno Kraljevstvo ima parlamentarni sistem, gdje vladom predsjeda premijer (Prime Minister). Svakodnevne dužnosti monarha se uglavnom svode na ceremonijalne obaveze, poput otvaranja sjednica Parlamenta, sazivanja te raspuštanja Parlamenta, zapošljavanje i otpuštanje ministara, te potpisivanje zakona. Monarh, međutim, po zakonu ima pravo i objaviti rat, staviti veto na zakon, pomilovati zatvorenika.

[uredi] Političke podjele

Ujedinjeno Kraljevstvo je podjeljeno na Englesku,Škotsku,Vels i Sjevernu Irsku

[uredi] Geografija

[uredi] Privreda

Do sredine 18. vijeka Ujedinjeno Kraljevstvo je bila zemlja pretežno orijentisana na poljoprivredu i manjim dijelom na manufakturnnu proizvodnju. Zemlja je bila podijeljena na grofovije koje su imale svoja mala gradska središta, a veći gradovi bili su London, Bristol i York. Pronalazak parnog stroja pokrenuo je prvu industrijsku revoluciju i ubrzo je UK postalo vodeća industrijska zemlja svijeta. Zahvaljujući povoljnom prometno-geografskom položaju, industrijskim proizvodima i trgovini Britanci su zavladali morima i osnovali kolonijalno carstvo šireći pritom svoj način života. U 20. st. svjetski ratovi opustošili su britansku ekonomiju, carstvo (Commonwealth) počinje slabiti i od vjerovnika postaje dužnikom SAD-a i Kanade. UK više nije vodeća ekonomska zemlja svijeta, ali se snažno razvijenom industrijom i trgovinom još uvijek je jedna od sedam najznačajnijih svjetskih zemalja.

[uredi] Reljefna obilježja i prirodne regije

U reljefu Britanskog i Irskog područja koja su paleozojskog i mezozojskog postanka možemo izdvojiti sljedeće prirodne regije:

Sjeverno škotsko visočje planinsko je područje smješteno u sjevernom dijelu Škotske s visinama koje prelaze 1000 m. Vrh Ben Newis s 1343 m u zapadnom dijelu škotskog visočja najviši je na cijelom arhipelagu. Regijom dominiraju pretežito ogoljele planine, visoravni i duboke riječne doline. Ovo hladno i neplodno područje pruža slabe uvjete za proizvodnju hrane pa je rijetko naseljeno.

Srednja škotska nizina s blago valovitim terenima i plodnim tlom omogućuje povoljne uvjete za razvoj poljoprivrede, dok su bogata nalazišta uglja i željeza dala poticaj razvoju industrije. Ovaj dio Škotske osim što je privredno najrazvijeniji, istodobno je i najnaseljeniji.

Južno škotsko pobrđe je regija starog gromadnog gorja čije visine ne prelaze 1000 m. Blago valovita brda prekrivena travom i ostalim niskim raslinjem omogućavaju razvoj ovčarstva i proizvodnju kvalitetne vune, osobito u dolini rijeke Tweed.

Peninsko gorje uzdiže se južno od škotskog pobrđa i dopire do središnje Engleske. Penini su gorja zaobljenih vrhova, nastali kaledonskom orogenezom (od kambrija do devona) i bogati su rudama. Zapadno od Penina nalaze se glacijalna jezera Lake District (Jezersko područje), a na sjeveroistoku su močvare sjevernog Yorkshira.

Vels je država kojom gotovo u cijelosti dominira Kambrijsko gorje čiji vrhovi na sjeveru prelaze 1000 m, pa se to gorje, nepovoljno za naseljavanje, koristi za ispašu ovaca. U južnom dijelu Velsa u blizini rudnika ugljena smještene su tvornice, dok su naselja uglavnom u riječnim dolinama ili nizinama uz obalu. U Kambrijskom gorju izvire Severn, druga po dužini britanska rijeka čije je ušće u Bristolskom kanalu.

Jugozapadno englesko poluostrvo je visoravan na čijim obalama preovladavaju strmi odsjeci klifovi-nastali radom valova. Zahvaljujući vlažnoj klimi i plodnom tlu ovdje je razvijeno povrtlarstvo i voćarstvo, a na prostranima pašnjacima i mliječno govedarstvo. Ovo je kraj čije prirodne ljepote i mala ribarska sela privlače veliki broj turista.

Južnoengleska nizina zauzima najveći dio Engleske, najnaseljenija je i privredno najrazvijenija regija Ujednjenog Kraljevstva. Nizinsko-brežuljkasti reljef omogućava razvoj poljoprivrede uz primjenu savremenih agrotehničkih i agrohemijskih mjera. Južnood Penina uz bogata nalazišta kamenog uglja nastao je grad Birmingham, najjače industrijsko središte UK. Jugostočnim dijelom nizine u dolini Temze, dominira najveći grad te političko, trgovačko, kulturno, financijsko i industrijsko središte UK, London.

Sjeverna Irska(Alster) zauzima sjeveroistočni dio istoimenog poluostrva. U krajoliku se smjenjuju brda, duboke riječne doline i brojne plodne nizine. Na pašnjačkim površinama razvijeno je stočarstvo, a nizine su zasijane žitaricama i industrijskim biljem. Većina stanovništva živi u Belfastu, glavnom gradu i industrijskom središtu Sjeverne Irske.

[uredi] Klima

Klima je pod snažnim utjecajem Atlantskog oceana s kojeg zapadni vjetrovi tokom cijele godine donose vlažan zrak. Arhipelag je gotovo cijele godine pod utjecajem islandske ciklone, dok ljeti suho i stabilno vrijeme, koje ne traje dugo, donosi azorska anticiklona. Padavine se uglavnom izlučuju u gorju na zapadnim stranama arhipelaga te su znatno slabije izražene u istočnom i jugoistočnom dijelu. Pod utjecajem Golfske struje koja zagrijava okolni zrak, zime su blaže no što bi se moglo zaključiti po geografskoj širini, a ljeta su umjereno topla i vlažna. Godišnja količina padalina veća je od 1000 mm. U hladnijem dijelu godine često dolazi do pojave magle koja zajedno s dimom stvara smog.

[uredi] Stanovništvo

U UK na površini od 244 110 km2 živi 59 739 000 stanovnika, štoprosječno iznosi 243 st./km2. Stanovništvo nije ravnomjerno raspoređeno jer je Engleska pet puta gušće naseljena od Škotske, a tri puta više naseljena od Sjeverne Irske i Velsa. Englezi čine 80% stanovništva, Škoti 10%, Irci 4%, Velšani 2% i stranci (najviše Indijci) 4%. Očekivana životna dob je 77 godina. Službeni jezik je engleski, koji je uslijed iseljavanja stanovništva proširio u različite dijelove svijeta. Njime se služe milijarde ljudi i službeni jezik je u SAD-u, Australiji, Kanadi i Indiji. U Škotskoj se osim engleskog govori i galski, a u Vels se velški jezik širi nakon što je uveden u osnovne škole.

[uredi] Kultura

[uredi] Relevantni članci

[uredi] Izvori

Države u Evropi

Albanija • Andora • Armenija³⁾ • Austrija • Azerbejdžan³⁾ • Belgija • Bjelorusija • Bosna i Hercegovina • Bugarska • Crna Gora • Češka • Danska • Estonija • Finska • Francuska • Gruzija³⁾ • Grčka • Holandija • Hrvatska • Irska • Island • Italija • Kazahstan³⁾ • Kipar¹⁾ • Kosovo⁴⁾ • Latvija • Lihtenštajn • Litvanija • Luksemburg • Mađarska • Makedonija • Malta • Moldavija • Monako • Norveška • Njemačka • Poljska • Portugal • Rumunija • Rusija³⁾ • San Marino • Slovačka • Slovenija • Srbija • Španija • Švedska • Švicarska • Turska³⁾ • Ujedinjeno Kraljevstvo • Ukrajina • Vatikan

Teritorije:

Akrotiri i Dhekelia • Ålandska ostrva • Gibraltar • Guernsey • Madeira ostrva²⁾ • Ostrvo Man • Farska ostrva • Jersey • Jan Mayen • Svalbard

Nepriznate države i države pod upravom UN-a:

Pridnjestrovija • Sjeverni Kipar¹⁾

¹⁾U potpunosti u Aziji, ali kulturni i politički pripada Evropi.  ²⁾U potpunosti u Africi, ali kulturni i politički pripada Evropi.  ³⁾Najvećim dijelom u Aziji. ⁴⁾Nezavisnost proglašena jednostranim otcjepljenjem od Srbije 17.februara 2008.

 

Nedovršeni članak Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske koji govori o državama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Evropska unija (EU)
Države članice: Austrija | Belgija | Bugarska | Češka | Danska | Estonija | Finska | Francuska | Grčka | Irska | Italija | Kipar | Latvija | Litvanija | Luksemburg | Mađarska | Malta | Holandija | Njemačka | Poljska | Portugal | Rumunija | Slovačka | Slovenija | Španija | Švedska | Ujedinjeno Kraljevstvo Države kandidati: Hrvatska | Makedonija | Turska