Kripton

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Kripton
[Ar]3d10 4s24p6 36 Kr Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj	Kripton, Kr, 36
Serija	Plemeniti gasovi
Grupa, Perioda, Blok	18, 4, p
Izgled	bezbojan gas
Zastupljenost	%
Atomske osobine
Atomska masa	83,798 u
Atomski radijus (izračunat)	(88) pm
Kovalentni radijus	110 pm
Van der Waalsov radijus	202 pm
Elektronska konfiguracija	[Ar]3d10 4s24p6
Broj elektrona u energetskom nivou	2, 8, 18, 8
1. energija ionizacije	1350,8 kJ/mol
2. energija ionizacije	2350,4 kJ/mol
3. energija ionizacije	3565 kJ/mol
4. energija ionizacije	5070 kJ/mol
5. energija ionizacije	6240 kJ/mol
6. energija ionizacije	7570 kJ/mol
7. energija ionizacije	10710 kJ/mol
8. energija ionizacije	12138 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje	gasovito
Mohsova skala tvrdoće
Struktura kristala	kubična prostorno centrirana
Gustoća	3749 kg/m3 kod 273 K
Magnetizam	dijamagnetičan
Tačka topljenja	115,79 K (-157,36 °C)
Tačka ključanja	119,93 K (-153,22 °C)
Molarni volumen	22,35 · 10-3 m3/mol
Toplota isparavanja	9,029 kJ/mol
Toplota topljenja	1,638 kJ/mol
Pritisak pare	?
Brzina zvuka	212 m/s
Toplotna provodljivost	0,00949 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj	0
Oksidi
Elektrodni potencijal
Elektronegativnost	3,00 (Pauling-skala)
Izotopi
Izotop RP t1/2 RA ER MeV PR
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
Simbol nepoznat
Obavještenja o riziku i sigurnosti	R: nema oznaka upozorenja R
	S: nema oznake upozorenja S
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Kripton (Kr, starogrčki - κρυφτος, sakriven) - je hemijski element XVIII grupe IV periode hemijskog sistema elemenata, sa atomskim brojem 36. Otkrili su ga britanski naučnici William Ramsay i Morris Travers 30. maja 1898. godine, frakcionom destilacijom tečnog zraka.

[uredi] Osobine

Kripton je bezbojan neotrovan plemeniti gas, koji se u zraku nalazi u zanemarljivim količinama (1,1 ml/m³). Ispod temperature od -157,36^oC je u čvrstom agregatnom stanju, kao bijeli kristal. U vodi je slabo rastvorljiv. Specifična težina pri 273^oK mu je 3,749 g/cm³, a tačka isparavanja -153,22^oC. Osnovna valencija mu je 0. Pošto mu je elektronska ljuska u potpunosti popunjena elektronima, ne reaguje s drugim elementima. Tek nedavno je sačinjen spoj kriptona sa fluorom, KrF₂, koji je najjače oksidacijsko sredstvo dosad otkriveno.

[uredi] Izotopi

Postoji 31 poznati izotop kriptona. U prirodi kripton je smjesa pet različitih stabilnih izotopa te jednog radioaktivnog. Izotop ⁸¹Kr koji se može izolirati iz prirodne mješavine ima poluvrijeme raspada od oko 229 hiljada godina, te se može koristiti u analizama starosti podzemnih voda.

[uredi] Upotreba

Od 1960. do 1983. godine jedan metar (jedinica mjere) se definirao kao 1.650.763,73 dio svjetlosne dužine narandžasto-crvene spektralne linije izotopa ⁸⁶Kr. U tehnici se uglavnom koristi za punjenje sijalica:

• Kriptonske sijalice
• Halogene lampe (u kojima svijetli zeleno-ljubičasto)
• niskotlačne lampe živinih para
• Sijalice za foto-bliceve

Jedini praktični značaj je njegova detekcija koja omogućava pronalaženje ruda uranijuma.