Centralni nervni sistem

Šema CNS-a 1. mozak 2. CNS 3. Kičmena moždina

Centralni nervni sistem (CNS) je dio nervnog sistema koga grade neuroni skoncentrisani u nervnim centrima. Pruža se duž uzdužne ose tijela i kod kičmenjaka se sastoji od mozga i kičmene moždine.

Mozak

Mozak predstavlja proširenje prednjeg dijela nervne cijevi i sastoji se iz: prednjeg (velikog) mozga (telencephalon), međumozga (diencephalon), srednjeg mozga (mesencephalon), malog mozga (cerebellum) i produžene moždine (medulla oblongata).

Kičmena moždina

Zadnji dio nervne cijevi, kičmena moždina, prostire se cijelom dužinom tijela. Idući ka zadnjem kraju tijela ona se sužava. Cilindričnog je oblika i ima centralni kanal u sredini. Sa obje stane kičmene moždine polaze nervi koji su segmentalno raspoređeni – ima ih onoliko koliko i kičmenih pršljenova.

Raspored sive i bijele mase je obrnut u odnosu na veliki mozak – bijela masa je spolja, a siva se nalazi unutra. Siva masa na poprečnom presjeku daje oblik slova H, naime, ona obrazuje jedan par leđnih i jedan par trbušnih rogova. Sa leđnih rogova polaze senzitivna, a sa trbušnih motorna nervna vlakna pa se po izlasku iz kičmene moždine sjedinjuju u zajednički nerv. Bijelu masu čine uzlazna i silazna nervna vlakna kojima se provode nadražaji ka mozgu kao i impulsi od mozga ka raznim organima. Kičmena moždina je prema tome sprovodnik nadražaja u pravcu mozga (uzlazna nervna vlakna) kao i impulsa koji se šalju od mozga (silazna vlakna). Osim toga, ona je centar za mnoge proste reflekse.