Rodij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Rodij
[Kr] 4d85s1 45Rh
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Rodij, Rh, 45
Serija Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 9, 5, d
Izgled srebreno bijeli metal
Zastupljenost 1 · 10−7[1] %
Atomske osobine
Atomska masa 102,90550 u
Atomski radijus (izračunat) 135 (173) pm
Kovalentni radijus 142 pm
Van der Waalsov radijus pm
Elektronska konfiguracija [Kr] 4d85s1
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 16, 1
1. energija ionizacije 719,7 kJ/mol
2. energija ionizacije 1740 kJ/mol
3. energija ionizacije 2997 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 6
Kristalna struktura kubna plošno centrirana
Gustoća 12450 kg/m3
Tačka topljenja 2237 K (1963 °C)
Tačka ključanja 3968 K (3695 °C)
Molarni volumen 8,28 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja 495 kJ/mol
Toplota topljenja 21,7 kJ/mol
Brzina zvuka 4700 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 243[2] J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 23,3 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 150 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 0, +1, +2, +3, +4
Oksidi Rh2O
Elektrodni potencijal 0,76 V (Rh3+ + 3e → Rh)
Elektronegativnost 2,28 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
101Rh

sin

3,3 g ε 0,542 101Ru
102Rh

sin

207 d β+ 2,323 102Ru
β- 1,150 102Pd
103Rh

100 %

Stabilan
104Rh

sin

42,3 s β- 2,441 104Pd
β+ 1,141 104Ru
105Rh

sin

35,36 h β- 0,567 105Pd
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11
S: 16-22-24/25
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Rodijum (Rh, grčki - rhodium) - je metal VIIIB grupe. Ima 34 izotopa čije se atomske mase nalaze između 94-112. Postojan je samo izotop 103 koji predstavlja 100% prirodnog sastava izotopa rodijuma. Rodijum je dobio ime po grčkoj riječi rhodon što znači ruža. Otkriven je 1803 godine od strane W.H. Wollastona u Londonu. U Zemljinoj kori je zastupljen u veoma maloj količini od 10-4 ppm (eng. parts per million).

Dobivanje[uredi | uredi izvor]

Dobija se iz nekih ruda bakra i nikla u kojima se nalazi oko 0,1% rodijuma.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Sa desna na lijevo: topljeni rodij, presovani, prah rodija

U čistom obliku je sjajan, srebrnosiv metal. Ne rastvara se u kiselinama uključujući i zlatotopku, ali reaguje sa hlorom na povišenoj temperaturi i sa pušljivom sumpornom kiselinom. Tačka topljenja rodijuma je 1963 °C.[3]

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Upotrebljava se za električne kontakte, hirurške instrumente, reflektore. Najvažnije legure su sa platinom.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente, S. Hirzel Verlag 1999, ISBN 3-7776-0736-3
  2. ^ Properties of the Elements and Inorganic Compounds u: David R. Lide: CRC Handbook of Chemistry and Physics. 84. izd., CRC Press. Boca Raton, Florida, 2003
  3. ^ J. A. Vaccari:Materials Handbook, McGraw Hill, 2002 ISBN 978-0-07-136076-0

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: