Lantan

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Lantan
[Xe] 5d16s2 57La
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Lantan, La, 57
Serija Prelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 3, 6, f
Izgled srebreno bijeli metal
Zastupljenost 2 · 10−3 %
Atomske osobine
Atomska masa 138,9055 u
Atomski radijus (izračunat) 195 (-) pm
Kovalentni radijus 169 pm
Van der Waalsov radijus - pm
Elektronska konfiguracija [Xe] 5d16s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 18, 9, 2
1. energija ionizacije 538,1 kJ/mol
2. energija ionizacije 1067 kJ/mol
3. energija ionizacije 1850,3 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 2,5
Kristalna struktura heksagonalna
Gustoća 6146 kg/m3
Tačka topljenja 1193 K (920 °C)
Tačka ključanja 3730 K (3457 °C)
Molarni volumen 22,39 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja 414 kJ/mol
Toplota topljenja 6,2 kJ/mol
Pritisak pare 1,33 · 10−7 Pa kod 1193 K
Brzina zvuka 2475 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 190 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 1,26 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 13,5 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 3
Oksidi La2O3
Elektrodni potencijal −2,522 V (La3+ + 3e → La)
Elektronegativnost 1,1 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
135La

sin

19,5 h ε 1,200 135Ba
136La

sin

9,87 min ε 2,870 136Ba
137La

sin

60.000 god ε 0,600 137Ba
138La

0,09 %

1,05 · 1011 god ε 1,737 138Ba
β- 1,044 138Ce
139La

99,91 %

Stabilan
140La

sin

1,6731 d β- 3,762 140Ce
141La

sin

3,92 h β- 2,502 141Ce
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11
S: 16-33-36/37/39
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Lantan (La, latinski - lanthanum) - je hemijski element III grupe periodnog sistema elemenata, sa atomskim brojem 57. Spada u grupu lantanoida, koja je po njemu i naziva. Ime je dobio po grčkoj riječi lanthanein što znači skrivati se, sakriven. Svrstan je u grupu rijetkih zemljinih metala. Otkrio ga je 1839. godine švedski fizičar Carl Gustav Mosander, frakcionom kristalizacijom iz uzorka cerijum-nitrata.

Zastupljenost[uredi | uredi izvor]

Lantan je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 32 ppm. Obično se može naći u spojevima s drugim elementima iz grupe lantanoida. Najbitniji minerali lantana su:

kao i dosta rijeđi mineral:

Karakteristike[uredi | uredi izvor]

Lantan je srebreno-bijeli sjajni metal. Veoma se lahko kuje i dobar je provodnik. Specifična težina mu je 6,146 g/cm3, a tačka topljenja 920oC. Osnovno oksidacijsko stanje mu je +3. Postoje tri metalne modifikacije lantana. Nije postojan, u dodiru s kiseonikom iz zraka oksidira te stvara tanki sloj oksida po površini. Taj sloj oksida reaguje s vodom čineći lantan hidroksid. Na temperaturama iznad 440oC gori, stvarajući lantan oksid (La2O3). U koncentriranim kiselinama, lantan se rastvara istiskujući vodonik. S mnogim elementima, reagira direktno na višim temperaturama, a s halogenim elementima već na sobnoj temperaturi.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Lantan se uglavnom koristi u legurama. Zajedno sa drugim zapaljivim metalima, upotrebljava se kao samozapaljivo sredstvo. Male količine lantana se dodaju čeliku, kako bi mu se lakše kovao, zbog izdržljivosti na udarce i povećanja provodljivosti. Lantanov oksid se koristi pri pravljenju specijalnog stakla, kada je potrebno da staklo apsorbira infracrvenu svjetlost i da ima visoki indeks prelamanja i nisku disperziju.

Biološki značaj[uredi | uredi izvor]

Lantan nema poznatu biološku ulogu. Kada se apsorbira oralno i intravenozno, njegova eliminacija je veoma spora. Lantan karbonat se koristi u medicini za apsorbovanje viška fosfata u slučajevima kritičnog otkazivanja bubrega. Poznato je da lantan hlorid (LaCl3) posjeduje neke antikoagulantne osobine.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: