Kripton

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Za druga značenja pojma Kripton pogledajte Kripton (čvor).
Kripton
[Ar]3d10 4s24p6 36Kr
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Kripton, Kr, 36
Serija Plemeniti gasovi
Grupa, Perioda, Blok 18, 4, p
Izgled bezbojan gas
Zastupljenost 1,9 · 10−9[1] %
Atomske osobine
Atomska masa 83,798[2] u
Atomski radijus (izračunat) (88) pm
Kovalentni radijus 116 pm
Van der Waalsov radijus 202 pm
Elektronska konfiguracija [Ar]3d10 4s24p6
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 8
1. energija ionizacije 1350,8 kJ/mol
2. energija ionizacije 2350,4 kJ/mol
3. energija ionizacije 3565 kJ/mol
4. energija ionizacije 5070 kJ/mol
5. energija ionizacije 6240 kJ/mol
6. energija ionizacije 7570 kJ/mol
7. energija ionizacije 10710 kJ/mol
8. energija ionizacije 12138 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje gasovito
Kristalna struktura kubična prostorno centrirana
Gustoća 3,7491[3] kg/m3 kod 273 K
Magnetizam dijamagnetičan (\chi_{m}= −1,6 · 10−8)[4]
Tačka topljenja 115,79 K (-157,36 °C)
Tačka ključanja 121,2[5] K (-152 °C)
Molarni volumen (čvrsti) 27,99 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 9,03[5] kJ/mol
Toplota topljenja 1,64 kJ/mol
Pritisak pare 10000 Pa kod 99 K
Brzina zvuka 1120 m/s
Toplotna provodljivost 0,00949 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 0
Elektronegativnost 3,00[6][7] (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
78Kr

0,35 %

2,0 · 1021 god ε ε 2,868 78Se
79Kr

sin

35,04 h ε 1,626 79Br
80Kr

2,25 %

Stabilan
81Kr

u tragovima

229.000 god ε 0,281 81Br
82Kr

11,6 %

Stabilan
83Kr

11,5 %

Stabilan
84Kr

57,0 %

Stabilan
85Kr

sin

10,756 a β- 0,687 85Rb
86Kr

17,3 %

Stabilan
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
Simbol nepoznat
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: nema oznaka upozorenja R
S: nema oznake upozorenja S
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Kripton (starogrčki - κρυφτος, sakriven) jeste hemijski element 18. grupe i 4. periode hemijskog sistema elemenata, sa simbolom Kr i atomskim brojem 36. Otkrili su ga britanski naučnici William Ramsay i Morris Travers 30. maja 1898. godine, frakcionom destilacijom tečnog zraka.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Kripton je bezbojan neotrovan plemeniti gas, koji se u zraku nalazi u zanemarljivim količinama (1,1 ml/m3). Ispod temperature od -157,36oC je u čvrstom agregatnom stanju, kao bijeli kristal. U vodi je slabo rastvorljiv. Specifična težina pri 273oK mu je 3,749 g/cm3, a tačka isparavanja -153,22oC. Osnovna valencija mu je 0. Pošto mu je elektronska ljuska u potpunosti popunjena elektronima, ne reaguje s drugim elementima. Tek nedavno je sačinjen spoj kriptona sa fluorom, KrF2, koji je najjače oksidacijsko sredstvo dosad otkriveno.

Izotopi[uredi | uredi izvor]

Postoji 31 poznati izotop kriptona. U prirodi kripton je smjesa pet različitih stabilnih izotopa te jednog radioaktivnog. Izotop 81Kr koji se može izolirati iz prirodne mješavine ima vrijeme poluraspada od oko 229 hiljada godina, te se može koristiti u analizama starosti podzemnih voda.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Od 1960. do 1983. godine jedan metar (jedinica mjere) se definirao kao 1.650.763,73 dio svjetlosne dužine narandžasto-crvene spektralne linije izotopa 86Kr. U tehnici se uglavnom koristi za punjenje sijalica:

  • Kriptonske sijalice
  • Halogene lampe (u kojima svijetli zeleno-ljubičasto)
  • niskotlačne lampe živinih para
  • Sijalice za foto-bliceve

Jedini praktični značaj je njegova detekcija koja omogućava pronalaženje ruda uranija.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente, S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3.
  2. ^ IUPAC, Standard Atomic Weights Revised 2013
  3. ^ GESTIS baza podataka supstanci
  4. ^ Weast, Robert C. (gl. ur.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990. str. E-129 do E-145. ISBN 0-8493-0470-9.
  5. ^ a b Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks, u: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, str. 328–337, doi:10.1021/je1011086
  6. ^ L. C. Allen, J. E. Huheey: The definition of electronegativity and the chemistry of the noble gases u: Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 1980, 42, str. 1523–1524, doi:10.1016/0022-1902(80)80132-1
  7. ^ T. L. Meek: Electronegativities of the Noble Gases. u: Journal of chemical education. 1995, 72, str. 17–18.
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: