Natrij karbonat

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Natrij-karbonat)
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Natrijum karbonat
Sodium carbonate.svg
Općenito
Hemijski spoj Natrijum karbonat
Druga imena E500, soda, kalcinisana soda
Molekularna formula Na2CO3
CAS registarski broj 497-19-8
Kratki opis bezbojni kristalni prah
Svojstva
Molarna masa 105,99 g/mol
Agregatno stanje čvrsto
Gustoća 2,53 g/cm3
Tačka topljenja 851 °C
Tačka ključanja 1600 °C (raspada se)
Rastvorljivost 217 g/l u vodi (na 20 °C)

Natrijum karbonat (Na2CO3), često pogrešno nazvan soda je so natrijuma i ugljične kiseline (H2CO3). Kao dodatak prehrambenim namirnicama nosi oznaku E500.

Modifikacije[uredi | uredi izvor]

Natrijum karbonat je polimorfna supstanca, koja se kristalizira u različitim kristalnim sistemima, u zavisnosti od pritiska i temperature. Može biti bezvodna ili sadržavati kristalnu vodu (hidrat).

  • Bezvodni natrijum karbonat: Poznat i kao mineral natrit ili kao kalcinisana soda. To je bijeli prah koji se topi na 853 °C i ima gustoću od 2,51 g/cm3. Stvara se na temperaturama višim od 107 °C.
  • Monohidrat, Na2CO3•H2O: Poznat i kao mineral termonatrit, stvara se na temperaturama višim od 35,4 °C iz heptahidrata.
  • Dihidrat, Na2Ca(CO3)2•2H2O: poznat i kao mineral pirsonit
  • Pentahidrat, Na2Ca(CO3)2•5H2O: mineral Gailusit ili natrokalcit.
  • Heptahidrat, Na2Ca(CO3)2•7H2O: Stvara se na temperaturama iznad 32,5° °C iz dekahidrata.
  • Dekahidrat, Na2Ca(CO3)2•10H2O: poznat i kao mineral soda ili kristalna soda, kristalizira se na temperaturama ispod 32,5 °C iz zasičenog rastvora natrijum karbonata.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Kao so slabe ugljične kiseline reagira sa jakim kiselinama koje iz njega istiskuju ugljik dioksid. U vodi se rastvara oslobađajući toplotu te uslijed hidrolize daje bazičan rastvor.

Nalazišta[uredi | uredi izvor]

Veća nalazišta natrijum karbonata se nalaze u Egiptu (jezero Natron), istočnoj Africi (mnoga isušena jezera i vodotoci), Kaliforniji, Meksiku i južnoj Sahari.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz:

Natrijum karbonat se koristi još od antike. U starom Egiptu se koristio za mumificiranje, kao i za proizvodnju keramike, stakla te kao sredstvo za čišćenje. Danas se koristi u razne industrijske svrhe, te se smatra jednim od važnih hemijskih proizvoda. U svijetu se godišnje proizvede oko 39 miliona tona sode (1997), a najveći dio se upotrijebi industriji stakla, proizvodnji sredstava za čišćenje i izbjeljivanje, industriji papira i drugim.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]