Renesansa

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Ambox warning blue construction.svg Trenutno se vrše izmjene na članku.
Kao znak dobre volje, suzdržite se od mijenjanja članka dok je prikazano obavještenje kako bi se izbjegla kolizija s trenutnim izmjenama.
Vitruvijanski čovjek Leonarda Davinčija je odličan primjer spoja nauke i umjetnosti tokom renesanse.
Lorenzo Medici je bio vladar Firence i mecena umjetnosti.
Mona Lisa (poznata i kao La Joconde, La Gioconda), Leonarda da Vincija je primjer renesansnog slikarstva.

Renesansa je intelektualni i umjetnički procvat koji je započeo u Italiji u 14. vijeku, kulminirao je tamo u 16. vijeku, a imao je veliki uticaj i u drugim dijelovima Evrope. Renesansa je francuska riječ za preporod i odnosi se na oživljavanje vrijednosti klasičnih svjetova, a interes za latinske klasike počeo je još u 12. vijeku. Koncept je korišten još u 15. vijeku, a razvijen je u 16. vijeku od strane umjetnika i pisca Giorgio Vasarija. On je smatrao da je razvoj umjetnosti bila u opadanju tokom Srednjeg vijeka, ali je bila postavljena na pravi put od strane Giotto-a, umjetnika koji je raskinuo sa ikonografskom tradicijom koristeċi sjenčenje za stvaranje dubine u svojim slikama, i da je umjetnost dostigla svoje najveće visine s Michelangelom. Ideal renesansnog čovjeka (Ital. uomo universale) je nastao iz koncepta po kojem je čovjek neograničen u svojim kapacitetima za razvoj bilo u fizičkom, društvenom ili umjetničkom smislu. [1]

Renesansa je era koja je naglašavala studije, učenje, i poboljšanje samoga sebe. Njeni mislioci, pisci i umjetnici bili su ponosni sa "ponovnim otkrivanjem" klasične književnosti Grka i Rimljana koja je bila ignorisana ili zaboravljena u Srednjem vijeku. Ali, nadareni pojedinci iz vremena renesanse su stvorili originalne radove u književnosti, umjetnosti i arhitekturi položivši temelje modernoj nauci. [2]

U renesansi se ruše okviri skolastike i izgrađuje se nova filozofska slika svijeta. Tada se rađa smisao za ljepotu prirode, a također se budi interes za čovjeka i nauku. U tom periodu društvene okolnosti su burne, ruši se feudalizam, a rađa se kapitalizam.

To je i period novih otkrića- 1492. godine Kolumbo otkriva "Novi Svijet", a Magelan putuje oko svijeta. Početke renesanse nalazimo u djelima Dantea i Bokača koja su pisana na narodnom jeziku.

Uzroci nastanka Renesanse[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Nakon pada Zapadnog rimskog carstva u 5. vijeku Evropa je bila siromašna i zaostala. Kina, Bizantsko carstvo i Abasidski halifat su uživali bogatstvo, stabilnost, i civiliziran način života nepoznat tada u Evropi. Međutim, od 11. vijeka počinje vrijeme razvoja i širenja, i do 15. vijeka dolazi do još većih i temeljnijih promjena u evropskom društvu. Ekonomske promjene, nove ideje, tehnološki razvoj i ratovi vođeni sa velikim armijama promijenili su evropsko društvo. [3] Od obnavljanja interesa za antičku Grčku i Rimsku kulturu dolazi i samo ime Renesansa što na francuskom jeziku znači preporod. U stvarnosti, mnogi korijeni Renesanse su bili iz Srednjeg vijeka. Interes za antičku Grčku i Rimsku kulturu došao je od srednjovijekovnih studenata i naučnika koji su otkrili arapske prijevode klasičnih djela u muslimanskoj Španiji koje su kasnije odnijeli na sjever. [4] Padom Carigrada pod kontrolu Osmanlijskog carstva 1453. godine je došlo do talasa emigranata grčkih učenjaka koji su u Italiju donijeli dragocijene rukopise na starogrčkom jeziku, od kojih su mnogi pali u zaborav na Zapadu. [5] Čak su i neki važni izumi bili porijeklom iz Srednjeg vijeka. Magnetni kompas koji je navodio renesansne istraživače u Aziju i Ameriku je bio otkriven već u 12. vijeku. U 15. vijeku došlo je do jedne od najvećih potraga u historiji gdje su širom Evrope i Bliskog istoka željni tragači opljačkali prašnjave police manastira i starih javnih zgrada. Kao rezultat ove pretrage, preživjeli spisi klasičnih autora poput Platona, Sofokla, Cicerona i Plutarha došli su u renesansne ruke. Tragači, finansirani od strane prinčeva, trgovaca i drugih bogatih pojedinaca do 1500. godine su pronašli skoro sve drevne spise sačuvane do danas. Moćni i bogati kolekcionari ovih rukopisa izgradili su biblioteke da smjeste svoje rastuće zbirke koje su privlačile one koji su bili zainteresovani da nauče o velikim ljudima, idejama i umjetnosti iz vremena antike. Ovo izučavanje klasičnih spisa je bilo poznato kao "Novo učenje" i oblikovaće razvoj renesanse. [4] Oživljavanjem neoplatonizma renesansni humanisti nisu odbacili hrišćanstvo. Naprotiv, mnoga najveća renesansna djela bila su posvećena tome, a Crkva je bila pokrovitelj mnogih renesansnih umjetničkih djela. Međutim, suptilan pomak se dogodio u načinu kako su intelektualci prilazili religiji koja se ogledala u mnogim drugim oblastima kulturnog života. [6]

Osobine Renesanse[uredi | uredi izvor]

Humanizam[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Humanizam
Pico della Mirandola, napisao je značajno djelo "Govor o dostojanstvu čovjeka" koji se smatra "Manifestom Renesanse"

Na neki način Humanizam nije bio filozofija, nego način učenja. Za razliku od srednjovijekovnog skolastičkog režima koji je bio posvećen rješavanju kontradikcije između autora, humanisti su proučavali drevne tekstove u originalu i procijenjivali ih kroz kombinaciju obrazloženja i empirijskih dokaza. Humanističko obrazovanje se temeljilo na programu "Studia Humanitatis", a to je proučavanje pet humanističkih disciplina: poezije, gramatike, historije, moralne filozofije i govorništva (retorike). Historičari uglavnom definišu humanizam kao pokret da se obnovi, protumači i asimiliraju jezik, književnost, učenja i vrijednosti antičke Grčke i Rima". Iznad svega, humanisti zastupaju ideju "genije čovjeka i njegove jedinstvene i izuzetne sposobnosti ljudskog uma." [7] Humanistički naučnici su oblikovali intelektualni krajolik tokom cijelokupnog ranog modernog doba. Politički filozofi kao što su Niccolò Machiavelli i Thomas More oživljeli su ideje grčkih i rimskih mislilaca i primjenjuju ih u kritikama savremene vlasti. Pico della Mirandola napisao je ono što se često smatra manifestom renesanse, živahnu odbranu razmišljanja pod nazivom "Govor o dostojanstvu čovjeka" (lat "De hominis dignitate"). Matteo Palmieri (1406-1475), još jedan humanista koji je najpoznatiji po svom djelu "Della vita civile" ("O građanskom životu", štampanom 1528. godine) u kojem se zalagao za građanski humanizam. Značajan je i njegov utjecaj u rafiniranju toskanskog dijalekta na isti nivo kao i latinski jezik. Palmierijeva pisana djela se ugledaju na rimske filozofe i teoretičare, pogotovo Cicerona koji je kao i Palmieri živio aktivan javni život kao građanin i službenik, poput teoretičara i filozofa Kvintiliana. Možda najjezgrovitiji izraz njegove perspektive humanizma izražena je u poetskom djelu "La città di vita" iz 1465. godine, ali raniji rad "Della vita civile" ("O građanskom životu") je šira. Sastoji se niza dijaloga postavljenih u seoskoj kući u okolini Firence tokom kuge 1430. godine, gdje Palmieri obrazlaže osobine idealnog građanina. Dijalozi uključuju ideje o tome kako se djeca razvijaju mentalno i fizički i kako se građani mogu ponašati moralno. Tu je i tema o tome kako se ponašanjem građana i države mogu osigurati poštenje u javnom životu i važna rasprava o razlici između onoga što je pragmatično korisno i ono što je iskreno. Humanisti su vjerovali da je važno da se pređe u zagrobni život savršenog uma i tijela. Ovo uvjerenje o prelasku se može ostvariti obrazovanjem. Svrha humanizma bilo je stvaranje univerzalnog čovjeka koji kao kombinacija intelektualnih i fizičkih kvaliteta bi bio u stanju djelovati časno u gotovo svakoj situaciji. [8]

Ova ideologija se nazivala "uomo universale" i bila je drevni grčko-rimski ideal. Obrazovanje tokom renesanse se uglavnom sastojalo od drevne književnosti i historije. Smatralo se da su klasici sadržavali moralna uputstva i veliko razumijevanje ljudskog ponašanja.

Nauka[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Umjetnost[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Muzika[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Religija[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Poznate ličnosti iz vremena renesanse:

Engleska[uredi | uredi izvor]

Francuska[uredi | uredi izvor]

Njemačka[uredi | uredi izvor]

Italija[uredi | uredi izvor]

Galileo Galilei Johannes Kepler
Galileo Galilei Johannes Kepler

U astronomiji, renesansa nauke se završava sa radovima Johannesa Keplera (1571–1630) i Galileo Galilei-ja (1564–1642)

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Oxford Encyclopedia of World History, prvo izdanje iz 1988. godine od strane Oxford University Press Inc., New York. Str. 561, ISBN 0-19-860223-5
  2. ^ The Enlightenment, John M. Dunn, Prvo izdanje iz 1999. godine od strane Lucent Books Inc. in San Diego, California, Str. 13-14, ISBN 1-56006-242-8
  3. ^ "Masters of Art, The Art of the Renaissance", drugo izdanje 1999. godine, štampano od strane "Peter Bedrick Books" in Chicago USA, ISBN 0-87226-526-9, str. 6
  4. ^ a b "The Renaissance" James A. Corick, izdato od strane "Lucent Books Inc." San Diego USA, ISBN 1-56006-311-4, str. 10-13
  5. ^ http://www.open.ac.uk/Arts/renaissance2/religion.htm
  6. ^ http://www.open.ac.uk/Arts/renaissance2/economic.htm#urban
  7. ^ Gianozzo Manetti, iz djela "Dignity and Excellence of Man", citirano od strane Clare, J. u "Italijanskoj Renesansi".
  8. ^ (2001). "Historija Eevropskog društva. Osnove zapadne civilizacije" (2. tom), Hause S., Maltby W., str. 245–246, izdavač "Thomson Learning, Inc." Belmont, CA
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: