Mendelevij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Mendelevij
[Rn] 5f137s2 101Md
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Mendelevij, Md, 101
Serija Aktinoidi
Grupa, Perioda, Blok Ac, 7, f
Zastupljenost 0 %
Atomske osobine
Atomska masa 258 u
Atomski radijus (izračunat) ? ( -) pm
Kovalentni radijus ? pm
Van der Waalsov radijus ? pm
Elektronska konfiguracija [Rn] 5f137s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 32, 31, 8, 2
1. energija ionizacije 635 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto (pretpostavka)
Gustoća ? kg/m3
Magnetizam ?
Tačka topljenja 1100 K (827 °C)
Tačka ključanja ? K (? °C)
Molarni volumen ? m3/mol
Toplota isparavanja ? kJ/mol
Toplota topljenja ? kJ/mol
Brzina zvuka ? m/s
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 2, 3
Oksidi ?
Elektrodni potencijal ?
Elektronegativnost 1,3 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
257Md

sin

5,52 h ε 0,406 257Fm
α 7,558 253Es
258Md

sin

51,5 d ε 1,230 258Fm
260Md

sin

31,8 d SF
α 7,00 256Es
ε 260Fm
β 1,000 260No
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
Oznaka upozorenja nepoznata[1]
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: /
S: /
Ostala upozorenja
Radioaktivnost
Radioaktivni element

Radioaktivni element
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Mendelevij (latinski - mendelevium) sintetički hemijski element sa simbolom Md (ranije Mv) i atomskim brojem 101. On je metalni radioaktivni transuranijski element iz serije aktinoida. Mendelevij se uglavnom sintetizira bombardiranjem jezgra atoma ajnštajnija alfa česticama. Ime je dobio po ruskom hemičaru Dimitriju Mendeljejevu, poznatom po sastavljanju periodnog sistema, koji je i danas standardni način klasifikacije svih hemijskih elemenata.

Otkriće[uredi | uredi izvor]

Mendelevij (po Dimitriju Mendeljejevu, čije se prezime obično transliterira na latinicu kao Mendeleev, Mendelejev ili čak Mendeléef) su prvi put sintetizirali naučnici Albert Ghiorso, Glenn T. Seaborg, Gregory R. Choppin, Bernard G. Harvey, i Stanley G. Thompson (kao vođa tima) početkom 1955. godine na Univerzitetu Kalifornije u Berkeleyu. Ti naučnici su uspjeli proizvesti izotop 256Md sa vremenom poluraspada od 87 minuta, tako što su bombardirali metu od ajnštajnija 253Es alfa česticama (odnosno jezgrima atoma helija) koristeći 60-inčni ciklotron u Laboratoriji za radijaciju Berkeley. Izotop 256Md je u to vrijeme je bio prvi izotop bilo kojeg elementa koji je bilo moguće sintetizirati samo jedan atom pojedinačno.[2] Mendelevij je bio deveti transuranijski element koji je sintetiziran. Prvih 17 atoma ovog elementa je napravljeno i sintetizirano koristeći ionskoizmjenjivačku adsorpcijsko-elucijsku metodu. Tokom ovog procesa, mendelevij se ponašao vrlo slično tuliju, svom prirodnom homologu.

Sintetiziran je reakcijom 253Es (α,n) 256101. Meta bombardovanja se može napraviti ozračivanjem lakših izotopa plutonija u reaktoru za testiranje materijala u reaktorskoj stanici Arco u Idahou. Značajno je da se meta sastojala od samo milijardu atoma veoma radioaktivnog izotopa 253Es (sa vremenom poluraspada od 20,5 dana). Elucijom kroz kalibriranu kationsku izmjenjivačku kolonu, mendeljejevij se odvaja i identificira hemijski.[2]

Etimologija[uredi | uredi izvor]

Naziv mendelevij je prihvaćen 1955. godine od strane IUPAC-a sa simbolom Mv,[3] ali je na narednoj sjednici Generalne skupštine IUPAC-a u Parizu 1957. godine simbol promijenjen u današnji Md.[4]

Osobine[uredi | uredi izvor]

Istraživanja su pokazala da mendelevij ima relativno stabilno dvopozitivno (II)) oksidacijsko stanje, kao i tropozitivno (III) koje je više karakteristično za aktinoidne elemente. Tropozitivno oksidacijsko stanje je dominantnije pobuđeno stanje u vodenim otopinama (kada se koristi proces hromatografije). Izotop 256Md se koristio za ispitivanje nekih od hemijskih osobina ovog elementa u vodenim otopinama. Nisu poznati nikakvi načini upotrebe mendelevija, a do danas je proizvedeno ovog elementa samo u tragovima. I svi drugi otkriveni izotopi mendelevija su radioaktivni, među njima najstabilniji je izotop 258Md čije vrijeme poluraspada iznosi približno 2 mjeseca (tačnije oko 51 dan). Drugi izotopi imaju raspon masenih brojeva od 248 do 258, te vremena poluraspada od nekoliko sekundi do 51 dan. Prvi otkriveni izotop 256Md ima vrijeme poluraspada od 87 minuta.

Naučnici Johansson i Rosengren su 1975. godine predvidjeli da bi Md mogao imati dvovalentno metalno stanje, slično kao kod europija (Eu) i iterbija (Yb), umjesto očekivanog trovalentnog. Termohromatografske studije su, ispitivajući količine Md u tragovima, zaključile da mendelevij formira dvovalentni metal. Uz pomoć empirijskih metoda korelacije, procijenjen je dvovalentni metalni radijus od 0,194± 0,01 nanometar. Procijenjena entalpija sublimacije se kreće u rasponu od 134 do 142 kJ/mol.[5]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ EU ovaj element još uvijek nije stavila na spisak opasnih elemenata, međutim trenutno nije moguće pronaći pouzdani izvor ili literaturu o opasnim svojstvima ove supstance. Radioaktivnost ne spada u opasna svojstva koja se ovdje navode.
  2. ^ a b Ghiorso, A. (1955). "New Element Mendelevium, Atomic Number 101". Physical Review 98 (5): 1518. doi:10.1103/PhysRev.98.1518
  3. ^ Chemistry (1955). Comptes rendus de la confèrence IUPAC.
  4. ^ Chemistry (1957). Comptes rendus de la confèrence IUPAC.
  5. ^ Johansson, Börje et al. (1975). "Generalized phase diagram for the rare-earth elements: Calculations and correlations of bulk properties". Physical Review B 11 (8): 2836. doi:10.1103/PhysRevB.11.2836
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: