Kobalt

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Kobalt
[Ar] 3d74s2 27Co
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Kobalt, Co, 27
Serija Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 9, 4, d
Izgled metalnog sjaja
sa plavo-sivim nijansama
Zastupljenost 0,003 %
Atomske osobine
Atomska masa 58,93320 u
Atomski radijus (izračunat) 135 (152) pm
Kovalentni radijus 126 pm
Van der Waalsov radijus - pm
Elektronska konfiguracija [Ar] 3d74s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 15, 2
Izlazni rad 5,0 eV
1. energija ionizacije 760,4 kJ/mol
2. energija ionizacije 1648 kJ/mol
3. energija ionizacije 3232 kJ/mol
4. energija ionizacije 4950 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 5,0
Kristalna struktura heksagonalna odn. kubična
(prelazna temp. heks->kub: ~421 °C)
Gustoća 8900 na 20°C[1] kg/m3
Magnetizam feromagnetičan
Tačka topljenja 1768 K (1495 °C)
Tačka ključanja 3200 K (2927 °C)
Molarni volumen 6,67 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja 376,5 kJ/mol
Toplota topljenja 16,19 kJ/mol
Pritisak pare 1768 Pa kod 4720 K
Brzina zvuka 4720 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 420 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 17,2 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 100 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 2, 3
Oksidi amfoteran
Elektrodni potencijal −0,277 V (Co2+ + 2e → Co)
Elektronegativnost 1,88 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
55Co

sin

17,53 h ε 3,451 55Fe
56Co

sin

77,27 d ε 4,566 56Fe
57Co

sin

271,79 d ε 0,836 57Fe
58Co

sin

70,86 d ε 2,307 58Fe
59Co

100 %

Stabilan
60Co

sin

5,2714 god βγγ 0,31+1,17+1,33 60Ni
61Co

sin

1,85 h β- 1,322 61Ni
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja

Štetno

Xn
Štetno
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 42/43-53
S: (2-)22-24-37-61
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Kobalt (Co, latinski - cobaltum) je metal VIIIB grupe. Posjeduje 17 izotopa čije se atomske mase nalaze između 35-64. Postojan je samo sa atomskom masom 59, koji čini skoro 100% njegovog izotopa u prirodi. 1735 godine otkrio ga je G. Brandta.

Kobaltno staklo

Osobine[uredi | uredi izvor]

Čisti kobalt je srebrnast, blistav veoma tvrd metal, koji posjeduje feromagnetična svojstva. Upotrebljava se kao dodatak magnetičnim rudama.

Zastupljenost[uredi | uredi izvor]

Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 20 ppm (eng. parts per million) u obliku dva minerala: Smaltita i kobaltita koje obično prate rude bakra i nikla

Jedinjenja[uredi | uredi izvor]

Nesimetrične soli kobalta npr. K3CoO4 imaju jake feromagnetične osobine i koriste se u elektronici. Kompleksna jedinjenja karbonikla i fosfini koriste se kao katalizatori mnogih organskih reakcija. Rastvori soli kobalta (II) i (III) imaju krvavo-crvenu, i plavu boju i koriste se u proizvodnji boja.

Biološki značaj[uredi | uredi izvor]

Kobalt je aktivator brojnih enzima u živim organizmima. Vitamin B12 (utiče na količinu hemoglobina i broj crvenih krvnih zrnaca u krvi), sadrži u svojoj strukturi kobalt koji je koordinativno vezan sa organskim dijelom molekula i jednim CN- jonom. Ipak minimalne dnevne potrebe za kobaltom su veoma male 0,05 ppm.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ N. N. Greenwood und A. Earnshaw: Chemie der Elemente, 1. izd., VCH, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, str. 1427.
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: