Indij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Indijum
[Kr] 4d105s25p1 49In
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Indijum, In, 49
Serija Metali
Grupa, Perioda, Blok 13, 5, p
Izgled srebrenasti sjajni metal
Zastupljenost 1 · 10−5 %
Atomske osobine
Atomska masa 114,818 u
Atomski radijus (izračunat) 155 (156) pm
Kovalentni radijus 144 pm
Van der Waalsov radijus 193 pm
Elektronska konfiguracija [Kr] 4d105s25p1
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 18, 3
1. energija ionizacije 558,3 kJ/mol
2. energija ionizacije 1820,7 kJ/mol
3. energija ionizacije 2704 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 1,2
Kristalna struktura tetragonalna
Gustoća 7310 kg/m3
Magnetizam paramagnetičan
Tačka topljenja 429,7485[1] K (156,5985 °C)
Tačka ključanja 2345 K (2072 °C)
Molarni volumen 15,76 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja 231,8[2] kJ/mol
Toplota topljenja 3,26 kJ/mol
Pritisak pare 1 Pa kod 1196[3] K
Brzina zvuka 1215 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 233 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 12,5 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 81,6 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 3, 1
Elektrodni potencijal −0,343 V (In3+ + 3e → In)
Elektronegativnost 1,78 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
113In

4,3 %

Stabilan
114In

sin

71,9 s β- 1,989 114Sn
ε 1,452 114Cd
115In

95,7 %

4,41 · 1014 god β- 0,495 115Sn
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
prah

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11
S: 9-16-29-33
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Indijum (In, latinski - indicum) je metal 13. grupe i 5. periode hemijskog sistema elemenata. Njegovo ime potiče od grčkog naziva za boju indigo. Indijum je otkriven 1863. godine od strane njemačkih naučnika Ferdinand Reich i Theodor Richter

Osobine[uredi | uredi izvor]

Hemijski simbol indijuma je In, njegov atomski broj 49, atomska masa 114,818. Ima specifičnu težinu od 7,31 g/cm3, a tačku topljenja 156,6oC. To je rijetki metal, srebreno-sive boje, i dosta je mekan. Indijum je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 0,049 ppm (eng. parts per million). Naučnici prognoziraju da su zalihe ovog metala na izmaku i da će ga do 2015. godine, uz sadašnju proizvodnju od 300 t godišnje, potpuno nestati.[4]

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Indijum je našao primjenu u mnogim industrijama, međutim zbog svoje rijetkosti i visokih troškova proizvodnje, njegova upotreba je dosta ograničena. Najveći dio proizvedenog indijuma se ne koristi u elementarnom stanju, nego se prerađuje u razna jedinjenja. Samo u 2000 godini 65% cjelokupne svjetske proizvodnje indijuma je potrošeno za proizvodnju indijum-cinkokisida. Koristi se za zaštitu različitih galvanskih elemenata, proizvodnju ležajeva u automobilskoj i avio-industriji, no zbog visokih cijena indijuma prešlo se na druge metale. Zbog pravilne polarizacije svjetlosti, koristi se i za pravljenje kvalitetnih ogledala.

Toksičnost[uredi | uredi izvor]

Nisu poznate toksične osobine indijuma, međutim savjetuje se oprez pri rukovanju s njegovim prahom, jer može doći do zapaljenja i eksplozije.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ H. Preston-Thomas, The International Temperature Scale of 1990 (ITS-90) u: Metrologia, 1990, 27, 3–10
  2. ^ John A. Dean, Norbert A. Lange: Lange’s handbook of chemistry, 15. izd., McGraw-Hill, New York, NY, 1999, ISBN 0-07-016384-7
  3. ^ Pogl. vo D. Stull u: Dwight E. Gray (ur.): American Institute of Physics handbook, 3. izd., McGraw-Hill, New York, 1972, ISBN 0-07-001485-X
  4. ^ Die stofflichen Grenzen des Wachstums. Pressespiegel Physik der Uni Augsburg
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: