Kripton

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Za druga značenja pojma Kripton pogledajte Kripton (čvor).
Kripton
[Ar]3d10 4s24p6 36Kr
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Kripton, Kr, 36
Serija Plemeniti gasovi
Grupa, Perioda, Blok 18, 4, p
Izgled bezbojan gas
Zastupljenost %
Atomske osobine
Atomska masa 83,798 u
Atomski radijus (izračunat) (88) pm
Kovalentni radijus 110 pm
Van der Waalsov radijus 202 pm
Elektronska konfiguracija [Ar]3d10 4s24p6
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 8
1. energija ionizacije 1350,8 kJ/mol
2. energija ionizacije 2350,4 kJ/mol
3. energija ionizacije 3565 kJ/mol
4. energija ionizacije 5070 kJ/mol
5. energija ionizacije 6240 kJ/mol
6. energija ionizacije 7570 kJ/mol
7. energija ionizacije 10710 kJ/mol
8. energija ionizacije 12138 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje gasovito
Kristalna struktura kubična prostorno centrirana
Gustoća 3749 kg/m3 kod 273 K
Magnetizam dijamagnetičan
Tačka topljenja 115,79 K (-157,36 °C)
Tačka ključanja 119,93 K (-153,22 °C)
Molarni volumen 22,35 · 10-3 m3/mol
Toplota isparavanja 9,029 kJ/mol
Toplota topljenja 1,638 kJ/mol
Brzina zvuka 212 m/s
Toplotna provodljivost 0,00949 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 0
Elektronegativnost 3,00 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
78Kr

0,35 %

2,0 · 1021 god ε ε 2,868 78Se
79Kr

sin

35,04 h ε 1,626 79Br
80Kr

2,25 %

Stabilan
81Kr

u tragovima

229.000 god ε 0,281 81Br
82Kr

11,6 %

Stabilan
83Kr

11,5 %

Stabilan
84Kr

57,0 %

Stabilan
85Kr

sin

10,756 a β- 0,687 85Rb
86Kr

17,3 %

Stabilan
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
Simbol nepoznat
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: nema oznaka upozorenja R
S: nema oznake upozorenja S
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Kripton (Kr, starogrčki - κρυφτος, sakriven) - je hemijski element XVIII grupe IV periode hemijskog sistema elemenata, sa atomskim brojem 36. Otkrili su ga britanski naučnici William Ramsay i Morris Travers 30. maja 1898. godine, frakcionom destilacijom tečnog zraka.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Kripton je bezbojan neotrovan plemeniti gas, koji se u zraku nalazi u zanemarljivim količinama (1,1 ml/m3). Ispod temperature od -157,36oC je u čvrstom agregatnom stanju, kao bijeli kristal. U vodi je slabo rastvorljiv. Specifična težina pri 273oK mu je 3,749 g/cm3, a tačka isparavanja -153,22oC. Osnovna valencija mu je 0. Pošto mu je elektronska ljuska u potpunosti popunjena elektronima, ne reaguje s drugim elementima. Tek nedavno je sačinjen spoj kriptona sa fluorom, KrF2, koji je najjače oksidacijsko sredstvo dosad otkriveno.

Izotopi[uredi | uredi izvor]

Postoji 31 poznati izotop kriptona. U prirodi kripton je smjesa pet različitih stabilnih izotopa te jednog radioaktivnog. Izotop 81Kr koji se može izolirati iz prirodne mješavine ima vrijeme poluraspada od oko 229 hiljada godina, te se može koristiti u analizama starosti podzemnih voda.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Od 1960. do 1983. godine jedan metar (jedinica mjere) se definirao kao 1.650.763,73 dio svjetlosne dužine narandžasto-crvene spektralne linije izotopa 86Kr. U tehnici se uglavnom koristi za punjenje sijalica:

  • Kriptonske sijalice
  • Halogene lampe (u kojima svijetli zeleno-ljubičasto)
  • niskotlačne lampe živinih para
  • Sijalice za foto-bliceve

Jedini praktični značaj je njegova detekcija koja omogućava pronalaženje ruda uranijuma.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: