Vanadij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Vanadijum
[Ar] 3d34s2 23V
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Vanadijum, V, 23
Serija Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 5, 4, d
Izgled srebrenasto-sivi metal
Zastupljenost 0,01 %
Atomske osobine
Atomska masa 50,9415 u
Atomski radijus (izračunat) 135 (171) pm
Kovalentni radijus 125 pm
Van der Waalsov radijus - pm
Elektronska konfiguracija [Ar] 3d34s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 11, 2
Izlazni rad - eV
1. energija ionizacije 650,9 kJ/mol
2. energija ionizacije 1414 kJ/mol
3. energija ionizacije 2830 kJ/mol
4. energija ionizacije 4507 kJ/mol
5. energija ionizacije 6298,7 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 7,0
Kristalna struktura kubična prostorno centrirana
Gustoća 6110 kg/m3
Tačka topljenja 2175 K (1902 °C)
Tačka ključanja 3682 K (3409 °C)
Molarni volumen 8,32 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 452 kJ/mol
Toplota topljenja 23,0 kJ/mol
Pritisak pare 3,06 Pa kod 2175 K
Brzina zvuka 4560 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 490 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 4,89 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 30,7 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 5, 3
Elektronegativnost 1,63 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
47V

sin

32,6 min ε 29,28 47Ti
48V

sin

15,9735 d ε 4,012 48Ti
51V

99,75 %

Stabilan
52V

sin

3,743 min β- 3,976 52Cr
53V

sin

1,61 min β- 3,436 53Cr
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
Prah

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo

Nadražujuće

Xi
Nadražujuće
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 17-36/37/38 (prah)
S: 7-26-33-37-43-60 (prah)
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Vanadijum (V, latinski - vanadium) je metal VB grupe. Ima 11 izotopa čije se atomske mase nalaze između 44-55. Postojan je samo 51. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 80 ppm (eng. parts per million) u obliku minerala patronita (VS4) i vandanita (Pb5(VO4)3Cl). Otkriven je 1801 od strane Andres Manuel del Ria. Ime je dobio po skandinavskoj boginji Vanadis.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Vandijum gradi nekoliko oksida sa oksidacionim brojem od 1 do 5 sa različitim kristalnim strukturama. Mnogi od njih su našli primjenu u industriji kao katalizatori oksidacionih reakcija u organskoj hemiji. Vandijum je lisnat, srebrnast metal, loših mehaničkih osobina. Ipak on se dodaje čeliku da bi poboljšao njegovu otpornost na otiranje i pucanje. Zbog malih količina njegovih ruda i zbog njegove vojne primjene on predstavlja metal od strateške važnosti.

Dobivanje[uredi | uredi izvor]

Vanadijum se dobija redukcijom vanadijum pentoksida aluminijumom ili kalcijumom pri 950 °C:

V2O5 + 5Ca → 2V + 5CaO

Biološki značaj[uredi | uredi izvor]

Vanadijum se nalazi u čovjekovom okruženju i u njegovoj ishrani. U čovjekovom organizmu on se javlja u tragovima. Preporučljivo ga je unositi u količini od 10 mikrograma. Kod osoba koje se redovno i pravilno hrane ne dolazi do nedostatka vanadijuma. Vanadijumom može doći do industrijskog zagađenja životne sredine, najznačajniji efekti su oštećenje bubrega, nadražaj sluzokože sistema za disanje i za varenje. Vanadijum je element koji se nalazi u enzimima, npr. nitrogenaze koju koriste neki nitrogen-fiksirajući mikroorganizmi.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: