Hrom
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Hrom | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||
| Općenito | |||||||
| Hemijski element, Simbol, Atomski broj | Hrom, Cr, 24 | ||||||
| Serija | Prijelazni metali | ||||||
| Grupa, Perioda, Blok | 6, 4, d | ||||||
| Izgled | srebrenasti metal | ||||||
| Zastupljenost | 1,9 · 10−2 % | ||||||
| Atomske osobine | |||||||
| Atomska masa | 51,9961 u | ||||||
| Atomski radijus (izračunat) | 140 (166) pm | ||||||
| Kovalentni radijus | 127 pm | ||||||
| Van der Waalsov radijus | - pm | ||||||
| Elektronska konfiguracija | [Ar] 3d54s1 | ||||||
| Broj elektrona u energetskom nivou | 2, 8, 13, 1 | ||||||
| Izlazna energija | 4,60 eV | ||||||
| 1. energija ionizacije | 652,9 kJ/mol | ||||||
| 2. energija ionizacije | 1590,9 kJ/mol | ||||||
| 3. energija ionizacije | 2987 kJ/mol | ||||||
| 4. energija ionizacije | 4743 kJ/mol | ||||||
| 5. energija ionizacije | 6702 kJ/mol | ||||||
| 6. energija ionizacije | 8744,9 kJ/mol | ||||||
| Fizikalne osobine | |||||||
| Agregatno stanje | čvrsto | ||||||
| Mohsova skala tvrdoće | 8,5 | ||||||
| Struktura kristala | kubična prostorno centrirana | ||||||
| Gustoća | 7140 kg/m3 | ||||||
| Magnetizam | paramagnetičan | ||||||
| Tačka topljenja | 2130 K (1857 °C) | ||||||
| Tačka ključanja | 2945 K (2672 °C) | ||||||
| Molarni volumen | 7,23 · 10−6 m3/mol | ||||||
| Toplota isparavanja | 344,3 kJ/mol | ||||||
| Toplota topljenja | 16,9 kJ/mol | ||||||
| Pritisak pare |
990 Pa kod 2130 K |
||||||
| Brzina zvuka | 5940 m/s kod 293,15 K | ||||||
| Specifična toplota | 450 J/(kg · K) | ||||||
| Specifična električna provodljivost | 7,74 · 106 S/m | ||||||
| Toplotna provodljivost | 93,7 W/(m · K) | ||||||
| Hemijske osobine | |||||||
| Oksidacioni broj | 6, 3, 2 | ||||||
| Oksidi | |||||||
| Elektrodni potencijal | |||||||
| Elektronegativnost | 1,66 (Pauling-skala) | ||||||
| Izotopi | |||||||
|
|||||||
| Sigurnosno obavještenje | |||||||
| Oznake upozorenja | |||||||
Prah
|
|||||||
|
|
R: 11-40 (prah) | ||||||
| S: 7-33-36/37-60 (prah) | |||||||
| Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima. |
|||||||
Hrom (Cr, latinski chromium) je metal. Elektronska konfiguracija njegovog atoma određuje njegovu pripadnost VIB grupi. Posjeduje 13 izotopa čije se atomske mase nalaze između 45-57. Izotopi 50, 52, 53 i 54 su postojani.
Otkriven je 1797 godine od strane N.L. Vauqellina (Louis Nicolas Vauquelin).
Sadržaj |
[uredi] Zastupljenost
Hrom je zastupljen u zemljinoj kori u količini od oko 102 ppm (eng. parts per million), uglavnom u obliku minerala hromita.
Namirnice najbogatije hromom su pekarski kvasac, kukuruz, kuhana junetina, jabuka, crni hljeb, ovsane pahulje.
[uredi] Osobine
Metalni hrom je sjajnobjel metal veoma otporan na koroziju. Koristi se kao spoljašnji sloj koji pokriva čelične elemente, popravljajući njihov izgled i štiteći ih od korozije. Hrom je sastojak nehrđajućih čelika. Iako ima negativni standardni redoks-potencijal na površini hroma stvara se pasivno stanje, te se ne rastvara u azotnoj kiselini, ni u carskoj vodi, dok se u razblaženoj hladnoj hloridnoj i sumpornoj kiselini rastvara.
[uredi] Jedinjenja
Najvažnija ruda hroma je hromit FeCr2O4. Ovaj spoj se koristi kao aktivan sloj na magnetnim trakama. Redukcijom hromita koksom nastaje ferohrom (Fe + 2Cr) koji se u metalurgiji koristi za dobijanje drugih legura koje sadrže hrom. Rastvori soli Cr(III) i Cr(VI) poseduju veoma intenzivne boje (zelenu i narandžastu) što se koristi u fotohemiji. Smjesa Na2Cr2O7 sa sumpornom kiselinom se koristi za pranje laboratorijskog posuđa. Oksid hroma(III) se koristi kao za bojenje. Soli hroma(VI) su otrovne i izazivaju rak.
[uredi] Biološki značaj
Hrom je sastojak mnogih enzima i spada u mikroelemente neophodne za život. Olakšava prelazak glukoze iz krvi u ćelije. Smanjuje potrebe za insulinom. Smanjuje rizik od infarkta pošto spušta nivo holesterola u krvi.
Njegova dnevna upotreba bi trebalo da iznosi minimum 1 miligram dnevno. Nedostatak hroma može da izazove razvoj šećera kod odraslih osoba i bolesti transportnog sistema.
