Platina
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Platina | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||
| Općenito | |||||||
| Hemijski element, Simbol, Atomski broj | Platina, Pt, 78 | ||||||
| Serija | Prelazni metali | ||||||
| Grupa, Perioda, Blok | 10, 6, d | ||||||
| Izgled | sivo bijeli metal | ||||||
| Zastupljenost | 5 · 10-7 % | ||||||
| Atomske osobine | |||||||
| Atomska masa | 195,084 u | ||||||
| Atomski radijus (izračunat) | 135 (177) pm | ||||||
| Kovalentni radijus | 138 pm | ||||||
| Van der Waalsov radijus | 175 pm | ||||||
| Elektronska konfiguracija | [Xe] 4f145d96s1 | ||||||
| Broj elektrona u energetskom nivou | 2, 8, 18, 32, 17, 1 | ||||||
| Izlazna energija | 5,7-6,35 eV | ||||||
| 1. energija ionizacije | 870 kJ/mol | ||||||
| 2. energija ionizacije | 1791 kJ/mol | ||||||
| Fizikalne osobine | |||||||
| Agregatno stanje | čvrsto | ||||||
| Mohsova skala tvrdoće | 4,3 | ||||||
| Struktura kristala | kubična plošno centrirana | ||||||
| Gustoća | 21450 kg/m3 | ||||||
| Magnetizam | paramagnetičan | ||||||
| Tačka topljenja | 2045 K (1772 °C) | ||||||
| Tačka ključanja | 4100 K (3827 °C) | ||||||
| Molarni volumen | 9,1 · 10-6 m3/mol | ||||||
| Toplota isparavanja | 510 kJ/mol | ||||||
| Toplota topljenja | 19,6 kJ/mol | ||||||
| Pritisak pare |
0,0312 Pa kod 2045 K |
||||||
| Brzina zvuka | 2680 m/s kod 293,15 K | ||||||
| Specifična toplota | 130 J/(kg · K) | ||||||
| Specifična električna provodljivost | 9,66 · 106 S/m | ||||||
| Toplotna provodljivost | 71,6 W/(m · K) | ||||||
| Hemijske osobine | |||||||
| Oksidacioni broj | 0, +2, +4, +6 | ||||||
| Oksidi | PtO, PtO2 | ||||||
| Elektrodni potencijal | 1,118 V (Pt2+ + 2e- → Pt) | ||||||
| Elektronegativnost | 2,28 (Pauling-skala) | ||||||
| Izotopi | |||||||
|
|||||||
| Sigurnosno obavještenje | |||||||
| Oznake upozorenja | |||||||
prah
|
|||||||
|
|
R: 11 | ||||||
| S: 9-16 | |||||||
| Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima. |
|||||||
Platina (Pt, latinski platinum) - hemijski element, prelazni metal. Nalazi se u 10. grupi hemijskih elemenata. Naziv potiče od španskog slova platina što označava srebro. Ima 36 izotopa čije se atomske mase nalaze između 172 - 201. U prirodi se nalaze izotopi sa atomskim masama 190, 192, 194, 195, 196 i 198, od kojih su stabilni 194, 195, 196 i 198. Zastupljena je u zemljinoj kori u količini od 0,001 ppm (eng. parts per million), obliku ruda platine i kao pratioc ruda nikla i bakra. U Americi je bio poznat još u vrijeme prije Kolumba. U Evropu su ga donijeli Španci 1750, koji su smatrali da je to samo druga vrsta srebra.
[uredi] Osobine
U čistom obliku je srebrnobijeli metal, kovan i lako se izvlači u žice. Ubraja se u plemenite metale, ne reaguje sa vodom, vazduhom, većinom kiselina i baza. Reaguje samo sa zlatotopkom. Relativna gustoća platine je 21,45, a tačka topljenja 1769°C.
[uredi] Spojevi
Najvažniji spojevi platine su: heksahloroplatinska kiselina, hloridi platine i kompleksni organometalni spojevi koji nastaju iz njih, koja se masovno koriste kao katalizatori u industriji.
