Metanol
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Metanol | |
|---|---|
 |
|
| Općenito | |
| Hemijski spoj | Metanol |
| Druga imena | metil-alkohol, hidroksimetan |
| Molekularna formula | CH4O |
| CAS registarski broj | 67-56-1 |
| Kratki opis | bezbojna tekućina |
| Svojstva | |
| Molarna masa | 32,04 g/mol |
| Agregatno stanje | tekuće |
| Gustoća | 0,7918 g/cm³ |
| Tačka topljenja | –97 °C |
| Tačka ključanja | 64,7 °C |
| Rastvorljivost | potpuno rastvorljiv u vodi |
| Dipolni moment | 1,69 D |
Metanol (poznat i kao metil-alkohol) je najprostiji alkohol. Vrlo je otrovan (količina od 30 ml može usmrtiti čovjeka ili izazvati trajno sljepilo). U savremenoj industrijskoj proizvodnji zauzima najvažnije mjesto, u odnosu na druge alkohole. Njegova formula je CH3OH.
Sadržaj |
[uredi] Dobivanje
Metanol se nekada dobivao suhom destilacijom drveta. Danas se najčešće dobiva sintezom vodika (H) i ugljik (II) oksida (CO), pri povišenoj temperaturi i pritisku uz katalizator:
-
- CO + 2H2 → CH3OH (p=200-300 bar; t=300-400°C)
[uredi] Upotreba
Metanol se koristi kao pogonsko gorivo kod automobilskih motora gdje je potrebna velika snaga te visoka izdržljivost protiv detonacije (=neželjeno samozapaljenje goriva kada se klip nalazi u "pogrešnom" položaju). Metanol sadrži 50% oksigena što pospješuje sagorjevanje u motorima sa unutrašnjim sagorjevanjem, ima veći stepen iskorištenja od benzina, ima izrazito visok oktanski broj od RON130 te ima izvrsna rashladna svojstva. Izduvni gasovi su čistiji od benzina i sadrže manje CO2. Mana metanola kao pogonskog goriva je da sadrži duplo manje energije od benzina po jedinici zapremine te je potrebno ubrizgati duplo više metanola da bi sagorjevanje bilo potpuno. Osim toga djeluje korozivno i toksičan je pa se etanol radije koristi kao ekološka zamjena metanolu. Radne temperature su im slične, metanol preko +13 oC dok etanol ima preko +11 oC te se oba koriste samo kao "ljetno" gorivo u visokim koncentracijama. Zimi se metanol koristi uz primjese acetona (nekoliko procenata) koji mu povećava opseg radne temperature.
[uredi] Derivati
Derivat metanola, 2-metoksi-2-metil-propan (MTBE = metil-tercbutil-eter), danas vrlo važan sastojak bezolovnog benzina, koji ga sadrži i više od 10%. MTBE povisuje oktanski broj benzina i zamjenjuje škodljivo tetraetil-olovo (Pb(C2H5)2), koje se još od 1921. godine dodaje benzinu, kao antidetonator.
[uredi] Dobijanje MTBE-a
MTBE se dobiva prevođenjem para metanola i 2-metil-propena preko pogodnog katalizatora, pri povišenom pritisku i temperaturi:
- CH3OH + CH2=C(CH3)-CH3 → CH3-O-C(CH3)2-CH3
[uredi] Reakcije metanola
Metanol se u jetri oksidira u metanal (formaldehid), koji uzrokuje koagulaciju protoplazme:
- CH3OH → CH2=O + H2O
