Molibden

Molibden
[Kr] 5s14d5 42Mo                                                                                                                                                                                                                                 ↓                                                                     ↓                                                             →                                                             →                                                             Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj	Molibden, Mo, 42
Serija	Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok	6, 5, d
Izgled	sivi metal
Zastupljenost	1 · 10−3 %
Atomske osobine
Atomska masa	95,94 u
Atomski radijus (izračunat)	145 () pm
Kovalentni radijus	145 pm
Van der Waalsov radijus	pm
Elektronska konfiguracija	[Kr] 5s14d5
Broj elektrona u energetskom nivou	2, 8, 18, 13, 1
1. energija ionizacije	684,3 kJ/mol
2. energija ionizacije	1560 kJ/mol
3. energija ionizacije	2618 kJ/mol
4. energija ionizacije	4480 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje	čvrsto
Mohsova skala tvrdoće	5,5
Struktura kristala	kubna prostorno centrirana
Gustoća	10280 kg/m3
Tačka topljenja	2896 K (2623 °C)
Tačka ključanja	4912 K (4639 °C)
Molarni volumen	9,38 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja	598 kJ/mol
Toplota topljenja	39 kJ/mol
Pritisak pare	3,47 Pa kod 3000 K
Brzina zvuka	m/s
Specifična toplota	250 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost	18,7 · 106 S/m
Toplotna provodljivost	138 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj	2, 3, 4, 5, 6
Elektrodni potencijal	-0,200 V (Mo3+ + 3e- → Mo)
Elektronegativnost	2,16 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR 90Mo sin 5,67 h ε 2,489 90Nb 91Mo sin 15,49 min ε 4,434 91Nb 92Mo 14,84 % Stabilan 93Mo sin 4000 god ε 0,405 93Nb 94Mo 9,25 % Stabilan 95Mo 15,92 % Stabilan 96Mo 16,68 % Stabilan 97Mo 9,55 % Stabilan 98Mo 24,13 % Stabilan 99Mo sin 65,94 h β- 1,357 99Tc 100Mo 9,63 % 7,3 · 1018 god β- β- 3,034 100Ru 101Mo sin 14,61 min β- 2,824 101Tc 102Mo sin 11,3 min β- 1,010 102Tc
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja Simbol nepoznat
Obavještenja o riziku i sigurnosti	R: nema oznaka upozorenja R S: nema oznake upozorenja S
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Molibden (Mo, latinski - molybdos) - je element 6. grupe hemijskih elemenata. Ime potiče od grčkog naziva za olovo - molybdos.

Osobine

Molibden je prelazni metal. Čist molibden je srebrnobijel, veoma tvrd metal. Dodaje se čeliku u malim količinama da bi povećao njegovu tvrdoću. Tačka topljenja molibdena je 2623 °C. Elastičan je i može se izvlačiti u žice.

Biološki značaj

Molibden je mikroelement koji odigrava važnu ulogu u metabolizmu biljaka. Takođe se nalazi i u nekim enzimima u tijelu čovjeka.

Upotreba

Preko 2/3 molibdena koji se proizvede koristi se za proizvodnju legura. Upotreba molibdena je naglo porasla za vrijeme drugog svjetskog rata, kada su potrebe za volframom izazvale iscrpljivanje njegovih ležišta. Molibden se i danas koristi za proizvodnju čelika velike izdržljivosti i otpornosti na visoke temperature. Neke legure su sem otpornosti na visoke temperature otporne i na koroziju. Molibden se koristi i u avionskoj industriji, proizvodnji oružja, kao i za proizvodnju sijalica. Kao katalizator molibden se koristi u naftnoj industriji, posebno pri katalitičkom odstranjivanju sumpora iz naftnih proizvoda. Molidbenov izotop 99 nalazi primjenu u nuklearnoj industriji. Jedinjenja molibdena su obojena u razne nijanse narandžaste boje, pa se stoga koriste za proizvodnju boja, plastike i gumenih proizvoda. Molibden se koristi i u električnoj industriji.

Zastupljenost

U zemljinoj kori molibden je zastupljen u količini od 1,5 ppm (eng. parts per million). Osnovnim izvorom molibdena je mineral molibdenit (MoS₂). Ostali minerali manjeg značaja su vulfenit (PbMoO₄) i povelit (CaMoO₄).

Historija

Na grčkom jeziku molybdos znači "sličan olovu" - jedinjenja molibdena su do kraja 18. vijeka mješana sa jedinjenjima drugih elemenata, prije svega ugljika i olova. Godine 1778 Carl Wilhelm Scheele je uspio da izdvoji molibden od grafita i olova, kao i da dobije njegov oksid. Molibden nije našao primjenu izvan laboratorije sve do kraja 19. vijeka. Poslije su osobine njegovih legura otkrivene od strane Francuza.