Mangan
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Mangan | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||
| Općenito | |||||||
| Hemijski element, Simbol, Atomski broj | Mangan, Mn, 25 | ||||||
| Serija | Prijelazni metali | ||||||
| Grupa, Perioda, Blok | 7, 4, d | ||||||
| Izgled | srebrenasti metal | ||||||
| Zastupljenost | 0,09 % | ||||||
| Atomske osobine | |||||||
| Atomska masa | 54,938049 u | ||||||
| Atomski radijus (izračunat) | 140 (161) pm | ||||||
| Kovalentni radijus | 139 pm | ||||||
| Van der Waalsov radijus | - pm | ||||||
| Elektronska konfiguracija | [Ar] 3d54s2 | ||||||
| Broj elektrona u energetskom nivou | 2, 8, 13, 2 | ||||||
| Izlazna energija | 4,1 eV | ||||||
| 1. energija ionizacije | 717,3 kJ/mol | ||||||
| 2. energija ionizacije | 1509 kJ/mol | ||||||
| 3. energija ionizacije | 3248 kJ/mol | ||||||
| 4. energija ionizacije | 4940 kJ/mol | ||||||
| 5. energija ionizacije | 6990 kJ/mol | ||||||
| 6. energija ionizacije | 9220 kJ/mol | ||||||
| 7. energija ionizacije | 11500 kJ/mol | ||||||
| Fizikalne osobine | |||||||
| Agregatno stanje | čvrsto | ||||||
| Mohsova skala tvrdoće | 6,0 | ||||||
| Struktura kristala | α-Mn:kubična prostorno centrirana β-Mn:kubična primitivna |
||||||
| Gustoća | 7470 kg/m3 | ||||||
| Magnetizam | |||||||
| Tačka topljenja | 1517 K (1244 °C) | ||||||
| Tačka ključanja | 2235 K (1962 °C) | ||||||
| Molarni volumen | 7,35 · 10-6 m3/mol | ||||||
| Toplota isparavanja | 226 kJ/mol | ||||||
| Toplota topljenja | 12,05 kJ/mol | ||||||
| Pritisak pare |
121 Pa kod 1517 K |
||||||
| Brzina zvuka | 5150 m/s kod 293,15 K | ||||||
| Specifična toplota | 480 J/(kg · K) | ||||||
| Specifična električna provodljivost | 0,695 · 106 S/m | ||||||
| Toplotna provodljivost | 7,82 W/(m · K) | ||||||
| Hemijske osobine | |||||||
| Oksidacioni broj | 1, 2, 4, (5), 6, 7 | ||||||
| Oksidi | |||||||
| Elektrodni potencijal | |||||||
| Elektronegativnost | 1,55 (Pauling-skala) | ||||||
| Izotopi | |||||||
|
|||||||
| Sigurnosno obavještenje | |||||||
| Oznake upozorenja | |||||||
Prah
|
|||||||
|
|
R: 11 (prah) | ||||||
| S: 7-33-43-60 (prah) | |||||||
| Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima. |
|||||||
Mangan (Mn, latinski - manganium) je metal VIIB, grupe. Ima 15 izotopa čije se atomske mase nalaze između 49-62. Postojan je samo jedan- 55, koji čini skoro 100% sastava izotopa mangana koji se javljaju u prirodi.
[uredi] Zastupljenost
Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 950 ppm (eng. parts per million) u obliku rude koju čine mješavine nekoliko vrsta oksida. Važniji minerali su: braunit, piroluzit i hausmanit. Sva tri su oksidi mangana. Mangan je 1774 otkrio J.G. Gahna. Najpoznatiji spoj mangana je kalijum permanganat KMnO4, koji ima baktericidne osobine, a koristi se i za borbu protiv gljivičnih oboljenja kože.
[uredi] Biološki značaj
Mangan je sastojak mnogih enzima. Njega bi trebalo dnevno unositi u količini od najmanje 1 miligram. U velikim količinama soli mangana su toksične.
[uredi] Osobine
Mangan je tvrd, srebrnast i krt metal. Vrlo je reaktivan, na vazduhu se pali. Rastvara se u kiselinama uz izdvajanje vodika. Mangan ima slične osobine kao i alkalni metali. Mangan se masovno koristi kao dodatak čeliku smanjujući njegovu temperaturu topljenja i popravljajući mehaničke osobine.
