Zlato
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Zlato | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||
| Općenito | |||||||
| Hemijski element, Simbol, Atomski broj | Zlato, Au, 79 | ||||||
| Serija | Prelazni metali | ||||||
| Grupa, Perioda, Blok | 11, 6, d | ||||||
| Izgled | metalno žut | ||||||
| Zastupljenost | 5 · 10-7 % | ||||||
| Atomske osobine | |||||||
| Atomska masa | 196,966569 u | ||||||
| Atomski radijus (izračunat) | 135 (174) pm | ||||||
| Kovalentni radijus | 144 pm | ||||||
| Van der Waalsov radijus | 166 pm | ||||||
| Elektronska konfiguracija | [Xe] 4f145d106s1 | ||||||
| Broj elektrona u energetskom nivou | 2, 8, 18, 32, 18, 1 | ||||||
| Izlazna energija | 4,3-5,1 eV | ||||||
| 1. energija ionizacije | 890,1 kJ/mol | ||||||
| 2. energija ionizacije | 1980 kJ/mol | ||||||
| Fizikalne osobine | |||||||
| Agregatno stanje | čvrsto | ||||||
| Mohsova skala tvrdoće | 2,5 | ||||||
| Struktura kristala | kubična plošno centrirana | ||||||
| Gustoća | 19320 kg/m3 | ||||||
| Magnetizam | diamagnetično | ||||||
| Tačka topljenja | 1337,33 K (1064,18 °C) | ||||||
| Tačka ključanja | 3129 K (2856 °C) | ||||||
| Molarni volumen | 10,21 · 10-6 m3/mol | ||||||
| Toplota isparavanja | 334,4 kJ/mol | ||||||
| Toplota topljenja | 12,55 kJ/mol | ||||||
| Pritisak pare |
2,37 · 10-3 Pa kod 1337 K |
||||||
| Brzina zvuka | 1740 m/s kod 293,15 K | ||||||
| Specifična toplota | 128 J/(kg · K) | ||||||
| Specifična električna provodljivost | 45,2 · 106 S/m | ||||||
| Toplotna provodljivost | 317 W/(m · K) | ||||||
| Hemijske osobine | |||||||
| Oksidacioni broj | -1, 0, +1, +2, +3, +5 | ||||||
| Oksidi | Au2O3 | ||||||
| Elektrodni potencijal | 1,498 V (Au3+ + 3e- → Au) | ||||||
| Elektronegativnost | 2,54 (Pauling-skala) | ||||||
| Izotopi | |||||||
|
|||||||
| Sigurnosno obavještenje | |||||||
| Oznake upozorenja | |||||||
|
|||||||
|
|
R: nema oznaka upozorenja R | ||||||
| S: nema oznake upozorenja S | |||||||
| Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima. |
|||||||
Zlato (Au, latinski - aurum) - je prelazni metal, čiji je hemijski simbol Au (lat. aurum). Zlato je vrlo rijedak element i u prirodi dolazi isključivo u elementarnom stanju. Zlato je zastupljeno u zemljinoj kori u količini od 1,1×10-3 ppm (ang. parts per million).
[uredi] Osobine
U elementarnom stanju je plemenit metal žute boje i jakog sjaja, mehak, vrlo rastezljiv, težak (relativna gustoća 19,3). Tačka topljenja zlata je 1064,76 °C, jedna je od fiksnih tačaka za baždarenje termometara. Zlato se vrlo teško oksidira. Oksidacija zlata do stepena oksidacije (+1) se može provesti u prisustvu liganda (npr cijanid ion), koji sa zlatom Au (I) daju stabilne komplekse. Oksidacija zlata do stepena oksidacije (+3) je lakša, a može se izvršiti sa spojevima koji sa zlatom Au (III) daju stabilan kompleks (npr. hlorid ion). Zbog toga se zlato rastvara u smjesi hloridne i dušične kiseline u omjeru 3:1, koja se naziva zlatotopka. Dušična kiselina je oksidacijsko sredstvo, a hloridni ion kompleksiranjem pomiče ravnotežu u desnu stranu u reakciji:[1]
- Au (s) + 4 H+ + NO3- + 4Cl- → AuCl4- + NO (g) + 2H2O
[uredi] Reference
- ↑ Filipović, I, Lipanović, S.: Opća i anorganska hemija, 1973, Školska knjiga Zagreb
